‘Kho dầu bí mật’ – trụ cột an ninh năng lượng
Theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổng năng lực dự trữ dầu chiến lược của Trung Quốc đã vượt 2 tỷ thùng. Tuy nhiên, khác với Mỹ hay Nhật Bản là những nước công bố chi tiết lượng dầu dự trữ, Trung Quốc gần như không đưa ra con số rõ ràng.
Việc không công bố chi tiết số liệu được cho là nhằm hạn chế tác động đến thị trường dầu mỏ toàn cầu, đồng thời giảm rủi ro đối với các cơ sở dự trữ chiến lược.
Hệ thống kho dầu của Trung Quốc được xây dựng theo mô hình kết hợp giữa cơ sở trên mặt đất và kho ngầm dưới lòng đất, theo truyền thông nước này.
Một số trung tâm dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn của Trung Quốc gồm Căn cứ Dự trữ Dầu mỏ Quốc gia Chu Sơn với sức chứa khoảng 5 triệu m3 (tương đương gần 4 triệu tấn dầu thô), Căn cứ Dự trữ Dầu mỏ Quốc gia Trấn Hải có dung tích khoảng 5,2 triệu m3.
Bên cạnh đó là Kho Dự trữ Dầu ngầm Hoàng Đảo, tận dụng điều kiện địa chất tự nhiên để xây dựng hệ thống hang ngầm với sức chứa khoảng 3,2 triệu m3 dầu thô.
Các kho này chủ yếu nằm dọc khu vực duyên hải phía Đông để thuận tiện tiếp nhận dầu nhập khẩu, đồng thời đang được mở rộng dần vào khu vực nội địa.
Trong giai đoạn 2025-2026, Trung Quốc dự kiến xây thêm 11 cơ sở dự trữ dầu mới, bổ sung khoảng 26,8 triệu m3, tương đương 169 triệu thùng dầu thô, gần bằng lượng dầu nước này nhập khẩu trong hai tuần.
Bài toán ‘Malacca’ và mạng lưới nhập khẩu mới
Một trong những nỗi lo lớn nhất của Trung Quốc trong nhiều năm qua là cái gọi là “thế lưỡng nan ở eo biển Malacca”. Phần lớn dầu nhập khẩu của nước này phải đi qua eo biển này, đây là tuyến hàng hải chiến lược nhưng cực kỳ hẹp, có đoạn chỉ khoảng 2,8km.
Trong khi đó, khoảng 31% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới phải đi qua eo biển Hormuz, khu vực thường xuyên có căng thẳng địa chính trị.
Để giảm rủi ro, Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào mạng lưới nhập khẩu đa dạng. Quan trọng nhất là các tuyến đường ống trên đất liền. Trong đó, đường ống dẫn dầu Đông Siberia – Thái Bình Dương từ Nga có công suất vận chuyển hơn 30 triệu tấn dầu mỗi năm.
Nhờ tuyến đường này, Nga hiện trở thành nhà cung cấp dầu lớn nhất của Trung Quốc. Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu dầu từ Nga sang Trung Quốc đã đạt 74 triệu tấn.
Ngoài ra còn có các tuyến như đường ống dầu từ Kazakhstan, đường ống năng lượng Trung Quốc – Myanmar, cho phép dầu đi thẳng từ Ấn Độ Dương vào Trung Quốc mà không cần qua eo biển Malacca.
Trung Quốc cũng tìm kiếm các tuyến vận tải mới như Tuyến hàng hải Phương Bắc ở Bắc Cực, có thể rút ngắn đáng kể hành trình vận chuyển dầu từ châu Âu.
‘Vũ khí bí mật’: Xe điện làm giảm nhu cầu dầu
Bên cạnh việc tăng nguồn cung và tích trữ dầu, Trung Quốc còn triển khai một chiến lược khác: giảm phụ thuộc vào dầu thông qua xe điện.
Năm 2025, doanh số xe điện tại Trung Quốc đã vượt 16 triệu chiếc, tăng khoảng 28% so với năm trước. Điều đáng chú ý là cứ hai xe bán ra thì có một xe là xe điện.
Sự bùng nổ này đã bắt đầu làm thay đổi cấu trúc tiêu thụ năng lượng. Trong nửa đầu năm 2025, tiêu thụ xăng tại Trung Quốc giảm gần 7%, xuống còn khoảng 72,3 triệu tấn.
Ước tính trong cả năm, xe điện đã thay thế khoảng 40 triệu tấn xăng, tương đương hơn 21% nhu cầu nhiên liệu giao thông. Hiệu ứng này thậm chí tạo ra “lợi ích kép” cho kho dự trữ dầu.
Khi nhu cầu tiêu thụ giảm, cùng một lượng dầu dự trữ có thể duy trì nền kinh tế trong thời gian dài hơn. Một số tính toán cho thấy nếu tiêu thụ dầu cho giao thông giảm khoảng 20% thì mức dự trữ hiện nay của Trung Quốc có thể đảm bảo tới 170 ngày tiêu dùng, thay vì 140 ngày.
Dầu mỏ chuyển vai từ nhiên liệu sang nguyên liệu
Một thay đổi khác đang diễn ra trong nền kinh tế Trung Quốc là vai trò của dầu mỏ đang dần chuyển dịch. Nếu trước đây phần lớn dầu được dùng làm nhiên liệu thì hiện nay nhu cầu dầu làm nguyên liệu hóa dầu đang tăng mạnh.
Năm 2025, nhu cầu dầu cho ngành hóa chất của Trung Quốc tăng 8,8%, với sản lượng nguyên liệu hóa dầu đạt khoảng 184 triệu tấn.
Nhờ cải tiến công nghệ lọc hóa dầu, từ 1 tấn dầu thô trước đây chỉ tạo ra khoảng 0,6 tấn sản phẩm nhiên liệu, nhưng hiện có thể sản xuất thêm 0,25 tấn nguyên liệu hóa chất.
Điều này cho thấy Trung Quốc đang chuyển hướng sang mô hình “khai thác giá trị từ phân tử dầu”, thay vì chỉ sử dụng dầu như nhiên liệu truyền thống.
Dù đạt nhiều tiến triển, Trung Quốc vẫn đối mặt thách thức lớn. Dự báo đến năm 2035, nhu cầu dầu của nước này vẫn duy trì khoảng 6-7 tỷ tấn mỗi năm, trong khi sản lượng nội địa chỉ quanh 2 tỷ tấn. Điều đó đồng nghĩa tỷ lệ phụ thuộc nhập khẩu vẫn có thể ở mức khoảng 70% trong nhiều năm tới.
Theo Baidu
Điều kỳ lạ là Trung Quốc không sử dụng ngay hoặc lưu kho số dầu này mà để chúng lênh đênh trên các tàu chở dầu ngoài biển.
