Tiềm năng trở thành trung tâm kết nối năng lượng khu vực
Có thuận lợi lớn bởi vừa nằm trên vùng Tây Nguyên đầy nắng và gió, vừa có vùng ven biển ngập tràn nắng, bức xạ mặt trời cao, cùng hệ thống thác, sông, hồ phong phú, Gia Lai hội tụ nhiều điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng tái tạo. Với bức xạ mặt trời trung bình 4,6 – 5,2 kWh/m²/ngày, số giờ nắng từ 1.900 – 2.200 giờ/năm, tỉnh đặc biệt thuận lợi cho các dự án điện mặt trời mặt đất và điện nổi tại các hồ thủy lợi, thủy điện lớn như Ia Ly, Sê San, Ia Mơr… Tốc độ gió trung bình đạt 6 – 7 m/s mở ra tiềm năng phát triển điện gió tại Kông Chro, Chư Prông, Mang Yang, Vân Canh; bờ biển dài 134 km cũng rất thuận lợi cho điện gió ngoài khơi.
Song song với đó, hệ thống thủy điện dày đặc trên sông Sê San, sông Ba giúp Gia Lai có thêm lợi thế về nguồn điện xanh. Tổng tiềm năng năng lượng tái tạo toàn tỉnh ước khoảng 23.000 MW, trong đó theo Quy hoạch điện VIII, hơn 9.600 MW đã được đưa vào kế hoạch phát triển. Đây là nền tảng để Gia Lai khẳng định vị thế trung tâm năng lượng sạch của miền Trung – Tây Nguyên.
Đặc biệt, với vị trí địa chiến lược, nằm ở cửa ngõ Tây Nguyên, liền kề duyên hải miền Trung và có tuyến hành lang Đông – Tây nối với Lào, Campuchia, Thái Lan, tỉnh Gia Lai không chỉ đóng vai trò quan trọng trong bản đồ năng lượng quốc gia, mà còn có tiềm năng trở thành trung tâm kết nối năng lượng khu vực.
Nhằm chia sẻ kinh nghiệm, tầm nhìn và giải pháp phát triển năng lượng xanh bền vững, đồng thời quảng bá tiềm năng, thu hút đầu tư, phát biểu tại Hội thảo “Khơi nguồn năng lượng tương lai”, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh: “Gia Lai đang tập trung đẩy nhanh triển khai các dự án đã được phê duyệt, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, phấn đấu năm 2025 khởi động toàn bộ dự án và từ năm 2027 sẽ có dòng điện đầu tiên theo Quy hoạch điện VIII hòa lưới”.
Tính đến nay, toàn tỉnh đã có 61 dự án thủy điện (2.736 MW), 17 dự án điện gió (916 MW), 7 dự án điện mặt trời (590 MWp) và 2 dự án điện sinh khối (130 MW) đi vào vận hành thương mại. Những con số này chứng minh quyết tâm và năng lực của Gia Lai trong chuyển dịch sang nền kinh tế năng lượng xanh.
Nhắm đích “Trung tâm công nghiệp năng lượng sạch”
Theo ông Tăng Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương): Gia Lai nổi lên như một địa phương chiến lược, hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của miền Trung – Tây Nguyên và cả nước. Đặc biệt, Gia Lai đã khởi động Trung tâm đào tạo và phát triển nhân lực năng lượng tái tạo với sự tham gia của Tập đoàn GEO (Cộng hòa Liên bang Đức) và Công ty TNHH O-DOOR Việt Nam. Đây là bước đi tiên phong, đặt nền móng để địa phương trở thành trung tâm đào tạo nhân lực năng lượng tái tạo cho khu vực Đông Nam Á.
“Gia Lai sẽ sớm trở thành điểm sáng trong phát triển năng lượng sạch của Việt Nam. Thành công của các dự án nơi đây sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu an ninh năng lượng, tăng trưởng xanh và cam kết Net Zero 2050”, ông Tăng Thế Hùng đánh giá.
Bên cạnh lợi thế, Gia Lai cũng đối diện nhiều thách thức: hệ thống truyền tải chưa đồng bộ, nhiều dự án phải chờ giải tỏa công suất; cơ chế chính sách cần hoàn thiện hơn; vấn đề đất đai, môi trường và sự đồng thuận của người dân cần xử lý hài hòa. Đặc biệt, yêu cầu về vốn đầu tư lớn, công nghệ cao và nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là rào cản đáng kể.
Tuy vậy, với quyết tâm chính trị của lãnh đạo tỉnh, sự đồng hành của Bộ Công Thương và các đối tác quốc tế, Gia Lai có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng sạch của miền Trung – Tây Nguyên, đóng góp quan trọng vào bức tranh năng lượng quốc gia trong giai đoạn 2025 – 2030 và xa hơn.
Lâm Viên
