Cuối phiên sáng ngày 11/2, thông tin sớm thực hiện giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng tham gia nhận chuyển giao bắt buộc khiến thị trường chứng khoán nổi sóng. Cổ phiếu 4 ngân hàng được hưởng lợi trực tiếp gồm VPBank, MB, HDBank và Vietcombank đồng loạt tăng mạnh với lực mua áp đảo, với VPB tăng gần kịch trần, đứng đầu nhóm 4 ngân hàng.
“Chúng tôi đánh giá điều này có tác động rất tích cực và kịp thời tới thanh khoản toàn hệ thống trong bối cảnh thanh khoản khá căng thẳng, biểu hiện bởi sự biến động lớn của lãi suất liên ngân hàng qua đêm”, nhóm phân tích Chứng khoán MB (MBS) bình luận về thông tin giảm tỷ lệ dữ trữ bắt buộc trong báo cáo nhanh chiều tối 11/2.
Cơ chế này được cụ thể hóa tại Thông tư số 23/2025, Nghị quyết 102 ngày 26/12/2025 của Chính phủ và trong công văn mới nhất từ Cục Quản lý giám sát tổ chức tín dụng, trong đó quy định giảm một nửa tỷ lệ dự trữ bắt buộc dự kiến sớm được áp dụng và thời hạn triển khai trong thời gian thực hiện phương án chuyển giao bắt buộc.
Dự trữ bắt buộc, về bản chất, là khoản tiền các ngân hàng phải duy trì tại Ngân hàng Nhà nước và không được sử dụng cho hoạt động kinh doanh. Theo quy định từ tháng 10/2025, các ngân hàng thương mại phải dự trữ bắt buộc tương đương 3% với lượng tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 12 tháng, 1% với tiền gửi kỳ hạn 12 tháng trở lên (với tiền gửi bằng VND). Ngoài ra, các ngân hàng cần dự trữ tối thiểu 1-8% tương đương với các khoản tiền gửi ngoại tệ.
Theo Thông tư 23 sửa đổi về dự trữ bắt buộc có hiệu lực từ ngày 1/10, các tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém gồm VPBank, Vietcombank, MB và HDBank sẽ được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc theo phương án đã được phê duyệt.
Theo ước tính MBS, gần 55.000 tỷ đồng có thể được giải phóng tại 4 ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc nếu hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc, với riêng VPBank khoảng 9.300 tỷ đồng. Trong bối cảnh biên lãi ròng chịu áp lực khi mặt bằng lãi suất nhích lên, việc giảm dự trữ bắt buộc đồng nghĩa với việc hạ chi phí vốn bình quân, tạo thêm dư địa mở rộng tín dụng, hỗ trợ đáng kể cho câu chuyện lợi nhuận 2026.
Ước tính, với mặt bằng lãi suất cho vay bình quân 8–9%/năm, phần vốn được giải phóng có thể giúp VPBank bổ sung thêm hàng trăm tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm, trong bối cảnh ưu đãi này có thể kéo dài tới 10 năm. Đây sẽ là nguồn trợ lực quan trọng cho những mục tiêu tăng trưởng tham vọng. Năm 2026, ngân hàng đặt kế hoạch lợi nhuận trước thuế hợp nhất 41.323 tỷ đồng, tăng 35% so với 2025. Nếu hoàn thành, đây tiếp tục là mức lợi nhuận kỷ lục, tiệm cận nhóm dẫn đầu hệ thống như Vietcombank hay VietinBank.
Ở góc độ an toàn hệ thống, việc giảm dự trữ bắt buộc không đồng nghĩa với gia tăng rủi ro tài chính, thậm chí ngược lại còn hỗ trợ hệ thống giai đoạn hiện tại. “Điều này không chỉ cung cấp dư địa cho vay của các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc mà còn nới thanh khoản cho thị trường liên ngân hàng, đáp ứng nhu cầu thanh toán trong dịp lễ Tết và nộp thuế của người dân”, báo cáo MBS đánh giá.
Thực tế, các ngân hàng tham gia nhận chuyển giao đều là những ngân hàng nhóm đầu, với nền tảng vốn ở mức cao. Chẳng hạn, VPBank kết thúc năm 2025 với tỷ lệ an toàn vốn (CAR) khoảng 14%, thuộc nhóm cao nhất thị trường, cho thấy “đệm vốn” đủ dày và khả năng chống chịu rủi ro tốt. Chưa kể, GPBank, sau gần một năm “về chung nhà” với VPBank, đã ghi nhận lợi nhuận trước thuế hơn 500 tỷ đồng trong năm 2025.
Đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán, vì thế, không chỉ đơn thuần là một nhịp tăng kỹ thuật, mà phản ánh rõ kỳ vọng của dòng tiền vào một chu kỳ tích cực mới của nhóm ngân hàng dẫn đầu.
Nhà đầu tư đang nhìn vào kịch bản thanh khoản hệ thống được cải thiện đáng kể nhờ nguồn vốn được “giải phóng”, tiến trình tái cơ cấu ngân hàng yếu kém được đẩy nhanh với sự tham gia chủ động của các ngân hàng lớn, và quan trọng hơn, lợi nhuận của nhóm ngân hàng nhận chuyển giao sẽ có thêm dư địa tăng trưởng bền vững trong những năm tới. Đây là sự cộng hưởng giữa chính sách tiền tệ hỗ trợ và nền tảng tài chính vững vàng của các nhà băng đầu ngành, tạo nên động lực mới cho cả cổ phiếu lẫn triển vọng kinh doanh toàn ngành.
