Công thức vàng kiến tạo các đô thị tri thức tỷ đô
Từ một thị trấn nhỏ được thành lập năm 906 với một vài hoạt động giảng dạy đơn lẻ, Oxford (Anh) dần quy tụ các học giả và trở thành trung tâm học thuật của thời trung cổ. Đến nay, Oxford không chỉ là tên một trường đại học lâu đời mà còn là một “đế chế kinh tế” khổng lồ: đóng góp hơn 21 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế Vương quốc Anh, tạo ra hơn 90.000 việc làm toàn thời gian.
Thành công của Oxford đến từ sự kết hợp giữa đại học lâu đời nhất thế giới với các khu khoa học – tạo ra một hệ sinh thái học thuật khép kín. Nơi đây quy tụ hàng trăm viện nghiên cứu, thư viện và trung tâm y sinh, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để biến các phát minh trên trang giấy thành giá trị kinh tế tỷ USD mỗi năm.
Tương tự, tại Massachusetts (Mỹ), dựa trên sức mạnh tri thức của 2 đại học hàng đầu thế giới là MIT và Harvard, khu Kendall Square đã từ một khu công nghiệp cũ nát vươn lên thành đô thị hiện đại, được mệnh danh là “một dặm vuông đổi mới sáng tạo nhất thế giới”. Đây là nơi đặt bản doanh của các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft, Amazon… cùng hàng nghìn startup công nghệ, AI và biotech, đóng góp hàng trăm tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ.
Nhu cầu ở thực từ đội ngũ chuyên gia, giảng viên và sinh viên quốc tế biến nơi đây thành đô thị đắt đỏ và tăng trưởng ổn định nhất nước Mỹ qua nhiều thập kỷ. Tri thức, trong trường hợp này, chính là loại vốn quý giá nhất đẩy giá trị đất đai lên tầm cao mới.
Nhìn sang châu Á, bài học từ Tsukuba (Nhật Bản) lại mang đến một góc nhìn thực tế về quy hoạch chiến lược. Được Chính phủ Nhật Bản kiến tạo từ thập niên 1960 nhằm giảm tải cho một Tokyo đã quá chật chội, Tsukuba từ một vùng đất thuần nông đã lột xác thành trung tâm R&D lớn nhất xứ sở mặt trời mọc.
Với hơn 300 viện nghiên cứu và trường đại học trọng điểm, Tsukuba cho thấy, sự can thiệp bài bản của Chính phủ vào hạ tầng và tập trung nguồn lực tri thức có thể biến một vùng ngoại vi thành biểu tượng công nghệ quốc tế. Khu đô thị vệ tinh chất lượng cao tại đây không chỉ giải quyết bài toán nhà ở, mà còn tạo ra một “tọa độ vàng” cho cộng đồng trí thức tinh hoa quần tụ, thúc đẩy giá trị bất động sản tăng mạnh theo từng giai đoạn hoàn thiện hạ tầng.
Tại Đông Nam Á, mô hình đô thị tri thức nổi bật nhất là One-North của Singapore. Khởi công năm 2001 trên diện tích 200 ha tại phía Tây đảo quốc sư tử, One-North không chỉ là khu công nghệ cao mà là một đô thị tích hợp hoàn hảo theo mô hình làm việc – sống – vui chơi – học tập.
Sức hút của One-North nằm ở môi trường sống chất lượng cao, nơi các startup hub và đại học quốc tế đặt trong lòng những không gian xanh mướt. Một chuyên gia công nghệ có thể nghiên cứu tại lab, thảo luận startup tại quán cà phê dưới hiên nhà và trở về tổ ấm chỉ trong vài phút dạo bộ. Sự tiện lợi tối đa và kết nối giao thông hoàn hảo đã biến One-North thành thỏi nam châm thu hút nhân tài toàn cầu, đồng thời xác lập một tiêu chuẩn mới cho giá trị bất động sản bền vững: không chỉ để ở, mà là để nuôi dưỡng tư duy và sáng tạo.
Tây bắc TP.HCM sẽ là thành phố tri thức tầm cỡ châu Á tiếp theo
Từ những công thức vàng nêu trên, soi chiếu vào khu vực tây bắc TP.HCM, sẽ thấy một kịch bản tương tự đang dần thành hình. Với quỹ đất liền khối lớn nhất còn sót lại của thành phố, địa hình cao ráo hầu như không bị ngập lụt và sự cộng hưởng từ những dự án hạ tầng tỷ đô, như Vành đai 3, Metro số 2, cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, Tây Bắc đang hội tụ đủ mọi xung lực để trở thành một đô thị tri thức đúng nghĩa.
Trên tinh thần của Nghị quyết 57, xác định bước chuyển mình từ sản xuất thâm dụng lao động sang kinh tế tri thức, khi những “viên gạch hạt nhân” về giáo dục và công nghệ được đặt xuống, khu tây bắc TP.HCM sẽ trở thành thỏi nam châm thu hút giới tinh hoa. Nơi đây sẽ chứng kiến sự chuyển dịch của hàng vạn sinh viên ưu tú, các giáo sư, chuyên gia đầu ngành và những cộng đồng khởi nghiệp công nghệ.
Sự xuất hiện của cộng đồng tri thức khổng lồ này chính là “ngòi nổ” tạo ra nguồn cầu vô hạn cho thị trường. Đó không chỉ là nhu cầu về những ngôi nhà để ở, mà là đòi hỏi khắt khe về những không gian sống mang tính biểu tượng: những căn hộ cao cấp tích hợp công nghệ thông minh, những khu phố thương mại sầm uất và các dịch vụ đặc quyền chuẩn quốc tế.
Câu chuyện của One-North hay Kendall Square đã chứng minh một quy luật: Nơi nào có dòng chảy của chất xám, nơi đó có sự bùng nổ của giá trị vĩnh cửu. Trong bối cảnh hạ tầng tỷ đô đang dồn dập đổ về, Nghị quyết 57 về đổi mới sáng tạo như một ngọn đuốc soi đường, tây bắc TP.HCM đang trở thành miền đất hứa cho mô hình đô thị tri thức – một mô hình chưa từng có tiền lệ tại khu vực, nơi mà học thuật, nghiên cứu và cuộc sống đẳng cấp hòa quyện làm một.
