Thận trọng từng bước đi
Ông Nguyễn Văn Khánh, Tổng thư ký Hiệp hội Da giày – Túi xách TPHCM, cho biết hiệp hội cùng các doanh nghiệp trong ngành có kế hoạch thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Đông, trong đó dự kiến tổ chức đoàn khảo sát thị trường trong thời gian tới. Tuy nhiên, do xung đột đang diễn ra, kế hoạch này buộc phải tạm hoãn.
Theo ông Khánh, Trung Đông được xem là thị trường tiềm năng đối với ngành da giày, túi xách Việt Nam vì sức mua khá và nhu cầu đa dạng. Việc gián đoạn khảo sát không chỉ ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng thị trường mà còn khiến doanh nghiệp phải thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư, xúc tiến thương mại.
Ở lĩnh vực đồ gỗ, nhiều doanh nghiệp cho biết tâm lý lo ngại đã bắt đầu xuất hiện, đặc biệt với các đơn hàng liên quan trực tiếp đến khu vực Trung Đông. Ông Đặng Minh Lành, Giám đốc Công ty TNHH Nội thất New GBI, cho hay khách hàng Trung Đông hiện có tâm lý thận trọng, song chưa có sự thay đổi rõ rệt trong các hợp đồng đã ký.
“Những đơn hàng đang xuất khẩu có chậm trễ do ảnh hưởng từ xung đột, nhất là khâu vận chuyển. Tuy nhiên, với các đơn hàng dự kiến xuất trong thời gian tới, phía đối tác hiện vẫn chưa có phản hồi gì mới, tức là chưa có điều chỉnh hay hủy bỏ” – ông Lành nói.
Hàng hóa tại cảng Cát Lái, TPHCM. Ảnh: Sơn Nhung
Trong khi đó, ông Trần Quốc Mạnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển sản xuất thương mại Saigon Sadaco, cho biết một số khách hàng đã chủ động liên hệ đề nghị giãn tiến độ giao hàng để theo dõi thêm diễn biến xung đột. Theo ông Mạnh, nếu tình hình tiếp tục căng thẳng, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ chịu tác động rõ nét hơn, kéo theo giá cước vận chuyển, giá dầu và chi phí đầu vào tăng cao.
Ông cho rằng các doanh nghiệp cần theo dõi sát tình hình để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giao hàng, đồng thời mong muốn Nhà nước có các chính sách hỗ trợ kịp thời cho doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh bất ổn.
Cần thêm thời gian nghe ngóng
Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp cho rằng tác động hiện nay vẫn còn hạn chế. Theo ông Trần Văn Quang, Giám đốc sản xuất Công ty TNHH Khánh Xương, chuyên xuất khẩu đồ gỗ sang Mỹ, Úc, Mexico và New Zealand, xung đột mới chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nên chưa ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của công ty. Các đơn hàng vẫn được triển khai theo kế hoạch.
Tương tự, ông Huỳnh Quang Thanh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Chế biến gỗ Hiệp Long, cho rằng xung đột Trung Đông khó tác động trực tiếp đến những thị trường chính của doanh nghiệp như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản… do khoảng cách địa lý xa. Hiện các đơn hàng xuất khẩu vẫn diễn ra bình thường. Theo ông Thanh, nhiều khả năng xung đột sẽ không kéo dài, nên doanh nghiệp chưa lên kịch bản ứng phó.
Trong khi đó, ông Tạ Quang Huyên, Tổng giám đốc Công ty CP Hoàng Sơn 1 (Đồng Nai), cho biết thị trường Trung Đông không chiếm tỉ trọng lớn với doanh nghiệp của ông. Tuy nhiên, xét trên bình diện toàn ngành điều, đây lại là thị trường tương đối quan trọng. Do diễn biến xung đột còn mới, các doanh nghiệp chủ yếu cập nhật thông tin từ đối tác, theo dõi tình hình thực tế và đến nay chưa có thay đổi đáng kể nào trong hoạt động xuất khẩu.
Theo ông Huyên, ở thời điểm hiện tại chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng. Nếu chiến sự kéo dài, tác động là điều khó tránh khỏi nhưng trước mắt doanh nghiệp vẫn trong trạng thái “nghe ngóng”. Ông cho rằng rủi ro chiến sự thuộc nhóm yếu tố bất khả kháng, tương tự thiên tai, nên doanh nghiệp chỉ có thể theo dõi sát và linh hoạt ứng phó theo diễn biến cụ thể.
Đối với ngành thủy sản, Trung Đông được xem là thị trường mới trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, với kim ngạch đạt khoảng 366 triệu USD trong năm 2024. Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết cần thêm vài ngày nữa mới có thể tổng hợp thông tin chính thức từ các doanh nghiệp hội viên về mức độ tác động.
Tuy vậy, theo bà, một số rủi ro đã được dự báo, như giá xăng dầu tăng làm đội chi phí sản xuất; cước vận tải biển leo thang; hoạt động vận chuyển bị gián đoạn do nhiều hãng tàu phải đổi hướng; đồng thời sức mua tại chính các thị trường Trung Đông có thể sụt giảm nếu bất ổn kéo dài.
Ở lĩnh vực nông sản, ông Lê Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Hải Định Food (Đồng Tháp), cho biết Trung Đông là thị trường tiêu thụ khá mạnh chanh không hạt. Gần đây, công ty đã gửi mẫu sản phẩm sang khu vực này nhưng do dự báo tình hình bất ổn nên ông quyết định tạm ngưng, chuyển hướng tập trung vào các đối tác truyền thống tại châu Âu.
Theo ông Nam, giá chanh không hạt hiện đã hạ nhiệt so với trước Tết nhưng vẫn ở mức cao, khoảng 28.000-30.000 đồng/kg, trong khi những năm trước chỉ hơn 10.000 đồng/kg. Vì vậy, nếu thị trường Trung Đông gặp trục trặc, cũng không tác động quá lớn đến đầu ra của mặt hàng này.
