Từ phế liệu 30 tệ đến quốc bảo trưng bày trong bảo tàng
Không nằm trong những cuộc khai quật quy mô lớn hay các di chỉ được bảo vệ nghiêm ngặt, nhiều quốc bảo của Trung Quốc lại được phát hiện từ những tình huống hết sức trớ trêu. Có hiện vật từng bị coi là phế liệu, có báu vật bị bỏ quên giữa đất đá ven đường, phơi nắng dầm mưa suốt nhiều tuần. Theo Sohu, câu chuyện về một dải mũ vàng cổ đại ở Thành Đô là minh chứng rõ ràng cho ranh giới mong manh giữa “đất thải công trình” và “quốc bảo vô giá”.
Không nằm trong những cuộc khai quật quy mô lớn hay các di chỉ được bảo vệ nghiêm ngặt, nhiều quốc bảo của Trung Quốc lại được phát hiện từ những tình huống hết sức trớ trêu. (Ảnh: Sohu)
Trong giới khảo cổ Trung Quốc, việc phát hiện cổ vật từ những hoàn cảnh ngẫu nhiên không phải chuyện hiếm. Trước đó, chiếc đồng tôn họa tiết thao thiết thời Tây Chu hiện được lưu giữ tại Bảo tàng thành phố Bảo Kê (Thiểm Tây) từng được một chuyên gia mua lại từ trạm thu gom phế liệu với giá chỉ 30 tệ. Khi ấy, nó bị xem như một món đồ đồng cũ không rõ lai lịch.
Chỉ sau quá trình giám định, hiện vật này mới được xác nhận là quốc bảo có giá trị đặc biệt, chiếm vị trí quan trọng trong nghiên cứu lịch sử Tây Chu. Thế nhưng, so với câu chuyện xảy ra tại Thành Đô đầu thế kỷ XXI, hành trình “suýt bị chôn vùi” của chiếc đồng tôn vẫn chưa phải tình huống nguy hiểm nhất.
Bị bỏ quên giữa công trường, phơi mưa nắng suốt 30 ngày
Sự việc xảy ra tại một khu dân cư đang thi công đường sá ở Thành Đô. Trong quá trình đào bới, công nhân phát hiện nhiều vật thể lẫn trong đất nhưng không nhận ra giá trị lịch sử, nên vô tình gạt sang một bên, thậm chí vùi lấp ngay ven đường. Trong số đó có một dải kim loại mỏng, bị bùn đất bao phủ, hình dáng mờ nhạt đến mức khó phân biệt là vật gì.
Công trình tiếp tục thi công cho đến khi máy xúc đào lên hàng loạt mảnh ngà voi và ngọc vỡ. (Ảnh: Sohu)
Công trình tiếp tục thi công cho đến khi máy xúc đào lên hàng loạt mảnh ngà voi và ngọc vỡ. Phát hiện bất thường này khiến giới khảo cổ lập tức vào cuộc và tiến hành khai quật bảo vệ. Tuy nhiên, phần “đất thải” đã bị đẩy ra ven đường trước đó gần như không được chú ý. Suốt 30 ngày, đống đất này nằm ngoài trời, chịu nắng mưa, chỉ chờ được san lấp trở lại.
Bước ngoặt đến từ một chi tiết rất nhỏ. Trong một lần kiểm tra hiện trường, ánh nắng phản chiếu bất thường từ lớp bùn đất đã khiến một chuyên gia dừng lại. Khi bề mặt được làm sạch, ánh kim vàng lộ ra là khoảnh khắc khiến tất cả sững người. Chỉ cần chậm thêm chút nữa, khi công nhân hoàn thổ, báu vật này có thể đã vĩnh viễn biến mất trong lòng đất.
Dải mũ vàng mỏng như giấy và bí ẩn chưa có lời giải
Sau quá trình phục chế công phu, diện mạo thật sự của hiện vật mới dần hiện rõ. Đó là một dải mũ vàng dài 61,544 cm, rộng 2,68 cm, độ dày chỉ khoảng 0,02 cm, mỏng gần như tờ giấy. Trên bề mặt là bốn nhóm hoa văn hoàn toàn giống nhau, gồm hình đầu người, mũi tên, chim và cá, được chạm khắc tinh xảo.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, cách kết hợp họa tiết này phản ánh tư duy biểu tượng sâu sắc của người cổ đại, liên quan đến tín ngưỡng thờ con người và chim chóc, cũng như mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Trình độ chế tác tinh vi cùng độ mỏng hiếm thấy khiến dải mũ vàng nhanh chóng được xếp vào hàng quốc bảo.
. Đó là một dải mũ vàng dài 61,544 cm, rộng 2,68 cm, độ dày chỉ khoảng 0,02 cm, mỏng gần như tờ giấy. (Ảnh: Sohu)
Các nhà khảo cổ cho rằng, trong xã hội cổ đại, dải mũ vàng là biểu tượng của quyền lực và địa vị tối cao, nhiều khả năng chỉ dành cho tầng lớp cầm quyền, thậm chí là bậc quân vương. Phát hiện này đã mở ra thêm nhiều cuộc khảo sát trong khu vực, dẫn tới việc phát hiện thêm các di vật quan trọng khác.
Tuy nhiên, đến nay vẫn còn một câu hỏi bỏ ngỏ. Do hiện vật quá mỏng và cấu trúc đặc biệt, giới chuyên môn nghiêng về giả thuyết đây là vật trang trí của mũ đội đầu, song chưa có tư liệu lịch sử hay hiện vật tương tự nào đủ sức chứng minh. Vì vậy, công dụng chính xác của dải mũ vàng vẫn là bí ẩn, tiếp tục gây tranh luận trong giới học thuật.
Câu chuyện về quốc bảo từng bị bỏ quên ven đường suốt 30 ngày là lời nhắc nhở rõ ràng: chỉ một khoảnh khắc thờ ơ, lịch sử có thể đã mất đi một phần vô giá vĩnh viễn không thể tìm lại.
Theo Sohu, Sina, 163
