Vì một chữ ký, tình thân rạn nứt
Theo trình bày của ông D. (ngụ TP Đà Nẵng), vào năm 2003, cha mẹ của ông là ông N. và bà S. đã lập giấy viết tay tặng cho ông khoảng 60m2 đất trong khuôn viên thửa đất của gia đình tại TP Đà Nẵng.
Sau khi được cho đất, vợ chồng ông D. đã xây dựng nhà ở và sinh sống ổn định từ cuối năm 2003. Đến năm 2017, do hoàn cảnh khó khăn, gia đình ông được Nhà nước hỗ trợ xây dựng nhà đại đoàn kết trên chính nền đất này.
Theo ông D., trong suốt thời gian dài, việc sử dụng đất của vợ chồng ông không phát sinh tranh chấp. Tuy nhiên, sau đó cha mẹ ông lại thay đổi ý kiến, yêu cầu lấy lại phần đất đã cho và cản trở việc xây dựng hàng rào, cũng như đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Trước tình hình đó, ông D. đã khởi kiện ra tòa, yêu cầu công nhận quyền sử dụng diện tích đất và buộc cha mẹ tiếp tục thực hiện cam kết tặng cho.
Ở chiều ngược lại, vợ chồng ông N. thừa nhận có lập giấy cho đất nhưng cho rằng việc tặng cho chưa hợp pháp do chưa được cơ quan có thẩm quyền xác nhận, đồng thời giấy viết tay thiếu chữ ký của bà S.
Do đó, cha mẹ ông D. đề nghị tòa án hủy bỏ giấy cho đất và không chấp nhận yêu cầu của con trai. Tuy nhiên, họ vẫn công nhận căn nhà trên đất là tài sản của ông D. và cam kết không tranh chấp về nhà.
Điều chỉnh diện tích đất, phân định lại quyền sử dụng
Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND quận Sơn Trà (nay là TAND khu vực 2 – Đà Nẵng) nhận định rằng mặc dù “giấy cho đất” được lập bằng hình thức viết tay, chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, nhưng việc tặng cho đã được thực hiện trên thực tế.
Ông D. đã nhận đất, xây dựng nhà và sinh sống ổn định trong thời gian dài mà không bị phản đối. Do đó, giao dịch đủ điều kiện được công nhận theo quy định pháp luật và án lệ liên quan.
Từ đó, tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông D., công nhận hiệu lực hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất lập năm 2003. Đồng thời, tòa xác định vợ chồng ông D. có quyền sở hữu diện tích thực tế gần 65m2 cùng căn nhà trên đất, tổng giá trị hơn 6,3 tỷ đồng.
Tuy nhiên, do diện tích vượt so với ban đầu, ông D. phải hoàn trả giá trị phần đất dư gần 5m2 cho cha mẹ, tương đương hơn 435 triệu đồng, đồng thời thanh toán chi phí liên quan đến một phần công trình phụ.
Không đồng ý với phán quyết này, vợ chồng ông N. kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, Hội đồng xét xử TAND TP Đà Nẵng tiếp tục khẳng định giao dịch tặng cho đất là có thật, dù không đảm bảo về hình thức, bởi được xác lập tự nguyện và đã được thực hiện trên thực tế.
Việc ông D. xây dựng, sinh sống ổn định, cùng sự đồng thuận và hỗ trợ của cha mẹ trong quá trình xây nhà là căn cứ quan trọng.
Tuy nhiên, kết quả đo đạc lại cho thấy cần phân định rõ diện tích giữa các bên. Theo đó, tòa phúc thẩm chỉ công nhận 52m2 đất cho vợ chồng ông D., thay vì gần 65m2 như bản án sơ thẩm.
Phần diện tích 9,4m2 là lối đi chung được giao cho vợ chồng ông N. quản lý, sử dụng do phục vụ sinh hoạt và kinh doanh. Ngoài ra, nhà vệ sinh trong nhà ông D. được giao cho vợ chồng ông sở hữu.
Trên cơ sở đó, TAND TP Đà Nẵng chấp nhận kháng cáo, sửa án sơ thẩm, điều chỉnh lại diện tích đất được công nhận và phân định rõ quyền sử dụng giữa các bên.
Chỉ từ thỏa thuận “ở nhờ vài tháng”, một tranh chấp kéo dài đã phát sinh tại TP.HCM. Chủ nhà mua hợp pháp nhưng không thể đòi lại, buộc phải bán tiếp cho người khác.
Chỉ một chi tiết tưởng chừng nhỏ trong hợp đồng nhưng được ghi không rõ ràng đã dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các bên. Kết quả, bên đặt cọc mua đất phải chấp nhận mất 200 triệu đồng.
Ba thửa đất do cha mẹ để lại cho con trai út bất ngờ được sang tên cho chị gái theo thỏa thuận “giữ hộ”. Khi đã hoàn trả khoản tiền vay, người em yêu cầu chuyển lại quyền sử dụng đất nhưng không được chấp nhận, dẫn đến tranh chấp.
