Việc mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập đang đưa TP.Hồ Chí Minh bước vào một chu kỳ tái cấu trúc sâu về công nghiệp và thu hút đầu tư. Không chỉ gia tăng quy mô quỹ đất, Thành phố đang chuyển mạnh sang mô hình công nghiệp thế hệ mới: xanh hơn, công nghệ cao hơn và gắn chặt với liên kết vùng…
Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ
tạo nền tảng dài hạn để TP.HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam.
TỪ
ĐÔ THỊ TRUNG TÂM TỚI “SIÊU ĐÔ THỊ” LIÊN KẾT VÙNG: SỨC HÚT MỚI
Tại Diễn đàn Khu công nghiệp Việt Nam 2025 do VIZ và
IDH đồng tổ chức, ông Trương Văn Phong, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu
chế xuất và Công nghiệp TP.Hồ Chí Minh (HEPZA), cho biết sau khi sáp nhập, TP.Hồ Chí Minh đã
trở thành một “siêu đô thị” với vai trò kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía
Nam. Trên nền tảng đó, thành phố định hình ba cực phát triển chính: TP.Hồ Chí Minh: trung tâm kinh tế, Đồng Nai – Bình Dương: vùng phụ cận công nghiệp, và Bà Rịa
– Vũng Tàu: trung tâm cảng biển, công nghiệp hỗ trợ.
Với
lợi thế mạng lưới này, TP. Hồ Chí Minh trong năm 2025 đã thu hút đầu tư khá tốt. Riêng
trong lĩnh vực khu công nghiệp, báo cáo cho thấy từ đầu năm đến nay thành phố
đã thu hút khoảng 5,3 triệu m2 công nghiệp, tương đương 50% tổng vốn đầu tư
toàn địa bàn.
Hiện
các khu công nghiệp trên địa bàn đạt tỷ lệ lấp đầy khoảng 75%, được đánh giá là
một kết quả rất tích cực.
Lý
giải nguyên nhân TP. Hồ Chí Minh vẫn giữ được sức hút mạnh mẽ với nhà đầu tư, Phó Trưởng ban
HEPZA khẳng định: chính sự đồng bộ giữa
hạ tầng giao thông, cải cách quản lý và chiến lược phát triển xanh đã giúp
TP.Hồ Chí Minh tiếp tục giữ được sức hút với các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, chừng đó là chưa đủ. Để đón đầu làn sóng đầu tư nước ngoài mới, thành phố
cần chủ động chuẩn bị thêm nhiều điều kiện nền tảng.
Hiện
thành phố đang rà soát quy hoạch với mục tiêu đảm bảo quỹ đất phù hợp cho giai
đoạn tới. Tổng thể, TP. Hồ Chí Minh dự kiến có khoảng 150 khu công nghiệp, diện
tích khoảng 50.000 ha. Trong đó, 39 khu công nghiệp sẽ tiếp tục được quy hoạch theo định hướng thành phố giao sát nghiệp (giao khu công nghiệp). Riêng giai đoạn 2026–2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ phát triển thêm quỹ đất khoảng 16.000 ha để sẵn sàng thu hút các nhà đầu tư mới.
Đại
diện Ban quản lý các Khu chế xuất, Khu công nghiệp của thành phố, cho biết hiện
nay, hầu hết các thủ tục hiện nay được tích hợp theo cơ chế “một cửa”, hạn chế
tối đa việc doanh nghiệp phải tiếp xúc nhiều cơ quan. Thành phố cũng đang hoàn
thiện quy trình số hóa toàn bộ hồ sơ, giúp doanh nghiệp có thể xử lý hồ
sơ từ xa, không cần trực tiếp đến cơ quan chức năng.
Quan
trọng hơn, quy trình thủ tục sẽ được minh bạch hóa, giúp tiết kiệm thời
gian, giảm chi phí không chính thức và tạo môi trường minh bạch cho doanh
nghiệp.
KHU CÔNG NGHIỆP XANH, GIÁ TRỊ GIA TĂNG LỚN LÀ ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN
LƯỢC HÚT FDI
Phó
trưởng ban HEPZA cũng cho hay, hiện Thành phố định hướng rõ ràng: ưu tiên công
nghiệp sạch, ít sử dụng lao động giản đơn, ít tiêu tốn diện tích
lớn, và hạn chế tối đa tác động môi trường, trong đó, mô hình khu
công nghiệp sinh thái đang là trọng tâm phát triển.
“Hồ sơ về khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của cả nước đang chờ phê
duyệt. Nếu được thông qua, đây sẽ là dấu mốc quan trọng làm nền tảng cho các
khu công nghiệp mới, đồng thời tạo tiền đề để các khu công nghiệp hiện hữu
chuyển đổi từ mô hình truyền thống sang mô hình sinh thái”, ông Phong thông tin.
Theo
lãnh đạo HEPZA, với lợi thế hạ tầng, tiềm năng đất đai, cùng sự phối hợp ngày
càng tốt giữa các sở ngành và chính quyền địa phương, TP.Hồ Chí Minh kỳ vọng trong thời
gian tới sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư chiến lược của vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam.
Cho rằng việc “sáp nhập tỉnh – thành” thực chất không phải là phép cộng đơn
thuần hay chỉ là sự hợp nhất của 2–3 địa phương, ông Đào Xuân Đức, Nguyên Phó
Trưởng Ban quản lý HEPZA, nhận định: đây là một bước nhảy mang tính “cấp số
nhân”, mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới, thúc đẩy phát triển sản xuất
công nghiệp.
Ông Đức cho biết trước đây các địa phương khi triển khai chiến lược phát triển thường
chỉ nhìn vào kế hoạch riêng của mình. Ví dụ, trước kia Bình Dương chưa từng nghĩ đến việc xây một cây cầu
nối sang Đồng Nai ở khu vực ngoài vùng giáp ranh. Hay tại Bình Thuận, khi liên
kết với Lâm Đồng, Đắk Nông, cũng chưa từng có kế hoạch làm tuyến cao tốc từ
Phan Thiết đi Gia Nghĩa (Đắk Nông). Nhưng khi nhìn lại bản đồ không gian phát triển vùng, những ý tưởng liên kết bắt đầu xuất
hiện một cách tự nhiên.
Tương tự, TP. Hồ Chí Minh hiện cũng đang chuẩn bị cho nhiều kết
nối chiến lược: thành phố đã cho phép nghiên cứu tuyến metro kéo dài đến Cần
Giuộc và sắp tới là xây dựng một cây cầu mới kết nối sang Bến Lức (Long An). “Nếu hoàn thiện, người dân hoàn toàn có thể ngồi metro để đi thẳng sang Long An
– điều mà trước khi “xác nhận vùng” chưa bao giờ được nghĩ tới”, ông Đức nói; đồng thời cho rằng mỗi không gian phát triển mới như vậy đều mở ra những cơ hội lớn cho công
nghiệp và đầu tư trong giai đoạn tiếp theo.
Về
câu chuyện của các khu công nghiệp, diễn giả nhấn mạnh: để đón dòng vốn đầu
tư sắp tới, các khu công nghiệp buộc phải chuyển đổi. Không chỉ khu công nghiệp, mà cả các ngành công nghiệp bên trong cũng phải thay đổi nếu muốn tồn tại và
phát triển trong giai đoạn mới. Một
bài học rõ ràng trong nhiều năm qua là không thể tiếp tục chạy theo số lượng
hay chạy theo mục tiêu lấp đầy bề mặt. Trước đây, vì áp lực hoàn vốn, nhiều nhà
đầu tư hạ tầng ưu tiên lấp đầy bằng mọi giá. Nhưng vài năm trở lại đây, cách
tiếp cận đó buộc phải thay đổi: khu công nghiệp cần chú trọng chất lượng nhà
đầu tư, thay vì chỉ đạt tỷ lệ lấp đầy cao.
Nhân
dịp này, ông Đức cũng kiến nghị Chính
phủ sớm ban hành Luật Khu kinh tế – Khu công nghiệp, bởi dự thảo hiện
nay đã được chuẩn bị từ rất lâu, song đến nay vẫn chưa được Quốc hội thông qua.
Trong khi đó, cả nước đang có tới 430 khu công nghiệp, nhưng lại chưa có
một Luật chuyên biệt để điều chỉnh.
“Hiện
việc quản lý mới dừng lại ở nghị định, thông tư – vốn chịu tác động chồng chéo
từ các quy định và luật chuyên ngành khác. Điều này khiến nhiều thủ tục bị
vướng, nhiều cơ chế ưu đãi hoặc chính sách đặc thù cho khu kinh tế – khu công
nghiệp không triển khai được”, ông Đức nêu thực tế.
Đại diện cho doanh nghiệp các Khu công
nghiệp TP. Hồ Chí Minh, ông Võ Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp các Khu
công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HBA), cho rằng việc mở rộng TP. Hồ Chí Minh đã tạo ra một “cú hích”
rất lớn cho phát triển công nghiệp.
Theo ông Thân, lợi thế rõ nhất là quỹ
đất và quy mô phát triển công nghiệp được mở rộng chưa từng có. Định hướng
đến năm 2050, TP. Hồ Chí Minh sẽ có 105 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng
49.242 ha. Đây là dư địa lớn để phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới
theo định hướng công nghệ cao, sinh thái, thông minh và tuần hoàn.
Đáng chú ý, Thành phố xác định tập
trung thu hút 4 nhóm ngành công nghiệp chủ lực, bao gồm: công nghiệp vi
mạch, bán dẫn, pin và vật liệu mới; hóa chất chọn lọc; cơ khí chính xác, tự
động hóa và robot; chế biến thực phẩm – đồ uống. Đây là những ngành có hàm
lượng công nghệ cao, ít chịu tác động trực tiếp từ rào cản thuế quan và phù hợp
với xu hướng phát triển bền vững toàn cầu.
Bên cạnh đó, mô hình hệ sinh thái
công nghiệp tích hợp vùng đang dần hình thành, với TP. Hồ Chí Minh đóng vai trò
trung tâm đổi mới sáng tạo và dịch vụ, Bình Dương là vùng sản xuất, còn Bà Rịa
– Vũng Tàu đảm nhiệm logistics và cảng biển. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp
giảm chi phí, rút ngắn chuỗi cung ứng và nâng cao khả năng cạnh tranh.
Việc mở rộng TP. Hồ Chí Minh không chỉ làm
thay đổi bản đồ hành chính, mà quan trọng hơn là tái định hình không gian phát
triển công nghiệp và đầu tư của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Với quỹ
đất lớn hơn, hạ tầng kết nối mạnh hơn và định hướng rõ ràng về công nghiệp
xanh, công nghệ cao, TP. Hồ Chí Minh đang tạo dựng nền tảng để đón làn sóng đầu tư chất
lượng cao trong dài hạn.
Thách thức vẫn còn, nhưng cách tiếp cận mới cho thấy
TP. Hồ Chí Minh đang đi theo hướng chọn lọc, bền vững và có chiều sâu hơn trong phát
triển công nghiệp.
– Nguyệt Hà
