Một bồi thẩm đoàn liên bang tại Phoenix vừa yêu cầu Uber bồi thường 8,5 triệu USD cho một nữ hành khách khi người này cho rằng cô đã bị tài xế của hãng cưỡng hiếp. Phán quyết được xem là tiền đề quan trọng cho hàng nghìn vụ kiện tương tự đang diễn ra trên khắp nước Mỹ.
Từ trước đến nay, Uber luôn khẳng định hãng không phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi sai trái của các tài xế trên nền tảng bởi đây chỉ là đối tác độc lập, không phải nhân viên. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn đã bác bỏ lập luận này, mở ra “lộ trình pháp lý” cho hơn 3.000 vụ kiện liên quan đến tấn công tình dục và hành vi sai phạm tình dục, trong đó cáo buộc Uber có những lỗ hổng mang tính hệ thống về an toàn.
Vụ kiện do Jaylynn Dean khởi xướng. Cô cho biết mình đã bị tài xế Uber cưỡng hiếp vào tháng 11/2023, trong chuyến xe từ căn hộ của bạn trai ở Tempe (bang Arizona) về khách sạn.
“Tôi muốn chắc chắn rằng điều này sẽ không xảy ra với những phụ nữ khác,” cô Dean nói trước tòa. “Tôi làm điều này vì những phụ nữ đã từng nghĩ giống tôi, rằng họ đang đưa ra một lựa chọn an toàn và thông minh, nhưng thực chất là vẫn tồn tại nguy cơ bị tấn công.”
Trong vụ xét xử, Uber đã bác bỏ một số cáo buộc khác, bao gồm việc bị cho là thiếu trách nhiệm trong các biện pháp an toàn và rằng ứng dụng của hãng có lỗi thiết kế.
Khoản bồi thường 8,5 triệu USD thấp hơn rất nhiều so với 144 triệu USD mà luật sư của cô Dean yêu cầu. Bồi thẩm đoàn không áp dụng các hình phạt nặng hơn, một phần vì họ không cho rằng hành vi của Uber là “quá đáng, mang tính áp bức hoặc không thể chấp nhận được”.
Phát biểu sau phán quyết, ông Matt Kallman, người phát ngôn của Uber, cho biết:
“Phán quyết này khẳng định Uber đã hành động có trách nhiệm và đã đầu tư nghiêm túc cho an toàn của hành khách. Chúng tôi sẽ tiếp tục đặt an toàn làm trọng tâm trong mọi hoạt động.”
Ông Kallman cũng cho biết Uber sẽ kháng cáo, với lập luận rằng tòa án đã đưa ra chỉ dẫn chưa chính xác cho bồi thẩm đoàn.
Uber lâu nay vẫn nhấn mạnh rằng 99,9% các chuyến xe tại Mỹ diễn ra an toàn, không xảy ra bất kỳ sự cố nào, và cho rằng đây là một trong những phương thức di chuyển an toàn nhất.
Hiện Uber đang đối mặt với sự giám sát ngày càng gia tăng trên toàn nước Mỹ, khi các nhà lập pháp, nhà đầu tư và dư luận yêu cầu công ty phải chịu trách nhiệm trước mô hình bạo lực tình dục mang tính phổ biến trong các chuyến xe. Phán quyết mới nhất không mang tính ràng buộc với các vụ khác, nhưng đã cung cấp một “bài kiểm tra thực tế” cho các lập luận pháp lý trước bồi thẩm đoàn, theo nhận định của Nora Freeman Engstrom, giáo sư Trường Luật Stanford Law School.
Trong suốt ba tuần xét xử, bồi thẩm đoàn đã xem xét lời khai đầy ám ảnh của cô Dean, cùng lời điều trần của các lãnh đạo Uber và hàng nghìn trang tài liệu nội bộ. Một số tài liệu cho thấy Uber từng đánh dấu chuyến xe của cô là có nguy cơ cao xảy ra sự cố an toàn nghiêm trọng, chỉ ít phút trước khi cô được đón, nhưng hãng không hề cảnh báo cho cô.
Luật sư của cô Dean cũng đưa ra các tài liệu cho thấy Uber từng chần chừ trong việc triển khai các tính năng an toàn như camera trong xe, vì lo ngại những biện pháp này có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng của công ty.
Cô Dean, khi đó mới 19 tuổi, đã dành nhiều giờ tại tòa để kể lại vụ việc xảy ra năm 2023. Cô vừa chuyển đến Arizona để theo học ngành tiếp viên hàng không, vừa đỗ kỳ thi vào một ngày tháng 11 và sau buổi ăn mừng, trong tình trạng say rượu, đã gọi Uber từ nhà bạn trai về khách sạn. Theo lời khai, trong chuyến xe, tài xế đã lái vào một bãi đỗ xe tối, leo lên ghế sau và cưỡng hiếp cô.
Cô đã báo cảnh sát và báo cho Uber. Tài xế này bị cấm hoạt động trên nền tảng, song không bị truy tố hình sự.
Sau sự việc, cô Dean cho biết đã từ bỏ ước mơ trở thành tiếp viên hàng không vì môi trường làm việc quá khó khăn. Cô trở về sống cùng gia đình và hiện làm điều phối viên cho dịch vụ cấp cứu y tế, đồng thời theo học ngành điều dưỡng. Cô nói mình sợ bóng tối, bởi nó gợi lại ký ức về chiếc xe trong bãi đỗ tối nơi vụ việc xảy ra.
Ông Sachin Kansal, Giám đốc sản phẩm của Uber, phản bác cáo buộc rằng công ty “chậm trễ” trong việc triển khai các tính năng an toàn như camera hành trình. Tuy nhiên, ông thừa nhận: “Chúng tôi vẫn chưa làm đủ. Vẫn còn rất nhiều việc phải làm.”
Trước đó, theo hồ sơ tòa án, từ năm 2017 đến 2022, cứ mỗi 8 phút, Uber lại nhận được trung bình một báo cáo về tấn công tình dục hoặc quấy rối tại Mỹ, tổng cộng lên tới 400.181 vụ. Con số gióng lên hồi chuông cảnh báo về câu chuyện đằng sau những chuyến xe vốn tưởng chừng như an toàn.
Uber hiện hoạt động tại hơn 70 quốc gia và hơn 10.000 thành phố trên thế giới, cung cấp nhiều dịch vụ: gọi xe công nghệ, giao đồ ăn (Uber Eats), vận chuyển hàng hóa, thuê xe…
Theo:
The NY Times, WSJ
