Trong bối cảnh nhu cầu cao, câu hỏi được nhiều người quan tâm là ai được mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm?
Nới điều kiện ưu tiên không phải bốc thăm
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 66.15 về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật trong phát triển nhà ở xã hội. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 13/2 và được thực hiện đến hết ngày 28/2/2027.
Theo khoản 3 Điều 2 của Nghị quyết, hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất, nhà ở vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng mà chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở thì được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm. Nhóm đối tượng này cũng không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập theo quy định.
Trao đổi với PV VietNamNet, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, theo quy định hiện hành tại khoản 10 Điều 76 Luật Nhà ở 2023, người bị Nhà nước thu hồi đất được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải đáp ứng điều kiện về thu nhập. Tuy nhiên, họ vẫn phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, tức chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình và chưa từng mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án hoặc có nhà nhưng diện tích nhà ở bình quân dưới 15m2 sàn/người.
“Quy định mới đã tạo cơ chế ưu tiên rõ ràng hơn cho người bị thu hồi đất, giúp họ sớm ổn định chỗ ở, đồng thời góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng”, luật sư Tuấn nhận định.
Theo Nghị định số 100/2024 sửa đổi bởi Nghị định số 54/2026, nếu tổng số hồ sơ hợp lệ đăng ký mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội nhiều hơn số lượng căn hộ được công bố, chủ đầu tư phải tổ chức bốc thăm (trực tiếp hoặc trực tuyến).
Trường hợp dự án có các nhóm đối tượng ưu tiên theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 79 Luật Nhà ở, thì những đối tượng này được ưu tiên mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm với một tỷ lệ nhất định.
Số lượng căn hộ dành cho nhóm ưu tiên (không qua bốc thăm) được xác định theo tỷ lệ giữa tổng số hồ sơ của 5 nhóm ưu tiên trên tổng số hồ sơ đăng ký, nhân với tổng số căn hộ của dự án. Danh sách được sắp xếp theo thời điểm nộp hồ sơ. Sau khi phân bổ hết quỹ căn dành cho nhóm ưu tiên, các đối tượng còn lại sẽ tham gia bốc thăm.
Cơ chế linh hoạt về loại hình và quy hoạch
Nghị quyết cũng nêu việc xử lý khó khăn, vướng mắc về quy hoạch đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.
Theo đó, quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Quy hoạch chi tiết được lập mới, điều chỉnh đồng thời với quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung trong trường hợp không yêu cầu lập quy hoạch phân khu và được phê duyệt sau khi quy hoạch chung, quy hoạch phân khu được phê duyệt;
Việc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư đối với trường hợp vị trí khu đất chưa có hoặc chưa phù hợp với quy hoạch đô thị và nông thôn được thực hiện theo quy định của pháp luật về thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.
Nghị quyết cũng nêu rõ: Tại các thành phố trực thuộc Trung ương và các khu vực nằm trong địa giới hành chính phường thuộc tỉnh, nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân là nhà chung cư. Đối với các khu vực còn lại, HĐND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quyết định về loại hình nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật và đáp ứng thực trạng của địa phương.
Theo luật sư Tuấn, quy định mới phù hợp hơn với thực tế tại khu vực trung du, nông thôn – nơi mật độ dân cư thấp và nhu cầu nhà ở khác biệt so với đô thị lớn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để thu hút thêm doanh nghiệp đầu tư phát triển nhà ở xã hội tại các địa bàn ngoài khu vực trung tâm.
Trước khi mở nhận hồ sơ mua nhà ở xã hội, chủ đầu tư phải công khai thời gian tiếp nhận – kết thúc, số căn hộ, diện tích và giá bán nhà ở xã hội ít nhất 30 ngày.
Khu nhà ở xã hội Tân Lập tại xã Ô Diên (thuộc huyện Đan Phượng cũ), có giá tạm tính 29 triệu đồng/m2, dự kiến sẽ tiếp nhận hồ sơ vào tháng 5/2026.
Từ Hà Nội, Đà Nẵng đến Quảng Ninh, nhiều dự án nhà ở xã hội quy mô hàng nghìn tỷ đồng đã được khởi công ngày 19/12, mở thêm nguồn cung cho thị trường nhà ở giá phù hợp.
