Trong hai ngày đầu tháng 2/2026, tình trạng căng thẳng thanh khoản trở nên đáng lo ngại khi lãi suất liên ngân hàng (LNH) kỳ hạn qua đêm ghi nhận mức bình quân 17%, một số ngân hàng ghi nhận lãi suất thực hiện lên đến 21%.
Theo Chứng khoán ACB (ACBS), nguyên nhân của diễn biến trên chủ yếu xoay quanh yếu tố thời vụ khi áp lực gia tăng nắm giữ tiền mặt của người dân tăng cao ở giai đoạn cận Tết, kết hợp với chu kỳ đóng thuế của doanh nghiệp.
Một trong những yếu tố khác đến từ cấu trúc nguồn tiền tài trợ cho hệ thống LNH trong thời gian qua. Áp lực tăng trưởng tín dụng trong năm 2025 càng làm rõ sự phụ thuộc của hệ thống LNH đối với nguồn tài trợ từ kênh OMO và tiền gửi Kho bạc trong bối cảnh nguồn tiền huy động từ cư dân và tổ chức kinh tế không theo kịp tốc độ tăng trưởng tín dụng.
“Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chủ động hút ròng OMO trong giai đoạn tháng 1/2026, cùng với việc Kho bạc Nhà nước (KBNN) tạm dừng các hoạt động đấu thầu tiền gửi tại nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4), càng gia tăng áp lực thanh khoản ở những ngày đầu tháng 2/2026”, ACBS đánh giá.
Còn Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng diễn biến tăng nóng của lãi suất liên ngân hàng chịu tác động tổng hợp từ nhiều yếu tố mang tính thời vụ và cấu trúc dòng tiền.
Thứ nhất là giai đoạn cao điểm nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp cùng với nhu cầu rút tiền mặt tăng mạnh trước Tết Nguyên Đán. Doanh nghiệp bước vào kỳ quyết toán và nộp thuế cuối năm khiến dòng tiền rút khỏi hệ thống ngân hàng thương mại gia tăng, trong khi khu vực dân cư đẩy mạnh rút tiền để phục vụ chi tiêu, thanh toán và tích trữ dịp Tết.
Thứ hai, việc triển khai chính sách thuế mới đối với hộ kinh doanh từ năm 2026 – với ngưỡng doanh thu miễn thuế nâng lên 500 triệu đồng/năm và cơ chế khấu trừ trước khi tính thuế – đã tạo ra thay đổi đáng kể trong hành vi thanh toán. Một bộ phận hộ kinh doanh có xu hướng gia tăng giao dịch tiền mặt, kéo theo lượng tiền nắm giữ ngoài hệ thống ngân hàng tăng lên.
Bên cạnh đó, tâm lý tích trữ vàng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất định cũng thúc đẩy dòng tiền dịch chuyển từ tiền gửi sang vàng vật chất. Khi dòng vốn này chưa quay lại hệ thống trong ngắn hạn, thanh khoản tiếp tục bị thu hẹp và áp lực vốn khả dụng gia tăng.
VCBS cho rằng căng thẳng thanh khoản thực tế đã hình thành từ nửa cuối năm 2025, khiến “đệm thanh khoản” của một số ngân hàng, đặc biệt là nhóm NHTMCP quy mô vừa và nhỏ, suy giảm đáng kể. Khả năng hấp thụ các cú sốc thanh khoản vì vậy bị hạn chế, buộc nhiều ngân hàng phải gia tăng phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng với chi phí cao hơn.
Trong bối cảnh lãi suất LNH tăng nóng, NHNN đã nhanh chóng can thiệp thông qua kênh OMO lên đến hơn 160 nghìn tỷ đồng chỉ trong vòng ba phiên đấu thầu trong hai ngày (02–03/02), kết hợp với ba phiên can thiệp thông qua hợp đồng hoán đổi USD-VND với tổng quy mô 4 tỷ USD, trong khi KBNN đã quay lại đấu thầu tiền gửi với quy mô hơn 160 nghìn tỷ đồng trong giai đoạn 04–09/02.
“Diễn biến này phản ánh mức độ can thiệp dứt khoát, nâng số dư tiền gửi KBNN lên hơn 500 nghìn tỷ đồng và khối lượng lưu hành OMO đạt hơn 450 nghìn tỷ đồng – mức kỷ lục so với đỉnh năm 2025. Nhờ đó, lãi suất LNH phần nào hạ nhiệt, với lãi suất kỳ hạn qua đêm ghi nhận mức bình quân 9% trong giai đoạn 06–09/02”, Chứng khoán ACBS đánh giá.
Nhìn về triển vọng nửa đầu năm 2026, ACBS cho rằng áp lực thanh khoản sẽ dần hạ nhiệt trong giai đoạn hậu Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất dù dự kiến có phần giảm trong quý II/2026 nhưng vẫn duy trì ở mức nền cao so với năm 2025, khi các yếu tố liên quan đến cấu trúc nguồn vốn tài trợ cho hệ thống ngân hàng vẫn chưa theo kịp nhu cầu cho vay. Dù vậy, bối cảnh tỷ giá được kỳ vọng tiếp tục thuận lợi và phần nào gia tăng dư địa để NHNN mở rộng biên độ tăng trưởng tín dụng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP ít nhất 10% trong năm nay.
Trong khi đó, VCBS dự báo áp lực thanh khoản có thể còn kéo dài sau Tết do độ trễ trong quá trình tái phân bổ dòng tiền, khiến lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao thêm vài tuần trước khi dần hạ nhiệt nhờ yếu tố mùa vụ suy giảm và các công cụ điều tiết của nhà điều hành phát huy hiệu quả.
