Nhịp phục hồi và thế chuyển mình của thị trường xây dựng Việt Nam
Những tuyến cao tốc nối dài, các dự án hạ tầng quy mô lớn liên tục khởi công – luồng “sinh khí” lan tỏa từ các công trường trọng điểm đang định hình nên bức tranh sôi động của ngành xây dựng Việt Nam. Năm 2025, 3.188 km tuyến chính cao tốc Bắc – Nam được hoàn thành và thông xe kỹ thuật, 564 công trình, dự án trọng điểm được khởi công và khánh thành.
Theo khảo sát của Vietnam Report, dòng việc gia tăng mạnh và đồng đều trên toàn ngành: 89,9% doanh nghiệp có số dự án trúng thầu tăng, 84,8% doanh nghiệp ghi nhận số dự án đang triển khai nhiều hơn năm trước. Về tài chính, 74,5% doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng cả doanh thu và lợi nhuận sau thuế, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó khăn về thiếu vốn lưu động giảm liên tiếp trong 3 năm gần đây.
Áp lực tìm kiếm việc làm giảm kéo theo cán cân thị trường và vị thế của các nhà thầu xây dựng thay đổi. Không còn bị cuốn vào cuộc cạnh tranh về giá, chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hay rủi ro thanh toán cao, các doanh nghiệp xây dựng có uy tín và hồ sơ kinh nghiệm mạnh đang dần chuyển sang thế chủ động, có cơ hội lựa chọn dự án và chủ đầu tư phù hợp, từ đó nâng cao vị thế, từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt trong ngành.
Thực tế, ngành xây dựng gần như luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn nền kinh tế trong 9/10 năm qua (trừ năm 2021 do gián đoạn bởi các biện pháp giãn cách xã hội vì đại dịch). Giá trị tăng thêm (GVA) của ngành đạt mức 9,62% trong năm 2025, cao nhất trong 5 năm trở lại đây; quy mô đầu tư công được duy trì ở mức chưa từng có (kế hoạch năm 2026 đạt 1,08 triệu tỷ đồng, giai đoạn 2026-2030 lên tới 2,8 triệu tỷ đồng).
Những “điểm nghẽn” chính
Những cải cách pháp lý trong thời gian qua đang tái định hình cách thị trường xây dựng vận hành, khơi thông dòng dự án và cải thiện tốc độ triển khai. Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án vẫn tồn tại độ trễ, sự khác biệt giữa các địa phương hay loại hình dự án.
Theo các doanh nghiệp tham gia khảo sát, những ưu tiên chính sách cần được thúc đẩy bao gồm: Bình ổn giá nguyên, nhiên liệu, vật liệu xây dựng (52,6%); Hoàn thiện, đồng bộ hành lang pháp lý (42,1%); Minh bạch cơ chế giá, điều chỉnh sát thực tế (36,8%); Tăng tốc giải ngân đầu tư công (31,6%); Phát triển nguồn nhân lực (31,6%).
Thực tế, áp lực chi phí đầu vào của ngành hiện ở mức rất cao. Có tới 89,5% doanh nghiệp cho biết biến động giá vật liệu là khó khăn lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận và vấn đề tài chính. Tình hình càng căng thẳng khi biến động địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 kéo chi phí nhiên liệu, vận chuyển và sản xuất đồng loạt tăng. Vì vậy, cơ chế bình ổn giá và điều chỉnh hợp đồng linh hoạt càng trở nên cấp thiết để bảo vệ dòng tiền và giảm rủi ro cho nhà thầu.
Một điểm nghẽn lớn khác là bài toán thiếu hụt nhân lực, đặc biệt ở nhóm kỹ sư, chỉ huy công trường và lao động kỹ thuật lành nghề. Trong khi các công trường lớn ngày càng mở rộng, nguồn cung lao động không theo kịp sẽ đẩy chi phí nhân công lên cao, gây áp lực đến tiến độ dự án. Nếu không giải quyết được “cơn khát” nhân lực, đây sẽ trở thành lực cản đối với khả năng hấp thụ đầu tư và đà tăng trưởng của toàn ngành.
Đa dạng hóa bức tranh truyền thông
Dữ liệu phân tích Media Coding từ tháng 2/2025 – 1/2026 của Vietnam Report cho thấy cấu trúc truyền thông ngành xây dựng đang dịch chuyển theo hướng cân bằng và đa chiều hơn. Dù các chủ đề về Tài chính/ Kết quả kinh doanh, Cổ phiếu vẫn duy trì ở mức cao nhưng tỷ trọng tần suất xuất hiện giảm đáng kể, nhường chỗ cho các nội dung gắn với hoạt động cốt lõi như Sản phẩm, Sản xuất.
Sự dịch chuyển này gắn với mức độ hiệu quả trong việc đa dạng hóa hình ảnh truyền thông. Theo Vietnam Report, doanh nghiệp được đánh giá là “hiệu quả” khi xuất hiện ở ít nhất 10/24 nhóm chủ đề và “hiệu quả vượt trội” khi bao phủ từ 15/24 nhóm trở lên. Trong giai đoạn tháng 2/2025 – 1/2026, tỷ lệ doanh nghiệp đạt hai mức này lần lượt đạt 38,9% và 16,7%, tăng 7,1% và 7,6% so với giai đoạn trước. Việc mở rộng độ bao phủ thông tin giúp tăng khả năng nhận diện và so sánh năng lực giữa các doanh nghiệp, qua đó định hình lại vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong ngành.
Trong kỷ nguyên mới, các doanh nghiệp xây dựng không chỉ cần duy trì tốc độ mà còn phải nâng cao chất lượng phát triển, trở thành động lực bền vững cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của nền kinh tế Việt Nam.
(Nguồn: Vietnam Report)
