Dự kiến vào ngày 5-6 tới, TAND TPHCM sẽ mở lại phiên xét xử phúc thẩm lần 2 vụ án tranh chấp liên quan đến căn nhà trên đường Độc Lập, phường Phú Thọ Hòa, TPHCM. Phiên tòa nhằm xem xét yêu cầu về việc tuyên bố vô hiệu Hợp đồng mua bán nhà giữa nguyên đơn (ông P.Q.V) và bị đơn (bà T.L.A; cùng ngụ TPHCM); hủy bỏ hợp đồng thế chấp tài sản này giữa bà T.L.A và ngân hàng S.
Khách hàng “chối bỏ”, ngân hàng “phản pháo”
Như Báo Người Lao Động thông tin, vụ kiện tranh chấp hợp đồng mua bán nhà đất này vốn diễn biến phức tạp bởi những cáo buộc về giao dịch “giả cách” nhằm che đậy quan hệ vay lãi nặng. Theo ông P.Q.V (nguyên đơn), ông và bà T.L.A (bị đơn) đã lập hàng loạt hợp đồng đặt cọc và mua bán với nhiều mức giá khác nhau, mục đích là giúp bà A. hoàn thiện hồ sơ vay vốn tại nhiều ngân hàng để “cấn trừ nợ” cho gia đình ông.
Tại phiên tòa sơ thẩm lần 1, HĐXX của TAND quận Tân Phú (năm 2024) từng ghi nhận sự tồn tại của các văn bản này, bao gồm cả hợp đồng đặt cọc trị giá 56 tỉ đồng nằm trong hồ sơ tín dụng của ngân hàng S. như một phần chứng cứ minh chứng cho tính chất không có thực của giao dịch mua bán.
Tuy nhiên, đến phiên xét xử sơ thẩm lần 2, HĐXX của TAND Khu vực 9-TPHCM (năm 2025), bà A. bất ngờ phủ nhận hoàn toàn chữ ký và sự tồn tại của hợp đồng 56 tỉ đồng. Động thái này được cho là nhằm bảo vệ lập luận xuyên suốt của bị đơn về một giao dịch mua bán ngay tình, tách biệt khỏi các cáo buộc nâng khống giá trị tài sản hay quan hệ nợ nần với nguyên đơn.
Trong suốt quá trình tố tụng vừa qua, chứng cứ này gặp bất lợi lớn khi ngân hàng S. thừa nhận không thu giữ bản chính mà chỉ lưu bản photocopy, dẫn đến việc TAND Khu vực 9 không chấp nhận đây là chứng cứ hợp lệ để xác định giao dịch 56 tỉ đồng là có thật. Tưởng chừng mắt xích quan trọng này sẽ bị vô hiệu hóa bởi lời phủ nhận của khách hàng thì tại phiên tòa phúc thẩm lần 2 vừa qua, phía ngân hàng S. đã bất ngờ công bố bằng chứng mới.
Phiên toà phúc thẩm lần 2 đang được TAND TPHCM xét xử
Đại diện ngân hàng cho biết, bộ phận tái thẩm định tại Hội sở hiện đang lưu giữ file ghi âm cuộc gọi trực tiếp với bà A. để xác minh phương án vay vốn. Ngân hàng khẳng định, nội dung cuộc gọi thể hiện bà A. xác nhận việc mua nhà đất liên quan đến con số 56 tỉ đồng. Phía ngân hàng hiện đã đề nghị cung cấp nội dung ghi âm này cho tòa án để đối chất trực tiếp với lời khai của bị đơn, nhằm làm rõ tính minh bạch của hồ sơ tín dụng và bản chất thực sự của các giao dịch liên quan.
Vì lý do cần thu thập thêm các tài liệu, chứng cứ này, TAND TPHCM đã quyết định tạm dừng phiên tòa phúc thẩm lần 2 và sẽ ra thông báo chính thức để phía ngân hàng có cơ sở cung cấp file ghi âm hoặc văn bản trích sao nội dung thẩm định.
Chỉ làm theo sự điều phối của khách vay?
Liên quan đến quy trình cấp tín dụng của ngân hàng này đối với căn nhà trên đường Độc Lập, nguyên đơn đã đưa ra những cáo buộc cụ thể về sự thiếu minh bạch trong khâu khảo sát và thẩm định tài sản, được coi là “xương sống” của nghiệp vụ ngân hàng.
Nguyên đơn tố cáo rằng, thay vì làm việc trực tiếp với người đang thực tế quản lý và sử dụng tài sản, nhân viên ngân hàng đã hoàn toàn thực hiện theo sự điều phối và dẫn dắt của khách vay là bà T.L.A. – bấy giờ là phó phòng tín dụng ở một chi nhánh ngân hàng khác.
Theo các tài liệu tố tụng, biên bản khảo sát hiện trạng ngày 30-3-2020 ghi nhận người hướng dẫn khảo sát là bà A. – đối tượng được ngân hàng định danh là “chủ tài sản tương lai”. Dù gia đình ông V. vẫn đang sinh sống và kinh doanh ổn định tại địa chỉ này, nhân viên thẩm định lại ghi nhận “không có chủ sở hữu tài sản tại nhà” và bỏ qua việc xác minh nguồn gốc cũng như thực trạng quản lý nhà đất từ phía chủ sở hữu thực tế.
Từ quy trình thẩm định này đã giúp bà A. hoàn thiện hồ sơ để được ngân hàng phê duyệt khoản vay 8 tỉ đồng. Để làm cơ sở cho mức cho vay này, ngân hàng đã chấp nhận 1 bản photo hợp đồng đặt cọc trị giá 56 tỉ đồng, trong khi đó giá trị thực trên hợp đồng mua bán công chứng chỉ là 5 tỉ đồng. Việc ngân hàng chỉ làm việc với “chủ tài sản tương lai” đã giúp bà A. che giấu được thực tế là tài sản do người khác quản lý.
Ở cấp sơ thẩm lần 1, tòa án đã tuyên bố hợp đồng thế chấp vô hiệu vì cho rằng ngân hàng có lỗi khi không kiểm tra hiện trạng, không phải là bên ngay tình.
Tuy nhiên, tại cấp xét xử sơ thẩm lần 2, toà án lại có nhận định trái chiều. Sự không thống nhất trong việc đánh giá trách nhiệm của ngân hàng khi “làm theo điều phối của khách vay” khiến vụ án kéo dài nhiều năm với hàng loạt tình tiết mâu thuẫn về chứng cứ và quy trình nghiệp vụ.
Theo đơn kêu cứu và tố giác của gia đình ông P.Q. V (nguyên đơn), trong quá trình tranh chấp, gia đình ông liên tục bị các nhóm đối tượng lạ mặt đến quấy rối, chửi bới, đe dọa và đập phá tài sản tại căn nhà trên Độc Lập nhằm gây áp lực buộc họ phải bàn giao nhà. Tính đến thời điểm các phiên tòa sơ thẩm năm 2024 và 2025, vụ án hình sự này vẫn đang được điều tra. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cho biết tại các thời điểm đó vẫn chưa xác định được bị can cụ thể trong vụ án.
Phía nguyên đơn từng đề nghị tòa án chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án dân sự sang cơ quan điều tra vì cho rằng các hợp đồng mua bán có dấu hiệu tội phạm hình sự. Song, HĐXX nhận định rằng vụ án hình sự về việc hư hỏng tài sản nêu trên không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án dân sự tranh chấp hợp đồng mua bán nhà đất này.
