Tranh cãi việc chuyển thủ tục đất đai về cấp tỉnh hay cấp xã
Thời gian qua, nhiều ý kiến trái chiều xuất hiện quanh đề xuất chuyển hơn 700 chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã.
Cuối năm ngoái, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM (Viện IEER) đã đưa ra đề xuất VPĐKĐĐ cấp tỉnh là đầu mối duy nhất tiếp nhận và xử lý tất cả các vụ việc liên quan đến tài nguyên và đất đai, bao gồm cả việc cấp giấy chứng nhận lần đầu.
Theo đề xuất này, cấp xã sẽ không giải quyết các thủ tục liên quan đến tài nguyên và đất đai, ngoại trừ các nhiệm vụ về giải phóng mặt bằng, giao, cho thuê đất theo phân cấp, chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo địa bàn xã hoặc liên xã.
Viện IEER cho rằng, việc giữ nguyên VPĐKĐĐ cấp tỉnh thực hiện dịch vụ kỹ thuật tài nguyên là rất cần thiết, do tính chất đặc thù của ngành tài nguyên. Về lợi ích kinh tế xã hội, mô hình này mang lại hiệu quả lớn, phù hợp trong giai đoạn chuyển đổi số quốc gia đối với dữ liệu tài nguyên.
Trường hợp điều chỉnh về cấp xã, cần có lộ trình cụ thể, nhất là về hạ tầng cơ sở, biên chế, quy chế phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn về tài nguyên, cũng như nguồn nhân lực có chuyên môn kỹ thuật để bố trí cho 3.321 đơn vị hành chính cấp xã. Việc này được đánh giá là rất tốn kém, làm tăng biên chế và kinh phí thường xuyên ước tính hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Bên cạnh đó, cũng có ý kiến đề xuất nên chuyển VPĐKĐĐ về cấp xã để tạo thuận lợi hơn cho người dân.
Chuyên gia ủng hộ phương án này cho rằng, chủ trương tổ chức chính quyền hai cấp nhằm mục tiêu cuối cùng là đưa bộ máy lại gần dân, phục vụ người dân tốt hơn. Vì vậy, việc chuyển các thủ tục đất đai, trong đó có cấp sổ đỏ, xuống cấp phường/xã là hoàn toàn hợp lý.
Theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, cần tách bạch rõ chức năng giữa cấp tỉnh và cấp xã. Cụ thể, cả ở cấp tỉnh và cấp xã đều phải có lực lượng trực thuộc văn phòng để thực hiện nhiệm vụ chuẩn bị hồ sơ cấp giấy chứng nhận lần đầu. Trong đó, việc cấp giấy chứng nhận lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư nên do cấp xã thực hiện.
Ông lý giải, quy mô hành chính hiện nay cho thấy một đơn vị cấp xã tương đương khoảng 1/4 quy mô huyện trước đây, do đó những công việc đất đai từng do cấp huyện đảm nhiệm hoàn toàn có thể chuyển xuống cấp xã.
Các thủ tục chỉnh lý, cấp đổi sau khi đã cấp giấy chứng nhận lần đầu tiếp tục được thực hiện tập trung tại VPĐKĐĐ cấp tỉnh.
Giữ nguyên mô hình chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành văn bản hợp nhất các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai, trong đó quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của VPĐKĐĐ và các chi nhánh.
Theo đó, VPĐKĐĐ là tổ chức thực hiện đăng ký đất đai, trực thuộc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập.
VPĐKĐĐ đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ như đăng ký đất đai; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ); đo đạc, chỉnh lý, xây dựng và quản lý bản đồ địa chính.
Đồng thời, đơn vị này chịu trách nhiệm xây dựng, vận hành, khai thác hệ thống thông tin đất đai; cung cấp các dịch vụ công về đất đai trên phạm vi toàn tỉnh.
Về tổ chức bộ máy, VPĐKĐĐ có các phòng chuyên môn và hệ thống chi nhánh trực thuộc.
Như vậy, mô hình VPĐKĐĐ và các chi nhánh vẫn được giữ nguyên như hiện nay, thay vì chuyển về UBND cấp xã.
VPĐKĐĐ và các chi nhánh có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng, được mở tài khoản và hoạt động theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập; thực hiện hạch toán theo quyết định của UBND cấp tỉnh.
Hoạt động của VPĐKĐĐ và các chi nhánh bao quát toàn bộ quy trình xử lý hồ sơ nhà, đất, từ đăng ký đất do Nhà nước giao quản lý; đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; đến thực hiện thủ tục đăng ký biến động sau khi cấp giấy chứng nhận như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho.
Ngoài ra, các đơn vị này còn thực hiện nhiều nhiệm vụ kỹ thuật chuyên ngành như đo đạc, chỉnh lý, trích lục bản đồ địa chính; cấp mới, đính chính, thu hồi hoặc hủy giấy chứng nhận; hủy kết quả đăng ký biến động; kiểm tra mảnh trích đo địa chính; xác nhận sơ đồ tài sản do tổ chức, cá nhân cung cấp và thực hiện đăng ký biện pháp bảo đảm theo quy định pháp luật.
Trước đề xuất chuyển giao chức năng của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã, một số địa phương kiến nghị giữ lại mô hình này để đảm bảo phục vụ người dân ổn định, hiệu quả.
Đề xuất văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh là đầu mối duy nhất xử lý các thủ tục đất đai nhận nhiều ý kiến trái chiều. Chuyên gia cho rằng cần tách bạch chức năng giữa cấp tỉnh và cấp xã để bảo đảm thuận tiện, hiệu quả quản lý.
Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM kiến nghị văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh là đầu mối duy nhất tiếp nhận và xử lý các thủ tục về đất đai phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp.
