Tối muộn ngày 2/10/2025, một phiên trao đổi trực tuyến (webinar) giữa các hiệp hội ngành hàng gỗ, doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ, và đại diện cơ quan thương vụ, đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ đã được tổ chức với sự điều dẫn của chuyển gia Forest Trends. Đây là cuộc trao đổi khẩn thiết, sau khi chính quyền Tổng thống Trump công bố quyết định áp thuế nặng lên nhiều mặt hàng gỗ và nội thất nhập khẩu…
Phát biểu mở đầu phiên webinar, ông Ngô Sỹ Hoài –
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho biết trong
tuyên bố ngày 30/9, Hoa Kỳ quyết định áp thuế 10% đối với gỗ xẻ từ gỗ mềm và 25%
đối với tủ bếp, tủ phòng tắm cùng đồ nội thất bọc nệm. Các mức thuế này sẽ có
hiệu lực từ 14/10/2025 và tăng mạnh từ 1/1/2026, trong đó, thuế với tủ bếp,
bàn trang điểm có thể lên đến 50%, còn thuế với đồ nội thất bọc nệm khoảng 30%.
THUẾ MỚI THEO MỤC 232: CÚ SỐC BẤT NGỜ
“Washington viện dẫn Mục 232 của Đạo luật Thương mại
1974, cho rằng nhập khẩu gỗ và nội thất đang “xói mòn an ninh quốc gia”, làm
suy yếu ngành gỗ nội địa và đe dọa chuỗi cung ứng liên quan đến hạ tầng, quốc
phòng. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên gia, lập luận này khá mâu thuẫn
khi lý do ban đầu là an ninh quốc gia, sau đó lại chuyển sang bảo hộ ngành công
nghiệp trong nước”, ông Hoài nhận định.
Động thái áp thuế ngay lập tức tạo làn sóng lo ngại tại
các quốc gia xuất khẩu lớn như Canada, Mexico và Việt Nam. Riêng Việt Nam,
trong 7 tháng năm 2025 đã xuất khẩu gần 8,2 tỷ USD đồ nội thất sang Mỹ, tiệm
cận mức 8,4 tỷ USD của Trung Quốc, và nhiều khả năng vượt lên trở thành nhà
cung cấp số một ngay trong năm nay. Mỹ hiện là thị trường lớn nhất của gỗ Việt
Nam.
Hơn 9 tỷ USD sản phẩm gỗ và nội thất xuất
khẩu của Việt Nam sẽ rơi vào nhóm chịu thuế 25%. Nếu mức thuế tăng lên 30–50% từ
đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp buộc phải tính toán lại chiến lược, bởi việc
tìm thị trường thay thế cho Mỹ trong ngắn hạn là gần như bất khả thi. Chúng ta
không có lựa chọn khác ngoài việc phải chấp nhận, bởi mức thuế 25% chắc chắn sẽ
được áp dụng”.
Ông Phạm Quang Huy – Tham tán phụ trách Nông nghiệp, Đại
sứ quán Việt Nam tại Mỹ, cho biết sắc lệnh mới theo Điều khoản 232 là một bước
đi mới của chính quyền Tổng thống Trump nhằm bảo hộ ngành sản xuất trong nước Mỹ.
“Điểm đáng chú ý, sản phẩm gỗ Việt Nam vốn đã trở thành
nguồn cung ổn định, đáng tin cậy cho thị trường Mỹ. Do đó, thuế mới không chỉ
tác động đến nhà sản xuất tại Việt Nam mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới toàn chuỗi
cung ứng và người tiêu dùng Mỹ. Hiện Tòa án Tối cao Mỹ đang xem xét tính hợp
pháp của các mức thuế đối ứng. Nếu bị vô hiệu, chính quyền Tổng thống Trump vẫn có thể tiếp
tục sử dụng công cụ thuế 232”, ông Huy nói.
Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ đã xác định ba nhiệm vụ trọng
tâm. Một, đối thoại và vận động chính sách: truyền tải đầy đủ quan ngại, kiến
nghị của Việt Nam. Hai, thúc đẩy hợp tác hiệp hội – doanh nghiệp: duy trì chuỗi
cung ứng, tìm giải pháp hài hòa. Ba, khẳng định cam kết Việt Nam: đảm bảo tuân
thủ quy định, phát triển ngành gỗ bền vững.
THÁCH THỨC CHỒNG CHẤT TỪ CHÍNH SÁCH THUẾ
Ông Trần Lê Huy – Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản
Bình Định, cho rằng cần phải hiểu rõ về chính sách thuế tại Mỹ với từng mã HS sản
phẩm, thì mới giải được bài toán kỹ thuật tại thị trường này. Theo nhóm kỹ thuật
của Hiệp hội Gỗ và Forest Trends, Mỹ phân loại các sản phẩm gỗ thành 3 nhóm.
Nhóm
1: Gỗ mềm và gỗ xẻ: thuế 10% từ 14/10/2025, mã HS từ 4403 đến 4407.
Nhóm 2: Đồ
nội thất gỗ bọc nệm: hàng từ Anh 10%, từ EU và Nhật 0–15%, các quốc gia khác
(trong đó có Việt Nam) 25% đến 31/12/2025, tăng lên 30% từ 1/1/2026. Mã HS
940161.
Nhóm 3 – Tủ bếp, tủ bàn trang điểm: từ Anh 10%, EU/Nhật 0–15%, các quốc gia khác 25% đến hết 2025, tăng lên 50% từ 2026. Mã HS 940340, 940360, 940391.
Ngoài ra, từ 14/10/2025, ván ép (HS 4412) sẽ bị áp thuế đối
ứng 20%. Đây là thay đổi quan trọng bởi trước đó, mặt hàng này không thuộc diện
chịu thuế đối ứng. Trong khi đó, gỗ dùng trong xây dựng (HS 4418) không bị áp
thuế, nhưng nếu có thêm gia công, rất dễ bị hải quan Mỹ quy sang nhóm 9403, tức
chịu mức thuế cao hơn.
Giám đốc Công ty Thiên Phát cảnh báo thêm: trong bản tăng
thuế còn có cả “sắt và thép”, đồng nghĩa phạm vi áp dụng rộng hơn, liên quan đến
phụ kiện. Do đó, doanh nghiệp cần khai báo mã HS chính xác để tránh bị áp thêm
các biện pháp phòng vệ.
Ông Nguyễn Chánh Phương – đại diện Công ty AIA, xuất khẩu
đồ gỗ bọc nệm, cho biết nhiều khách hàng Mỹ đã giảm hoặc hủy đơn hàng ngay sau
thông tin thuế 232. Một số doanh nghiệp sofa có vốn Trung Quốc tại Việt Nam báo
cáo tới 30% đơn hàng bị hủy. Điều này cho thấy tác động trực tiếp, đặc biệt với
phân khúc bọc nệm.
KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP ĐẦU TƯ NHÀ MÁY TẠI MỸ
Ông Đỗ Ngọc Hưng – Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại
Mỹ cho biết những mặt hàng nào bị Mỹ áp thuế theo mục 232 thì sẽ không phải
chịu thuế đối ứng nữa.
“Việt Nam và Mỹ đã nâng tầm quan hệ lên Đối tác chiến lược
toàn diện, như quan hệ giữa Mỹ với EU, Nhật, Anh. Nhưng tại sao đồ nội thất gỗ
bọc nệm hàng từ Anh chỉ chịu thuế 10%, từ EU và Nhật 0–15%, trong khi Việt Nam
bị áp thuế cao? Lý do chính là lo ngại doanh nghiệp Trung Quốc lẩn tránh thuế bằng
cách chuyển sản xuất sang các nước này”, ông Hưng đặt vấn đề.
Việt Nam cần sớm thu thập dữ liệu, xây dựng thông điệp thuyết phục để đàm phán hiệu quả với Mỹ. Thời gian không còn nhiều, bởi thuế sẽ có hiệu lực chỉ trong vài tuần tới”.
Việt Nam có thặng dư thương mại lớn với Mỹ, nên Mỹ xếp vào
nhóm cần theo dõi đặc biệt. Chỉ riêng 7 tháng năm 2025, xuất khẩu hàng hoá
của Việt Nam sang Mỹ đã tăng 41–44%, thặng dư thương mại gần 100 tỷ USD. Các mặt
hàng gỗ nổi lên như nhóm xuất khẩu lớn nhất, khiến Mỹ đặc biệt chú ý.
Ông Hưng cho rằng ngoài gỗ, các ngành khác như thủy sản,
nông nghiệp, thậm chí công nghiệp bán dẫn cũng có thể chịu ảnh hưởng từ xu hướng
bảo hộ này. Do đó, đàm phán với Mỹ cần duy trì thường xuyên, đồng thời doanh
nghiệp cần vận động đối tác, nghị sĩ Mỹ chia sẻ khó khăn.
Cũng đề cập về vấn đề này, một doanh nghiệp kiến nghị để
bảo vệ ngành gỗ Việt Nam, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cần đề nghị các địa
phương không cấp phép đầu tư cho các dự án FDI mới vào ngành gỗ nữa. Cần chấm dứt
“trải thảm” thu hút đầu tư với ngành chế biến gỗ.
Trao đổi qua webinar, các hiệp hội và doanh nghiệp ngành
gỗ cho rằng giải pháp cần song hành hai hướng.
Ngắn hạn: Tăng cường truyền
thông, chứng minh chuỗi cung ứng gỗ Việt Nam minh bạch, hợp pháp, mang lại lợi
ích cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ. Khẳng định không có trung chuyển
từ Trung Quốc; nhiều sản phẩm là bán thành phẩm, được hoàn thiện tại Mỹ; Việt Nam
cũng nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ Mỹ, tạo thế cân bằng.
Về dài hạn: Cần khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam đầu tư
xây dựng nhà máy sản xuất tại Mỹ, dù quy mô nhỏ nhưng mang tính biểu tượng, tạo
việc làm cho người dân sở tại. Đồng thời, cần tăng sử dụng nguyên liệu gỗ Mỹ
trong chuỗi sản xuất để củng cố quan hệ thương mại
Dù đối mặt với sức ép rất lớn, nhiều ý kiến cho rằng biến
động này cũng là cơ hội để ngành gỗ Việt Nam tái cấu trúc. Trên thực tế, ngành
gỗ Việt Nam đã phát triển vượt bậc, từ sản xuất thủ công trở thành ngành công
nghiệp xuất khẩu với doanh thu hàng năm 16–17 tỷ USD/năm. Đây là lĩnh vực nông
nghiệp hiếm hoi không phải “giải cứu”, đồng thời góp phần quan trọng trong trồng
rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc.
Với những kết quả của 3 quý đầu năm, dự báo
năm 2025 Việt Nam sẽ vượt qua Trung Quốc để trở thành nước xuất khẩu đồ gỗ lớn
nhất vào thị trường Mỹ. Điều này chứng tỏ sức cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ của
doanh nghiệp Việt.
-Chu Khôi
