Trước áp lực gia tăng mạnh số lượng hóa đơn điện tử và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp khi phải xuất hóa đơn từng lần đối với giao dịch nhỏ nhưng tần suất cao, Bộ Tài chính đề xuất mở lại cơ chế hóa đơn tổng theo ngày hoặc tháng để giảm lực hạ tầng công nghệ…
Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn,
chứng từ (đã được sửa đổi bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP) đang thu hút sự quan
tâm khi đề xuất khôi phục cơ chế
lập hóa đơn tổng đối với nhiều loại hình dịch vụ có tần suất giao
dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ.
Theo nội dung dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ
sung Điểm s Khoản 4 Điều 9 Nghị định
123/2020/NĐ-CP cho phép các đơn vị
cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử,
dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ
xe, hoạt động chiếu phim và dịch vụ thương mại điện tử có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch thì đơn vị được lập hóa
đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng đối với khách hàng là cá nhân không kinh
doanh.
Với lĩnh vực vận tải hành
khách công cộng bằng xe buýt và taxi có sử dụng phần mềm tính tiền theo quy
định của Luật Đường bộ, nếu phần mềm thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi như
tên đơn vị kinh doanh, biển số xe, hành trình, cự ly và tổng số tiền phải trả thì doanh nghiệp cũng
được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh.
Đồng thời, Bộ Tài chính yêu cầu việc
lập hóa đơn căn cứ trên dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị, đồng
thời doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác và cung cấp bảng tổng
hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Trường
hợp khách hàng có nhu cầu lấy hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch
vụ vẫn phải lập và giao hóa đơn riêng lẻ, Dự thảo Nghị định nêu rõ.
Đề xuất này xuất phát từ thực tế Nghị định 70/2025/NĐ-CP đã bãi bỏ cơ chế
hóa đơn tổng trước đây khiến nhiều
lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ phát sinh nhiều khó khăn.
“Hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế hiện được thiết
kế để tiếp nhận khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, trong khi số lượng thực tế đang
lên tới khoảng 18 tỷ hóa đơn,
gấp 3 lần thiết kể ban đầu và
được dự báo có thể đạt 60 tỷ hóa đơn/năm”.
(Tờ trình Chính phủ của Bộ Tài
chính)
Theo phản ánh từ Cục Thuế, số
lượng hóa đơn điện tử trong hệ thống đã tăng nhanh hơn nhiều so với năng lực
thiết kế ban đầu, gây áp lực lớn lên hạ tầng công nghệ và quy trình xử lý dữ
liệu.
Đặc biệt, các ngành ngân hàng, chứng khoán, bán lẻ và dịch vụ công cộng
ghi nhận lượng giao dịch mỗi ngày lên tới hàng triệu lượt, trong khi phần lớn
khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn riêng lẻ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ quá tải, ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Ngoài ra trên thực
tế, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán hiện nay vẫn chưa thể xuất hóa đơn cho từng giao dịch của cá nhân không kinh
doanh do chưa đáp ứng được yêu cầu hạ tầng công nghệ thông tin, Bộ Tài chính nêu rõ.
Bên cạnh đó, các hiệp hội ngành nghề và doanh
nghiệp cũng phản
ánh rằng việc buộc lập hóa đơn cho từng giao dịch làm gia tăng chi phí vận
hành, yêu cầu nhân sự và lưu trữ dữ liệu trong
khi hiệu quả quản lý thuế không tương xứng đối với nhóm khách hàng cá nhân
không kinh doanh.
Từ thực tiễn đó, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp nhận kiến nghị của các doanh nghiệp và Hiệp hội trong
lĩnh vực thương mại điện tử như Hiệp hội thương mại điện tử Việt Nam, Shoppee, Grab…và trong lĩnh vực kinh doanh chiếu phim như Công ty
TNHH MTV Ngôi sao Cineplex BHD Việt Nam, Công ty TNHH Lotte Cinema Việt Nam,…về việc cho phép quay lại hình thức hóa đơn tổng
theo ngày hoặc theo tháng với khách
hàng cá nhân không kinh doanh, không có nhu cầu lấy hóa đơn kèm theo yêu cầu phải
lưu giữ đầy đủ dữ liệu giao dịch để phục vụ thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.
Song song với việc sửa quy định về lập hóa đơn, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ
chế chuyển tiếp cho những doanh nghiệp chưa kịp nâng cấp hệ thống công nghệ
thông tin theo yêu cầu mới tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Theo đó, trong giai đoạn quá độ, các đơn vị này được tiếp tục áp dụng quy
định tại Nghị định này từ
thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành mà không bị coi là vi phạm, nhằm tránh
phát sinh thêm gánh nặng chi phí tuân thủ và bảo đảm tính ổn định trong hoạt
động sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính nhấn mạnh.
-Mai Nhi
