Tại thành phố khoa học Koltsovo gần Novosibirsk, miền nam nước Nga sừng sững một công trình khổng lồ: Trung tâm Sử dụng Chung “Nguồn Photon Vòng Siberia” trị giá 900 triệu USD. Đây là cơ sở đầu tiên ở Nga và là nguồn bức xạ synchrotron thế hệ thứ 4 mạnh nhất thế giới.
Toàn cảnh Trung tâm Sử dụng Chung SKIF của Nga.
Dự kiến, trong năm 2026, một phần của Trung tâm Sử dụng Chung “SKIF” (CCU “SKIF”, đôi khi gọi tắt là SKIF) sẽ đi vào hoạt động.
“Việc thành lập SKIF tại Novosibirsk là một thành công lớn và sẽ tạo ra cơ hội việc làm trong nhiều lĩnh vực như dược phẩm, vật liệu mới…” – Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố trong một phiên hỏi đáp trực tiếp và họp báo trước đó vào cuối tháng 12/2025, RIA Novosti thông tin.
Tổng thống Nga Vladimir Putin nói “SKIF là một thành công lớn” trong một phiên hỏi đáp trực tiếp và họp báo vào tháng 12/2025. Nguồn ảnh: Văn phòng Báo chí của Phủ Tổng thống Liên bang Nga
Siêu cơ sở khoa học tân tiến nhất này của Nga có khả năng tạo ra tia X và photon năng lượng cao cực kỳ sáng, cho phép nghiên cứu cấu trúc vật chất ở mức nguyên tử và phân tử với độ phân giải cao chưa từng có.
CCU “SKIF” là một dự án khoa học quy mô lớn với máy gia tốc đồng bộ thế hệ “4+”, cho phép tiến hành nghiên cứu tiên tiến với các chùm tia X sáng và mạnh trong nhiều lĩnh vực – hóa học, vật lý, khoa học vật liệu, sinh học, địa chất và nhân văn.
Trung tâm Sử dụng Chung “SKIF” là một quần thể gồm 34 tòa nhà và công trình được trang bị thiết bị kỹ thuật và quy trình, cho phép tiến hành nghiên cứu khoa học bằng cách sử dụng chùm tia bức xạ synchrotron.
Nổi bật trong quần thể này là Tổ hợp máy gia tốc-lưu trữ “SKIF” như “đĩa bay” ngoài hành tinh. Đây là tòa nhà vòng chứa vật liệu — công trình lớn nhất và phức tạp nhất trong quần thể với diện tích hơn 44.000 mét vuông.
Tổ hợp máy gia tốc-lưu trữ “SKIF” nhìn như “đĩa bay” ngoài hành tinh. Nguồn ảnh: CCU “SKIF”
Tổ hợp máy gia tốc-lưu trữ “SKIF” có hình dạng vòng tròn, bên trong có một đường hầm được thiết kế đặc biệt, trang bị hệ thống ổn định nhiệt độ ở mức ±0,1°C, hệ thống an toàn phòng cháy và chống bức xạ.
Tòa nhà này cũng bao gồm khu vực dịch vụ nơi đặt nguồn điện cho thiết bị, văn phòng và một hội trường thí nghiệm với các phòng trạm thí nghiệm.
Lắp đặt thiết bị vòng lưu trữ “SKIF”. Nguồn ảnh: CCU “SKIF”
Tòa nhà bao gồm 3 tổ hợp công nghệ: (1) Một máy gia tốc tuyến tính, nơi chùm electron được sinh ra và nhận được gia tốc ban đầu; (2) Một máy gia tốc đồng bộ tăng cường, nơi chùm tia đạt đến năng lượng thiết kế là 3 GeV;
(3) Một vòng lưu trữ, nơi mà khi đi qua từ trường của các nam châm quay hoặc các thiết bị tạo xung đặc biệt (bộ tạo dao động và bộ tạo sóng), chùm electron sẽ tạo ra bức xạ synchrotron.
Nga tạo Trung tâm Sử dụng Chung “SKIF” để làm gì?
Trong lĩnh vực khoa học cơ bản, các lĩnh vực hoạt động ưu tiên của Trung tâm Sử dụng Chung “SKIF” sẽ là:
(1) Tạo ra các vật liệu mới với các đặc tính xác định, bao gồm cả vật liệu composite và vật liệu lai, dựa trên kiến thức về cấu trúc của chúng;
(2) Tìm kiếm các giải pháp cho các vấn đề môi trường toàn cầu, bao gồm nghiên cứu về vật liệu cho năng lượng thay thế: Hydro, năng lượng mặt trời, năng lượng nhiệt hạch;
(3) Nghiên cứu về cơ chế hoạt động của các hệ thống sống, bao gồm việc phát triển các phương pháp sinh học mô phỏng trong thiết kế các hệ thống kỹ thuật;
(4) Phát triển các thiết bị và phương pháp thí nghiệm để xử lý dữ liệu lớn, bao gồm cả việc nghiên cứu tác động của sóng xung kích lên các chất và vật liệu;
(5) Thiết kế cấu trúc các loại thuốc mới để chống lại các bệnh có ý nghĩa xã hội, phát triển các phương pháp chẩn đoán và điều trị y tế;
(6) Mô hình hóa các quá trình địa chất và địa vật lý trong lòng Trái đất và các hành tinh ngoài hệ mặt trời.
Trang Ly
