Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra vào trưa 27/3/2026, nhằm làm rõ những phản ánh chưa chính xác liên quan đến việc EU tăng mức độ kiểm soát đối với thanh long Việt Nam.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định rằng mặt hàng thanh long của Việt Nam xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) hiện đang thuộc diện kiểm soát tăng cường với tần suất kiểm tra 30%, không phải 50% như một số thông tin đã được đăng tải trước đó. Việc làm rõ thông tin về tần suất kiểm tra đối với thanh long không chỉ giúp doanh nghiệp tránh hiểu nhầm mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường, tạo cơ sở để tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu.
Theo đó, thanh long hiện nằm trong Phụ lục II
của Quy định (EU) 2019/1793 – danh mục các mặt hàng bị áp dụng biện pháp kiểm
soát tăng cường khi nhập khẩu vào thị trường này. Cùng với thanh long, một số
nông sản khác của Việt Nam cũng đang chịu mức kiểm soát tăng cường gồm: ớt và đậu
bắp với tần suất kiểm tra 50%, sầu riêng 20%. Riêng chanh leo hiện chưa thuộc
diện áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường của EU.
EU SIẾT CHẶT QUY ĐỊNH VỀ DƯ LƯỢNG
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong những năm gần
đây, EU liên tục siết chặt các quy định liên quan đến dư lượng tối đa cho phép
(MRLs) đối với thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát đối với
nông sản nhập khẩu.
Đáng chú ý, ngày 29/1/2026, EU đã thông báo tới WTO về việc thay đổi cách tiếp cận trong thiết lập MRLs.
Thay vì dựa trên đánh giá “rủi ro” như trước đây, EU chuyển sang tiếp cận dựa
trên “mối nguy”. Với các hoạt chất có nguy cơ cao như gây ung thư hoặc rối loạn
nội tiết, mức dư lượng tối đa được áp dụng mặc định chỉ 0,01 mg/kg, tức là gần
như bằng 0 về mặt kỹ thuật.
Sự thay đổi này cho thấy EU không chỉ tăng cường kiểm tra
tại cửa khẩu mà còn siết chặt ngay từ “ngưỡng chấp nhận” đối với dư lượng hóa
chất. Điều này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất
nông sản, từ khâu canh tác, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu của các quốc
gia, trong đó có Việt Nam.
Bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi
trường, các quy định về MRLs ngày càng trở thành hàng rào kỹ thuật với yêu cầu
khắt khe, tần suất cập nhật nhanh và nhiều quy định mới được ban hành trong thời
gian ngắn, gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu.
ĐỐI THOẠI VỚI EU, HƯỚNG TỚI GIẢM TẦN SUẤT KIỂM TRA
Trước các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt từ EU, Bộ Nông
nghiệp và Môi trường cho biết đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm
soát an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu.
Ngay khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía
EU liên quan đến vi phạm về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, Bộ đã chỉ đạo các
cơ quan chuyên ngành tiến hành truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và
hoàn thiện báo cáo khắc phục gửi tới cơ quan có thẩm quyền của EU.
Đồng thời, Bộ thường xuyên ban hành các văn bản chỉ
đạo, tổ chức hội nghị nhằm đôn đốc địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh
nghiệp tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hàng xuất khẩu.
Nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp cũng đã được triển khai, cùng với
các chương trình sử dụng tác nhân sinh học nhằm giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo
vệ thực vật trong sản xuất.
Nhờ các biện pháp này, số lượng cảnh báo không tuân thủ
quy định an toàn thực phẩm của EU đối với nông sản Việt Nam đã giảm rõ rệt. Nếu
năm 2024 ghi nhận 64 cảnh báo, thì đến năm 2025 con số này giảm xuống còn 17.
Để tiếp tục cải thiện tình hình, Bộ Nông nghiệp và Môi
trường đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ động làm việc với Tổng
vụ Y tế và An toàn thực phẩm của EU (DG-SANTE).
Trong khuôn khổ hợp tác này, phía EU đã tiến hành đợt
thanh tra tại Việt Nam từ ngày 3 đến 20/6/2025 đối với các mặt hàng ớt, thanh
long và sầu riêng. Kết quả thanh tra được đánh giá tích cực, đặc biệt ở hệ thống
cấp phép, kiểm soát lưu thông thuốc bảo vệ thực vật và sự chủ động của khu vực
tư nhân.
Hai bên cũng đã thống nhất về kế hoạch hành động nhằm khắc
phục các tồn tại. Theo đó, Việt Nam sẽ hoàn thiện báo cáo kết quả thực hiện và
gửi phía EU vào tháng 5/2026. Báo cáo này được xem là cơ sở quan trọng để EU
xem xét việc tiếp tục duy trì, tăng cường hay giảm tần suất kiểm tra đối với
các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam.
Trong ngắn hạn, Bộ tập trung hoàn thiện báo cáo kỹ thuật
về việc triển khai kế hoạch hành động khắc phục các tồn tại nhằm đàm phán giảm
tần suất kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng thuộc Phụ lục II của Quy
định (EU) 2019/1793.
Cùng với đó, các cơ quan chuyên môn được yêu cầu theo dõi
sát các dự thảo quy định mới của EU, đặc biệt liên quan đến cách tiếp cận MRLs,
để kịp thời trao đổi và có ý kiến. Công tác tập huấn, phổ biến quy định cũng được
đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức và năng lực tuân thủ cho doanh nghiệp và người
sản xuất.
Về trung và dài hạn, Bộ định hướng nâng cao năng lực tuân
thủ quy định của EU cho toàn bộ chuỗi sản xuất; tăng cường vai trò của chính
quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm; phát triển sản xuất theo hướng
bền vững, giảm phụ thuộc vào hóa chất; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và
xử lý nghiêm các vi phạm.
Để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu sang EU, Bộ
Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị về
tăng cường tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đối với hàng nông sản xuất khẩu.
-Chu Khôi
