 |
| Nếu giá dầu tăng cao đáng kể sẽ khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải cắt giảm lãi suất để ngăn chặn suy thoái kinh tế. Ảnh TL |
Về mặt chính thức, các nhà hoạch định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn dự kiến sẽ cắt giảm lãi suất vào cuối năm nay.
Nhưng nếu lắng nghe kỹ, một thông điệp khác sẽ hiện ra. Với lạm phát gia tăng do thuế quan và giá dầu, cùng với thị trường lao động yếu nhưng chưa sụp đổ, một số quan chức đang ám chỉ rằng bước đi tiếp theo của họ có thể là tăng hoặc giảm lãi suất.
Đây là một sự thay đổi tinh tế nhưng đáng kể. Chỉ vài tuần trước, xu hướng dường như đang đi xuống rõ rệt, nhưng trong tuần qua, nhiều quan chức Fed đã đưa ra những quan điểm cứng rắn hơn. Thống đốc Lisa Cook, người luôn bỏ phiếu cùng với đa số các thành viên Cục Dự trữ Liên bang, cho biết khi giá năng lượng tăng cao do chiến tranh Iran làm gia tăng áp lực lên giá cả, lạm phát kéo dài một lần nữa trở thành rủi ro chính mà Fed phải đối mặt.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Chicago, Austan Goolsbee, là một trong những quan chức đầu tiên công khai đề cập đến khả năng tăng lãi suất. Ông nói: “Chúng ta có thể quay trở lại thời kỳ cắt giảm lãi suất nhiều lần trong năm nay, nếu lạm phát ổn định. Tôi có thể thấy những trường hợp chúng ta cần phải tăng lãi suất”.
Việc tăng lãi suất vẫn khó xảy ra. Nhưng ngay cả việc nêu ra khả năng đó cũng đáng chú ý. Tại hai cuộc họp gần đây nhất của Fed, các quan chức đã quyết định không công khai nói rằng bước tiếp theo có thể là tăng lãi suất, Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết trong tháng này.
Ngay cả khi lãi suất không tăng, khả năng chuỗi 6 lần cắt giảm lãi suất bắt đầu từ tháng 9/2024 đã kết thúc cũng ngày càng cao.
Sự thay đổi trong nhận thức của quan chức Fed giải thích lý do tại sao lãi suất dài hạn đã tăng mạnh kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu. Các nhà giao dịch đã nâng cao kỳ vọng về lãi suất trong tương lai, thậm chí còn tính đến khả năng nhỏ về việc tăng lãi suất trong năm nay. Khi những kỳ vọng đó được phản ánh vào lợi suất trái phiếu, các doanh nghiệp và hộ gia đình cảm nhận được hậu quả ngay lập tức, chẳng hạn như thông qua lãi suất thế chấp cao hơn.
Đôi khi các quan chức phản đối việc định giá thị trường không phù hợp với kỳ vọng của chính họ, nhưng vì cuộc chiến tranh Iran đã làm gia tăng lo ngại về lạm phát, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) hiện không có lý do gì để phản đối, theo Matthew Luzzetti, kinh tế trưởng về Mỹ tại Deutsche Bank. Ông cho biết kỳ vọng mới của thị trường về lãi suất ổn định hoặc cao hơn trong thời gian tới đang có lợi cho Fed.
Điều quan trọng cần lưu ý là, phần lớn những phát ngôn cứng rắn lại đến từ các quan chức trước đây được cho là trung lập hoặc ôn hòa. Thống đốc Christopher Waller, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất việc cắt giảm lãi suất, cho biết trong tháng này rằng rủi ro lạm phát do chiến tranh Iran gây ra đã khiến ông ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất trong tháng Ba.
 |
| Giá năng lượng tăng cao do chiến tranh Iran làm gia tăng áp lực lên giá cả, lạm phát kéo dài một lần nữa trở thành rủi ro chính mà Fed phải đối mặt. Ảnh TL |
Bốn lần một năm, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố biểu đồ chấm thể hiện dự báo của tất cả 19 nhà hoạch định chính sách về mức lãi suất cuối năm. Thị trường thường phản ánh mạnh mẽ tín hiệu từ biểu đồ này, và biểu đồ hồi tháng 3 cho thấy mức trung bình dự kiến sẽ có thêm một đợt cắt giảm lãi suất nữa trong năm nay.
Tuy nhiên, Mary Daly, chủ tịch có quan điểm ôn hòa của Cục Dự trữ Liên bang San Francisco, cho rằng dự báo đó có thể gây hiểu lầm. Bà viết trên LinkedIn rằng nó “có nguy cơ tạo ra cảm giác chắc chắn sai lầm… khiến công chúng khó dự đoán phản ứng của FOMC”. Bà cũng cho rằng không có một con đường nào được coi là khả thi nhất đối với lãi suất.
Chính ông Powell đã hạ thấp tầm quan trọng của biểu đồ chấm điểm. Ông nói trong một cuộc họp báo hồi đầu tháng rằng “càng nên thận trọng hơn khi xem xét dự báo này”.
Chắc chắn, vẫn còn một số lý do để cắt giảm chi tiêu. Hơn 90.000 việc làm đã bị mất trong tháng Hai và tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%. Nhiều nhà kinh tế cho rằng nếu căng thẳng ở Trung Đông giảm bớt, giá dầu sẽ giảm trở lại so với mức hiện tại, và theo thời gian, lạm phát sẽ tiếp tục giảm xuống gần mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang.
Nếu giá dầu tăng cao đáng kể, điều đó có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chi tiêu và việc làm, khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải cắt giảm lãi suất để ngăn chặn suy thoái kinh tế.
“Chúng ta đã không khởi đầu năm nay với nhiều sức mạnh”, Christopher Hodge, kinh tế trưởng của Natixis tại Mỹ, cho biết, đồng thời tin rằng việc cắt giảm lãi suất tiếp tục có khả năng xảy ra trong năm nay.
Tuy nhiên, một số yếu tố kết hợp lại đã khiến rào cản đối với bất kỳ đợt cắt giảm lãi suất nào tiếp theo của Fed trở nên cao hơn.
Kể từ tháng 9/2024, mục tiêu lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã giảm gần 2 điểm phần trăm xuống mức từ 3,5% đến 3,75%, và việc cắt giảm thêm nữa sẽ đưa lãi suất đến gần hơn mức trung lập, không còn gây bất lợi cho giá cả leo thang.
Các nhà kinh tế chỉ có thể phỏng đoán chính xác mức lãi suất trung lập nằm ở đâu, nhưng ngày càng nhiều quan chức Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cho rằng, họ có thể đã đạt đến mức đó. Phó chủ tịch Fed, Philip Jefferson, cho biết hôm thứ Năm rằng các đợt cắt giảm lãi suất gần đây của Fed “đã đưa lãi suất về mức trung lập”. Chủ tịch Fed Richmond, Thomas Barkin, cho biết hôm thứ Sáu rằng các đợt cắt giảm đã đưa “lãi suất quỹ liên bang ở mức cao hơn trong phạm vi trung lập”. Nếu lãi suất thực sự ở mức trung lập, việc cắt giảm thêm nữa sẽ đồng nghĩa với việc làm gia tăng lạm phát.
Các quan chức cũng nhận thức được rằng lạm phát đã vượt quá mục tiêu 2% của Fed trong 6 năm liên tiếp tính đến tháng này và lo ngại công chúng sẽ kỳ vọng lạm phát cao trong dài hạn. Những kỳ vọng như vậy có thể tự trở thành hiện thực. Trong trường hợp đó, chỉ đơn giản chờ đợi cú sốc thuế quan hoặc sự tăng vọt giá dầu sẽ không đủ để đưa lạm phát trở lại mức 2%. Sử dụng thước đo ưa thích của Fed, lạm phát hiện đang ở mức khoảng 3%.
Cuộc chiến tranh Iran làm trầm trọng thêm rủi ro đó bằng cách đẩy giá xăng và thực phẩm lên cao, những mặt hàng mà người dân thường xuyên mua. Các quan chức Fed “thực sự không muốn thấy kỳ vọng lạm phát tăng cao”, theo Derek Tang, một nhà phân tích tại Monetary Policy Analytics.
Tuy nhiên, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể phần nào an tâm vì hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy kỳ vọng đã tăng cao. Hôm thứ Sáu, cuộc khảo sát người tiêu dùng tháng 3 của Đại học Michigan cho thấy, trong khi kỳ vọng lạm phát ngắn hạn đã tăng nhẹ, thì kỳ vọng dài hạn vẫn ở mức vừa phải.
