Thu phí cao tốc do Nhà nước đầu tư
Cục Đường bộ Việt Nam đã có dự thảo về Nghị định của Chính phủ quy định phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên tuyến đường bộ cao tốc do Nhà nước đầu tư, sở hữu, quản lý và khai thác thác thuộc phạm vi quản lý của Bộ GTVT.
Theo thống kê Cục Đường bộ Việt Nam, hiện có 12 dự án/đoạn tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư, đại diện chủ sở hữu, đã hoàn thành và đưa vào khai thác, sử dụng có thể triển khai thu phí.
Cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết. Ảnh: B.P
Các dự án/đoạn tuyến cao tốc này gồm: cao tốc Lào Cai – Kim Thành, Hà Nội – Thái Nguyên, Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương, Cao Bồ – Mai Sơn, Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn -Diễn Châu, Cam Lộ – La Sơn, La Sơn – Hòa Liên, Vĩnh Hảo – Phan Thiết, Phan Thiết – Dầu Giây, Mỹ Thuận – Cần Thơ.
Trong số này có tới 8 dự án thuộc tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông vừa được đưa vào khai thác. Cùng với đó là các tuyến cao tốc đang xây dựng đến năm 2025 gồm: Bãi Vọt – Hàm Nghi, Hàm Nghi – Vũng Áng, Vũng Áng – Bùng, Bùng – Vạn Binh, Vạn Ninh – Cam Lộ, Hòa Liên – Túy Loan, Quảng Ngãi -Hoài Nhơn, Hoài Nhơn – Quy Nhơn, Quy Nhơn – Chí Thạnh, Chí Thạnh – Vân Phong, Vân Phong – Nha Trang, Cần Thơ – Cà Mau sẽ triển khai thu phí sau khi hoàn thành dự án.
Để xác định mức phí cho các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư, Cục Đường bộ Việt Nam đã dựa trên các nguyên tắc đảm bảo hợp lý, hài hòa với mức thu dịch vụ sử dụng đường bộ và đường cao tốc đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP). Mức thu cho phép người sử dụng đường cao tốc chia sẻ lợi ích với Nhà nước. Do đó, mức thu phải thấp hơn lợi ích người sử dụng đường cao tốc thu được.
Cao tốc Nội Bài – Lào Cai. Ảnh: TA
Sẽ phải hoàn thành hạ tầng thu phí
Thông tin về vấn đề này, ông Bùi Quang Thái, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, có 2 hình thức thu phí cao tốc do Nhà nước đầu tư gồm Nhà nước tự tổ chức thực hiện và thứ hai là nhượng quyền cho tư nhân quản lý, khai thác.
Theo ông Thái, Cục Đường bộ Việt Nam đã chuẩn bị các phương án, nếu tư nhân không làm thì Nhà nước phải làm trên tinh thần cung cấp dịch vụ công đảm bảo tính liên tục cho người sử dụng.
Về mức phí, ông Thái nhấn mạnh: “Chúng tôi đã nghiên cứu các kịch bản, tính toán, làm sao đảm bảo cân bằng giữa dịch vụ cung cấp đến người sử dụng và mức thu”.
“Các bước đi sẽ được tiến hành thận trọng, tránh tác động quá lớn đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và chi phí logistics,” ông Thái nhìn nhận.
Cũng theo ông Lâm Văn Hoàng, Cục trưởng Cục Đường cao tốc Việt Nam cho biết, hiện nay, các đoạn tuyến cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác chưa được đầu tư xây dựng hạ tầng trạm thu phí.
Đồng thời, chưa lắp đặt hệ thống thu phí điện tử không dừng hoặc chưa được bố trí trong cơ cấu vốn của dự án thành phần (đối với các đoạn đường bộ cao tốc do Nhà nước đầu tư thuộc tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam).
Trên cơ sở quy mô dự án, để tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với các phương tiện lưu thông trong 8 dự án đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông do Nhà nước đầu tư, đang khai thác, dự kiến nguồn vốn ngân sách nhà nước cho công tác đầu tư xây dựng hạ tầng trạm và thiết bị thu phí hơn 1.400 tỷ đồng.
Ông Hoàng cho biết, để triển khai thu phí sử dụng đường bộ cao tốc, Nhà nước phải bố trí nguồn vốn ngân sách (nguồn vốn đầu tư công, nguồn kinh phí sự nghiệp chi hoạt động kinh tế đường bộ…) để đầu tư xây dựng hạ tầng trạm, lắp đặt thiết bị, công nghệ thu phí điện tử không dừng.
