Cân bằng đổi mới và quản trị để phát triển thị trường tài sản mã hóa

Hạ tầng dữ liệu và pháp lý là nền tảng của thị trường

Mã hóa tài sản thực (Real World Assets – RWA) đang mở ra cơ hội hình thành một kênh huy động vốn mới cho nền kinh tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là công nghệ blockchain, mà còn là một hệ sinh thái thị trường được xây dựng trên nền tảng pháp lý rõ ràng, dữ liệu minh bạch và cơ chế giám sát hiệu quả.

Chia sẻ tại Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026), ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam cho biết, dòng vốn vào lĩnh vực tài sản thực được mã hóa đang tăng trưởng mạnh trên phạm vi toàn cầu. Riêng năm 2025, dòng vốn đầu tư vào nhóm tài sản này ghi nhận mức tăng khoảng 300%, đạt khoảng 22 tỷ USD, vượt xa tốc độ tăng của nhiều nhóm tài sản số khác.

Tuy nhiên, trở ngại khiến thị trường chưa phát triển tương xứng với tiềm năng không nằm ở công nghệ token hóa, mà ở việc chưa xây dựng được đầy đủ niềm tin cho thị trường vốn.

Ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: BTC

Theo ông Trung, blockchain có thể hỗ trợ phân phối, chuyển nhượng và thanh toán tài sản, nhưng không thể tự tạo ra niềm tin hay biến một tài sản kém chất lượng thành tài sản tốt. Niềm tin đối với token phải bắt đầu từ dữ liệu đáng tin cậy về tài sản thực, danh tính có thể kiểm chứng của các bên, thông tin xác thực về tài sản và dòng tiền, cùng cơ chế công bố, theo dõi và giám sát liên tục.

Vì vậy, cấu trúc thị trường cần được xây dựng theo trình tự từ tài sản thực, hạ tầng dữ liệu tin cậy đến tài sản số trên một nền tảng pháp lý phù hợp, sau đó mới hình thành token và các kênh phân phối. Trong cấu trúc này, sàn giao dịch chỉ là một trong nhiều kênh đưa tài sản đến nhà đầu tư, vấn đề quyết định vẫn là loại tài sản được phân phối, chất lượng tài sản và khả năng kiểm chứng dữ liệu phía dưới.

Đối với Việt Nam, ông Trung cho biết, trong thời gian qua, đã có một số văn bản pháp luật ở nhiều cấp độ, từ luật, nghị định đến thông tư, được ban hành, trong đó có các quy định liên quan đến tài sản mã hóa. Bên cạnh đó, các quy định về định danh và xác thực cũng đang được hoàn thiện. Việt Nam cũng có lợi thế về quy mô nhu cầu bán lẻ, với khoảng 200 tỷ USD tài sản mã hóa đi qua thị trường và khoảng 17 triệu ví hoặc người nắm giữ tài sản mã hóa. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển thị trường vốn được số hóa, với điều kiện các lớp dữ liệu, tài sản số và cơ chế phân phối được xây dựng đầy đủ.

An toàn hệ thống là yếu tố then chốt

Song hành với triển vọng tăng trưởng, quản trị rủi ro và an toàn hệ thống được xác định là yếu tố then chốt trong quá trình phát triển thị trường, phù hợp với định hướng thận trọng, có kiểm soát của Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Trong chương trình Thảo luận “Đối thoại công – tư: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp kiến thiết, quốc gia thịnh vượng”, PGS.TS Đặng Văn Thanh – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội (khóa XI) cho rằng, việc phân chia, chuyển nhượng các phần tài sản trên nền tảng sổ cái phân tán có thể tạo thuận lợi cho hoạt động hạch toán, quyết toán, tiếp cận nguồn vốn và mở rộng khả năng huy động nguồn lực từ thị trường quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội phát triển phải đi cùng năng lực nhận diện và quản trị rủi ro. Yêu cầu này không chỉ đặt ra ở cấp độ từng doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, mà còn ở cấp độ quản trị quốc gia, nhằm bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính và nền tài chính quốc gia.

Đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp tại phiên thảo luận “Đối thoại công – tư: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp kiến thiết, quốc gia thịnh vượng”. Ảnh: Mai Tấn

GS.TS Phan Trung Lý – nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội (khóa XIII) đề cập những vấn đề liên quan đến an toàn, an ninh của tài sản mã hóa và yêu cầu từng bước hoàn thiện khung pháp lý. Khuôn khổ pháp luật cần vừa bảo đảm an toàn, an ninh, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các sàn giao dịch.

Từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước, ông Tô Trần Hòa – Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết, khuôn khổ thí điểm hiện nay được xây dựng theo hướng “vừa chặt, vừa mở”. Các tổ chức cung cấp dịch vụ phải đáp ứng yêu cầu cao về năng lực tài chính và an toàn công nghệ, trong khi cơ chế phát hành và lựa chọn tài sản niêm yết vẫn dành không gian nhất định cho thị trường.

Theo ông Tô Trần Hòa, cấp phép mới chỉ là bước khởi đầu. Yêu cầu quan trọng hơn là xây dựng năng lực quản lý, giám sát khi thị trường chính thức vận hành và tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trên cơ sở thực tiễn.

Ở góc độ phòng, chống rửa tiền, bà Nguyễn Thị Minh Thơ – Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, Việt Nam đã bước đầu hình thành khuôn khổ pháp lý nền tảng cho thị trường tài sản mã hóa thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP và các văn bản hướng dẫn.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước đang khẩn trương xây dựng Luật Phòng, chống rửa tiền (sửa đổi), trong đó có một nội dung quan trọng là chính thức đưa các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào đối tượng báo cáo theo pháp luật phòng, chống rửa tiền.

Tuy nhiên, theo yêu cầu của Lực lượng Đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), việc hoàn thiện khung pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Việt Nam còn phải chứng minh hiệu quả thực thi thông qua cơ chế vận hành thị trường, hoạt động của các sàn giao dịch, công tác kiểm tra, giám sát, phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và xử lý vi phạm trên thực tế.

Bà Thơ cho biết, FATF đánh giá Việt Nam hoàn thành một phần, như vậy, vẫn còn nhiều việc phải làm để đáp ứng các chuẩn mực quốc tế. “Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhằm bảo đảm thị trường tài sản mã hóa vận hành minh bạch, an toàn và hiệu quả” – bà Thơ nói./.