Người tiêu dùng Mỹ đang trở nên bi quan hơn về nền kinh tế, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ và Iran tiếp tục gây xáo trộn lớn trên thị trường tài chính…
Trong đó, những người thuộc tầng lớp giàu có nhất – vốn giữ một vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của kinh tế Mỹ thời gian gần đây – cũng bắt đầu có cái nhìn u ám.
Theo kết quả cuộc khảo sát tâm lý người tiêu dùng hàng tháng của Đại học Michigan, được công bố vào hôm 27/3, tâm lý tiêu dùng Mỹ đang ở mức 53,3 điểm, giảm 6% so với tháng trước và là thấp nhất kể từ tháng 12 năm ngoái. Con số này cũng thấp hơn mức dự báo 54,2 điểm mà các nhà kinh tế đưa ra trong một cuộc thăm dò của công ty dữ liệu FactSet.
Xung đột ở Trung Đông đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao trong tháng qua, khiến các chỉ số chứng khoán Mỹ biến động mạnh, bất chấp sự trấn an của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Tuần vừa rồi, chỉ số SP 500 – thước đo rộng nhất của chứng khoán Mỹ – giảm 2,1%, đánh dấu tuần giảm thứ 5 liên tiếp
Bà Joanne Hsu, Giám đốc phụ trách khảo sát tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan, nói với trang CNN Business: “Sự suy giảm tâm lý được ghi nhận ở người tiêu dùng thuộc mọi độ tuổi và đảng phái chính trị. Tâm lý người tiêu dùng có thu nhập trung bình và cao, thường là những người sở hữu tài sản là cổ phiếu, đã bị ảnh hưởng mạnh bởi giá xăng tăng và thị trường tài chính biến động sau xung đột Iran”,
Một cuộc chiến kéo dài có thể đẩy lạm phát lên cao và có thể khiến nền kinh tế Mỹ rơi vào vào suy thoái.
Giá xăng trên khắp nước Mỹ đã tăng mạnh kể từ khi xung đột bắt đầu. Vì vậy, kỳ vọng của người Mỹ về lạm phát trong vòng 1 năm tới đã ghi nhận mức tăng hàng tháng lớn nhất trong khoảng 1 năm trở lại đây, lên mức 3,8% từ 3,34% vào tháng 2, cao nhất kể từ năm 2024.
Tuy nhiên, những người tham gia khảo sát không kỳ vọng tình trạng lạm phát cao do chiến tranh sẽ kéo dài trong 5-10 năm tới. Kết quả khảo sát cho thấy kỳ vọng lạm phát dài hạn trong tháng 3 này giảm xuống còn 3,2%.
Việc kỳ vọng lạm phát dài hạn giảm có thể mang lại sự yên tâm cho các nhà hoạch định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), bởi giới chức Fed dành mối quan tâm lớn đến nhận thức của người dân về giá cả, đặc biệt là trong dài hạn. Kỳ vọng lạm phát dài hạn đóng vai trò như một chỉ số cho niềm tin của người Mỹ vào khả năng kiềm chế tăng giá của Fed.
Fed đặt mục tiêu lạm phát hàng năm ở mức 2%, tính theo chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE). Theo số liệu mới nhất, PCE tháng 1 tăng 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong những năm gần đây, tâm lý của người tiêu dùng Mỹ giảm không nhất thiết đồng nghĩa với việc cắt giảm chi tiêu. Trong một số đợt tâm lý người tiêu dùng Mỹ giảm mạnh sau đại dịch, như vào năm 2022, khi lạm phát ở nước này tăng lên mức cao nhất trong 40 năm hoặc năm 2023, khi hai đảng trong Quốc hội Mỹ đối đầu về trần nợ, người dân vẫn tiếp tục chi tiêu.
Tiêu dùng, lĩnh vực chiếm khoảng hai phần ba nền kinh tế Mỹ, chịu sự tác động lớn hơn từ tình trạng của thị trường lao động – cụ thể là số lượng lao động bị sa thải có tăng nhiều hơn bình thường hay không. Mặc dù tăng trưởng việc làm ở Mỹ đã suy yếu trong năm qua, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu hàng tuần vẫn ở mức thấp lịch sử. Và kể từ giữa năm 2023, tăng trưởng lương ở nước này tiền đã vượt qua tốc độ lạm phát.
Điều này có nghĩa là người Mỹ vẫn có khả năng tiếp tục chi tiêu, ít nhất trong một thời gian nhất định. Nếu số lao động bị sa thải tăng mạnh, kết hợp với thực tế tìm kiếm việc làm ngày càng khó khăn, người Mỹ có thể buộc phải cắt giảm chi tiêu.
Trong những tháng gần đây, tiêu dùng ở Mỹ đã có dấu hiệu yếu hơn. Doanh thu bán lẻ, chiếm một phần lớn trong tổng chi tiêu, đã giảm 0,2% trong tháng 1, sau khi đi ngang trong tháng 12, nhưng có thể do tác động của thời tiết khắc nghiệt.
Nếu cuộc chiến Iran kéo dài trong nhiều tháng, triển vọng nền kinh tế Mỹ có thể xấu đi nhanh chóng, trong đó giá cổ phiếu giảm dẫn đến chi tiêu yếu hơn và cuối cùng là suy thoái kinh tế.
Bà Heather Long, nhà kinh tế trưởng tại công ty Navy Federal Credit Union, cho rằng trong một nền kinh tế hình chữ K – nơi người giàu dẫn dắt tăng trưởng tiêu dùng, và từ đó dẫn dắt tăng trưởng kinh tế – những gì tác động đến tầng lớp nhà giàu đều có thể có ảnh hưởng lan rộng.
-Bình Minh
