Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, 5 năm tới là 5 năm phải chuyển hoá được thể chế, cơ chế, chính sách, tiềm năng thành tăng trưởng kinh tế trên 10%, thành tự chủ chiến lược.
Ngày 13/10, Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 chính thức khai mạc. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Chính phủ, Bí thư Đảng ủy, đã trình bày tham luận với nội dung: “Vai trò Lãnh đạo của Đảng trong thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng”.
Trong bài tham luận ông nhấn mạnh, sức mạnh thật sự chỉ đến khi chúng ta gắn kết tất cả lại với nhau, đi cùng với nhau một chặng đường dài. Một người đổi mới thì có một ý tưởng, một trăm triệu người đổi mới thì có cả một tương lai. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển; sức mạnh thật sự chỉ đến khi toàn xã hội cùng đổi mới, cùng sáng tạo, cùng kiến tạo tương lai Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
KHOA HỌC CÔNG NGHỆ, ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ PHẢI ĐÓNG GÓP ÍT NHẤT 5% TĂNG TRƯỞNG GDP CỦA ĐẤT NƯỚC
Theo Bộ trưởng, nông nghiệp đã giúp Việt Nam thoát nghèo, công nghiệp đã giúp Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình. Để trở thành nước phát triển có thu nhập cao, chúng ta phải dựa vào khoa học, công nghệ.
Chưa có quốc gia nào vượt qua bẫy thu nhập trung bình mà không chuyển sang tăng trưởng dựa vào khoa học công nghệ. Khoa học công nghệ của Việt Nam đi cùng với đổi mới sáng tạo và đặt trong bối cảnh chuyển đổi số. Trong đó, khoa học công nghệ cung cấp tri thức; đổi mới sáng tạo chuyển hoá tri thức vào phục vụ cuộc sống; chuyển đổi số khuếch đại tri thức. Đây là cách tiếp cận rất độc đáo của Việt Nam.
Về thể chế cho, Việt Nam đã thông thoáng, kiến tạo, hiện đại như quốc tế. Một số cơ chế, chính sách có tính đột phá, vượt trội. Nghị quyết 57 là sự thay đổi về tư duy, tầm nhìn, là tuyên ngôn về chuyển giai đoạn phát triển sang dựa vào khoa học công nghệ. Để thể chế hóa Nghị quyết 57, 10 luật thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ đã và sẽ được ban hành trong năm nay.
Bộ trưởng cho biết, 5 năm của nhiệm kỳ qua, chúng ta đã đạt được một số thành tựu lớn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, có sự thay đổi đáng kể về thứ hạng quốc tế, đặt nền móng về thể chế, về hạ tầng, có những kết quả quan trọng ban đầu tạo niềm tin, để 5 năm tới sẽ chuyển hóa thành tăng trưởng kinh tế.
Nhà nước sẽ chi 3-4% ngân sách, tương đương 3-4 tỷ USD mỗi năm, kích hoạt được tổng chi toàn xã hội từ 10-15 tỷ đô la, để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đóng góp ít nhất 5% tăng trưởng GDP của đất nước. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo 2-3% và và chuyển đổi số 1-2%.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chịu trách nhiệm tính toán hiệu quả của chi và dùng hiệu quả này làm tiêu chí để phân bổ ngân sách khoa học công nghệ cho các Bộ ngành, địa phương, tổ chức khoa học công nghệ và các doanh nghiệp.
ĐỘNG LỰC 5 NĂM BỨT PHÁ: TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRÊN 10%
Khoa học công nghệ sẽ tập trung vào làm chủ 11 nhóm công nghệ chiến lược, từ đó hình thành các ngành công nghiệp chiến lược của Việt Nam.
“Ngày nay, không làm chủ công nghệ sẽ đồng nghĩa với việc không thể giữ vững chủ quyền quốc gia”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Cùng với đó, đổi mới sáng tạo sẽ tập trung vào đổi mới công nghệ của doanh nghiệp, sáng tạo của mọi người dân. Xây dựng quốc gia khởi nghiệp sáng tạo. Đưa đổi mới sáng tạo trở thành lối sống, phong cách sống của mọi người dân, mọi tổ chức. Xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo, khuyến khích khám phá và khoan dung thất bại.
Chuyển đổi số sẽ tập trung vào xây dựng quốc gia số toàn diện, gồm chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, lấy công dân số làm trung tâm.
Trên cơ sở đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra ba đề xuất:
Thứ nhất, nghiên cứu cơ bản thì đầu ra là các bài báo nhưng nghiên cứu ứng dụng là sản phẩm. Do đó, Nhà nước cần có chính sách rất mạnh mẽ để hỗ trợ đầu ra cho các sản phẩm chiến lược, thông qua mua sắm chính phủ và 10-20% quỹ khoa học công nghệ.
Thứ hai, có cơ chế phiếu hỗ trợ của nhà nước cấp cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Loại một để doanh nghiệp thuê các tổ chức nghiên cứu cải tiến quy trình, sản phẩm. Loại hai để doanh nghiệp mua, thử nghiệm công nghệ mới trong nước.
Thứ ba, thời công nghệ thông tin thì mỗi xã, mỗi tỉnh một phần mềm. Thời chuyển đổi số thì một nền tảng số dùng chung toàn quốc. Đề nghị Chính phủ có cơ chế giao, đặt hàng doanh nghiệp làm các nền tảng số dùng chung.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, 5 năm tới là 5 năm phải chuyển hóa được thể chế, cơ chế, chính sách, tiềm năng thành tăng trưởng kinh tế trên 10%, thành tự chủ chiến lược. Trong đó, bộ ba khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển, động lực chính của tăng trưởng, động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
-Bạch Dương
