Lê Văn Hải (38 tuổi, tên nhân vật đã thay đổi) đang giữ vị trí quản lý tại một doanh nghiệp lớn với thu nhập khoảng 60 triệu đồng/tháng. Công việc ổn định, nhưng sau hơn 10 năm đi làm, Hải bắt đầu cảm thấy mệt mỏi với áp lực KPI và những cuộc họp triền miên.
Hải cho biết anh không ghét công việc, nhưng dần ghét cảm giác phải làm việc chỉ vì tiền. Ý nghĩ về việc nghỉ làm xuất hiện ngày một nhiều hơn. Anh bắt đầu tự hỏi cần bao nhiêu tiền là đủ để có thể nghỉ việc.
Trong suy nghĩ ban đầu, Hải tự đặt ra con số 20 tỷ đồng – mức mà anh cho là đủ để gia đình bốn người không phải lo lắng về tương lai. Tuy nhiên, khi ngồi lại tính toán cụ thể chi tiêu gia đình, anh nhận ra thực tế khác xa tưởng tượng.
Chi phí trung bình của gia đình khoảng 35 triệu đồng/tháng, tương đương 420 triệu đồng/năm. Sau khi loại bỏ các khoản chi không thường xuyên như du lịch hay mua sắm lớn, chi phí thiết yếu còn khoảng 360 triệu đồng/năm.
Phép tính cụ thể khiến Hải bắt đầu nhìn lại bài toán nghỉ việc theo cách thực tế hơn, thay vì dựa vào cảm giác thiếu an toàn.
Bao nhiêu tiền là đủ để nghỉ làm?
Theo chuyên viên tư vấn tài chính độc lập Phạm Thu Trang, một trong những nguyên tắc phổ biến trong hoạch định tài chính là quy tắc 25 lần chi phí năm. Theo nguyên tắc này, nếu danh mục đầu tư có thể tạo lợi suất trung bình khoảng 4%/năm, nhà đầu tư cần tích lũy số tài sản tương đương 25 lần chi phí sinh hoạt hằng năm để tạo ra dòng tiền thụ động bền vững.
Áp dụng vào trường hợp của anh Hải, với mức chi tiêu thiết yếu 360 triệu đồng mỗi năm, con số cần thiết khoảng 9 tỷ đồng. Mức này thấp hơn rất nhiều so với mốc 20 tỷ đồng mà anh từng nghĩ đến.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở phép tính. Nhiều người đặt mục tiêu nghỉ làm, nhưng điều họ thực sự mong muốn là quyền lựa chọn. Khi tài sản đủ tạo ra thu nhập thụ động, cá nhân có thể tiếp tục làm việc vì đam mê hoặc giảm cường độ lao động mà không chịu áp lực tài chính.
Khái niệm này thường được gọi là độc lập tài chính. Chuyên gia cũng lưu ý cần tính đến yếu tố lạm phát và biến động thị trường. Mức lạm phát trung bình 3–4%/năm có thể làm xói mòn giá trị tài sản nếu danh mục đầu tư không tạo được lợi suất thực dương.
Thực tế, nhiều người thường mắc sai lầm khi tính toán số tiền cần để nghỉ làm do có xu hướng phóng đại mức sống tương lai vì tâm lý sợ thiếu, không tính đến lợi suất đầu tư dài hạn hoặc không điều chỉnh mục tiêu theo từng giai đoạn cuộc đời.
Trong khi đó, tự do tài chính không nhất thiết đồng nghĩa với việc ngừng làm việc hoàn toàn. Nhiều người sau khi đạt độc lập tài chính vẫn tiếp tục làm việc bán thời gian, tư vấn hoặc khởi nghiệp ở quy mô nhỏ.
Bà Trang cho rằng tự do tài chính là một hành trình dài. Khi cá nhân biết rõ mình cần bao nhiêu, cần trong bao lâu và bằng cách nào để đạt được, nỗi sợ về tiền bạc sẽ giảm đi đáng kể. Khi đó, tự do không chỉ là một con số, mà là trạng thái chủ động trước tương lai.
Sau buổi tư vấn, anh Hải đã thay đổi cách tiếp cận. Thay vì theo đuổi mục tiêu 20 tỷ đồng mơ hồ, anh xây dựng kế hoạch 10 năm với đích đến 10 tỷ đồng tài sản đầu tư.
Hiện anh sở hữu khoảng 3 tỷ đồng, gồm 1,5 tỷ đồng bất động sản cho thuê, 1 tỷ đồng danh mục cổ phiếu dài hạn và 500 triệu đồng tiền mặt cùng quỹ dự phòng. Mỗi tháng, anh dành khoảng 25 triệu đồng để đầu tư thêm. Nếu duy trì mức tích lũy này và đạt lợi suất trung bình 8%/năm, anh có thể chạm mốc mục tiêu trong vòng 7-8 năm tới.
Điều thay đổi lớn nhất, theo anh Hải, không phải con số tài sản hiện tại mà là cảm giác kiểm soát được kế hoạch của mình. Anh cho biết giấc mơ tự do tài chính không còn xa vời, mà đã trở thành một bài toán có thể tính toán và theo dõi tiến độ.
