Mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 06-2026 phát hành ngày 09/02/2026 với nhiều chuyên mục hấp dẫn…
Bạn đọc thân mến,
Trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0, với sự phát triển quá nhanh và mạnh của khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo đã trở thành một xu thế tất yếu của mọi nền kinh tế.
Mặt khác, đổi mới sáng tạo không diễn ra một cách tự phát, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan, mà xuất phát từ nhu cầu tự thân cụ thể của quá trình sản xuất, kinh doanh và đời sống kinh tế – xã hội.
Mọi doanh nghiệp, không phân biệt quy mô, hình thức sở hữu (Nhà nước hay tư nhân), địa bàn và lĩnh vực hoạt động, đều mong muốn và có quyền thực hiện đổi mới sáng tạo để cải tiến quy trình sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và yêu cầu xuất khẩu…
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể chủ động thực hiện đổi mới sáng tạo, thậm chí có những doanh nghiệp, do hạn chế nhiều mặt, nhất là năng lực sáng tạo, nguồn lực vốn, cơ sở hạ tầng cũng như công nghệ, không thể thực hiện đổi mới sáng tạo. Kinh nghiệm thực tế cho thấy các doanh nghiệp lớn (bao gồm cả doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, trong đó có các doanh nghiệp FDI), nơi có nguồn vốn lớn, hạ tầng mạnh và công nghệ nền tảng, cùng nguồn nhân lực chất lượng cao, thường có nhiều điều kiện thuận lợi và năng lực để chủ động thực hiện đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, “gót chân Achilles” của các doanh nghiệp lớn là khả năng thích ứng linh hoạt với các công nghệ mới nổi như AI chuyên biệt, Blockchains, năng lượng xanh, lại chậm hơn rất nhiều so với tốc độ thay đổi của công nghệ (doanh nghiệp càng lớn càng khó đầu tư thay đổi công nghệ một sớm một chiều). Trong khi đó, các startups có công nghệ, có năng lực và có nhiều ý tưởng táo bạo, với khát vọng “thay đổi thế giới”, có khả năng thích ứng nhanh, áp dụng kịp thời công nghệ mới, nhưng lại thiếu vốn và cơ sở hạ tầng cùng nhiều điều kiện thuận lợi khác mà doanh nghiệp lớn sẵn có, như nguồn dữ liệu, thị trường (cả đầu ra, đầu vào) và kinh nghiệm hoạt động thực tiễn…
Vì vậy, sự phối kết hợp giữa các doanh nghiệp lớn với các startups trong hành trình thực hiện đổi mới sáng tạo không chỉ cần thiết mà còn là xu thế tất yếu, được coi là “không thể đảo ngược”, khi không một doanh nghiệp nào muốn phá vỡ không gian và môi trường đổi mới sáng tạo.
Hơn nữa, sự kết hợp giữa nguồn lực khổng lồ của các tập đoàn lớn, nhất là vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, với tư duy đột phá của các mô hình sản xuất, kinh doanh mới, trong đó có các startups, đang tạo ra một lực đẩy chưa từng có.
Vấn đề đặt ra là phối kết hợp như thế nào, theo mô hình nào để đạt hiệu quả cao nhất trong đổi mới sáng tạo mà cả hai bên đều được hưởng lợi? Dù theo mô hình nào thì doanh nghiệp lớn vẫn phải giữ vai trò dẫn dắt, mở hệ sinh thái, kết hợp với các startups để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thúc đẩy tăng trưởng. Doanh nghiệp lớn còn được coi là người ra “đề bài” để các startups đưa ra “lời giải” bằng việc ứng dụng công nghệ linh hoạt, theo gợi ý của ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC).
Một yếu tố quan trọng nữa là các cơ chế, chính sách mang tính kiến tạo, khuyến khích đổi mới sáng tạo. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, chính là “bệ đỡ” để các doanh nghiệp thực hiện đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, Luật Đầu tư năm 2020 đã được bổ sung những điều khoản ưu đãi cho đổi mới sáng tạo. Chính phủ cũng đã cho phép các doanh nghiệp trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ (tối đa bằng 10% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp)…
Tạp chí Kinh tế Việt Nam số ra tuần này tập trung cho tiêu điểm “Doanh nghiệp lớn dẫn dắt và thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, phân tích các lợi thế và hiệu quả của mô hình phối kết hợp trong đổi mới sáng tạo giữa các doanh nghiệp lớn với các startups; trong đó các doanh nghiệp lớn giữ vai trò đầu tàu, mở hệ sinh thái, hỗ trợ các nguồn lực cần thiết để các startups tham gia ngày càng sâu rộng vào quá trình đổi mới sáng tạo, theo các cơ chế, chính sách khuyến khích của Đảng và Nhà nước.
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
-Tạp chí Kinh tế Việt Nam – VnEconomy
