Sony muốn chấm dứt nhạc AI “vay mượn” không trả phí
Tập đoàn Sony của Nhật Bản vừa phát triển công nghệ để xác định nguồn gốc âm nhạc do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra nhằm bảo vệ quyền của người sáng tạo.
Trong bối cảnh nhiều mô hình AI bị cho là “học” từ hàng triệu tác phẩm có bản quyền mà không xin phép, công nghệ này được xem như một công cụ giám định số.
Dùng công nghệ truy vết “nhạc máy”
Hệ thống cho phép trích xuất dữ liệu từ mô hình AI, đối chiếu sản phẩm đầu ra với kho nội dung gốc, qua đó truy nguồn các bản nhạc do máy tạo. Sony kỳ vọng giải pháp này sẽ xóa bỏ tính ẩn danh của nội dung AI và giảm lo ngại của nhạc sĩ, nhà xuất bản về việc tác phẩm bị khai thác miễn phí.
Động thái này không phải là ngẫu nhiên, mà là một bước đi tiếp nối sau những căng thẳng pháp lý căng thẳng. Sau khi Sony Music Entertainment tại Mỹ khởi kiện một công ty AI vào năm 2024 vì vi phạm bản quyền, tập đoàn này đã nhận ra rằng các vụ kiện tụng đơn thuần thường tốn kém và chậm trễ.
Việc chuyển sang giải pháp công nghệ cho phép Sony chủ động hơn: thay vì chỉ phản ứng sau khi vi phạm xảy ra, họ giờ đây có thể định lượng chính xác mức độ “vay mượn” của AI.
Điều này chuyển đổi “thế trận” từ thế bị động sang chủ động, cung cấp những bằng chứng xác thực không thể chối cãi để yêu cầu các đơn vị phát triển AI phải chia sẻ doanh thu một cách công bằng.
Định lượng đóng góp tác phẩm gốc trong nhạc AI
Một điểm đáng chú ý của công nghệ này là khả năng “định lượng mức độ đóng góp” của tác phẩm gốc. Trước đây, việc chứng minh một bản nhạc AI có nét tương đồng với tác phẩm có bản quyền thường mang tính cảm tính và khó xử lý về pháp lý. Hệ thống của Sony hướng tới việc biến những tương đồng đó thành dữ liệu có thể đo lường.
Khi xác định được tỉ lệ đóng góp của tác phẩm gốc trong sản phẩm do AI tạo ra, ngành âm nhạc có cơ sở xây dựng cơ chế thanh toán minh bạch hơn. Cách làm này nhằm đảm bảo AI phát triển song song với quyền lợi của nghệ sĩ, thay vì để lợi ích chỉ nghiêng về phía các công ty công nghệ.
Với vị thế là tập đoàn nắm giữ cả sức mạnh công nghệ lẫn kho nội dung âm nhạc khổng lồ, Sony đang gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới các start-up AI toàn cầu: kỷ nguyên của “dữ liệu đào tạo miễn phí” đã chấm dứt.
Sáng kiến này không chỉ bảo vệ quyền lợi cho riêng Sony mà còn tạo ra một hình mẫu cho toàn bộ ngành giải trí thế giới. Nếu công nghệ truy xuất này trở thành tiêu chuẩn chung, nó sẽ buộc các nhà phát triển AI phải minh bạch hóa quy trình đầu vào.
Khi đó, AI có thể tiếp tục học hỏi từ con người, nhưng sự học hỏi đó phải đi kèm với trách nhiệm tài chính và sự tôn trọng đối với quyền tác giả.
