Tái cấu trúc chiến lược thu hút vốn ngoại

Khuyến khích, yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài chuyển giao công nghệ

Nghị quyết 10 nêu rõ kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, không chỉ góp phần bổ sung vốn trung và dài hạn cho đầu tư phát triển mà còn là kênh tiếp nhận công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp mở rộng thị trường.

Nghị quyết đã đưa ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp trong việc phát triển khu vực kinh tế FDI, trong đó có việc khuyến khích doanh nghiệp (DN) FDI tăng cường liên kết, chia sẻ tri thức, hỗ trợ phát triển DN trong nước; sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cấp và từng bước giao nhiệm vụ kỹ thuật, quản lý, nghiên cứu, thiết kế, vận hành chuỗi cung ứng cho người VN. Song song, Nghị quyết khuyến khích, yêu cầu DN FDI cam kết về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, phát triển, đào tạo người VN, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, công bố lộ trình nội địa hóa…

Để đạt được điều đó, VN sẽ ưu tiên các dự án đào tạo và sử dụng nhân lực VN, phát triển nhà cung ứng trong nước, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, hiệu quả sử dụng đất, tài nguyên, năng lượng và tuân thủ pháp luật; áp dụng quy trình thủ tục đầu tư đặc biệt và cơ chế ưu đãi cho các dự án công nghệ chiến lược có quy mô lớn, tác động liên vùng, có tiềm năng dẫn dắt chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, dự án công nghệ cao có cam kết chuyển giao công nghệ cho DN VN.

Chuyên gia kinh tế, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng mục tiêu thu hút vốn FDI của VN hiện nay không chỉ dừng ở số lượng vốn đăng ký mà đã chuyển sang “FDI thế hệ mới”. Dòng vốn này tập trung mạnh vào các tiêu chí tăng trưởng xanh, công nghệ cao và thực hành ESG (Môi trường, xã hội và quản trị), nhằm nâng tầm năng lực cho nền kinh tế quốc gia. Trước đây, dù có số lượng DN FDI lớn, nhưng sự liên kết giữa khu vực này và DN trong nước vẫn còn lỏng lẻo, số lượng DN Việt trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn ngoại chưa nhiều. Chính vì vậy, nhiệm vụ tại Nghị quyết 10 đặt ra là đúng mục tiêu trong thu hút vốn FDI giai đoạn mới. Để thúc đẩy việc hợp tác giữa DN trong nước và nước ngoài, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật cũng như đào tạo nguồn nhân lực trong nước, thì chúng ta phải đưa ra những tiêu chí cụ thể khi thẩm định, phê duyệt để lựa chọn dự án đầu tư vào VN.

“Nghị quyết 10 đã nêu rõ: Đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án. Cơ chế ưu đãi trong thu hút đầu tư này là phù hợp với xu thế và thông lệ của thế giới. Chúng ta sẽ xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả ở nhiều góc độ, như hiệu quả về kinh tế, xã hội, về chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực… Song song với hàng loạt nhiệm vụ, giải pháp cùng tư duy đổi mới, cơ chế ưu đãi phù hợp thì khi các DN FDI thấy có lợi ích sẽ có hoạt động chuyển giao công nghệ mạnh hơn, hợp tác với DN trong nước chặt chẽ hơn”, TS Lê Duy Bình phân tích.

Tạo thế “kiềng 3 chân” cho phát triển kinh tế

TS Nguyễn Việt Hùng, giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM, nhận xét: Thời gian qua VN đã thay đổi chính sách, không thu hút vốn FDI bằng mọi giá, giảm các dự án thâm dụng lao động, thâm dụng tài nguyên thiên nhiên. Thay vào đó VN ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ xanh, công nghệ số từ các tập đoàn lớn. Vì vậy, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị một lần nữa khẳng định chính sách, chiến lược đồng nhất của VN trong việc thu hút và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

“VN luôn xem khu vực FDI là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, cùng với kinh tế trong nước là “hai cánh của một con chim”. Khi phát triển đồng đều cả hai cánh thì nền kinh tế VN sẽ phát triển mạnh, bền vững”, TS Nguyễn Việt Hùng nói.

“Cùng với các chiến lược phát triển kinh tế cao, bền vững, thực chất dựa trên nền tảng KH-CN, đổi mới sáng tạo cũng như hàng loạt chính sách khuyến khích, ưu đãi thì chưa bao giờ VN có môi trường thuận lợi để đầu tư kinh doanh như hiện nay. Hay nói cách khác, VN đang thật sự trở thành vùng đất hứa cho nhà đầu tư ngoại. Lãnh đạo Đảng và Chính phủ cũng đã kiên định, nhất quán về mục tiêu phát triển kinh tế, đường lối đối ngoại, người dân thân thiện và các DN trong nước cũng liên tục vươn lên. Đó là những ưu điểm có thể nói rằng VN đang “làm tổ” để đón những đại bàng ngoại đến hoạt động và cùng phát triển lâu dài. Nghị quyết 10 mang ý nghĩa chiến lược quan trọng trong định hướng thu hút và sử dụng vốn FDI đến năm 2045″, TS Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh.

Theo TS Lê Duy Bình, ngoài việc yêu cầu đổi mới tư duy hay yêu cầu về chuyển giao công nghệ, hợp tác đào tạo… giữa các tập đoàn FDI với DN trong nước, Nghị quyết 10 cũng yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; thí điểm mô hình thể chế vượt trội tại một số khu vực như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu kinh tế, khu công nghệ cao hay phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại gắn với quy hoạch phát triển quốc gia… Điều này cho thấy Nghị quyết 10 đã xác định việc thu hút và phát triển kinh tế FDI phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước. Sự ra đời của Nghị quyết 10 rất cần thiết trong bối cảnh VN bước vào kỷ nguyên mới, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế cao, bền vững và thực chất.

“Nghị quyết 10 cùng Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước đã cho thấy VN tiếp cận và xác định phát triển thông qua “kiềng ba chân”. Từ đó, VN sẽ thật sự thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển vững mạnh, đạt được mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao”, TS Lê Duy Bình nhấn mạnh.