Tại Trung Quốc, ngay cả “chỗ an nghỉ cuối cùng” giờ cũng trở thành một loại tài sản xa xỉ, với mức giá có nơi còn cao hơn cả bất động sản nhà ở, đặc biệt tại Thượng Hải, Bắc Kinh hay Quảng Châu, nơi quỹ đất ngày càng khan hiếm.
Giá đất nghĩa trang tại các đô thị lớn này đã tăng mạnh trong thập kỷ qua, có nơi lên tới khoảng 700.000-760.000 NDT/m2, tương đương gần 3 tỷ đồng/m2.
Một con số khiến nhiều người giật mình: “đất cho người mất còn đắt hơn đất cho người sống”.
Mộ phần đắt hơn nhà ở đô thị
Theo South China Morning Post, giá một phần mộ tại các thành phố trung tâm của Trung Quốc có thể vượt xa giá căn hộ trung bình tại cùng khu vực.
Không chỉ vậy, một số khu nghĩa trang còn áp dụng mức giá phân tầng: vị trí đẹp, hướng tốt, gần cây xanh hoặc phong thủy đắc địa có thể đắt gấp nhiều lần khu tiêu chuẩn.
Báo cáo từ The Guardian cũng ghi nhận một hiện tượng lạ: do chi phí mua đất nghĩa trang quá cao, một bộ phận người dân đô thị Trung Quốc đã tìm cách mua căn hộ để lưu giữ tro cốt người thân. Đây là một giải pháp bị xem là bất đắc dĩ nhưng phản ánh rõ áp lực chi phí tang lễ ngày càng lớn.
Hiện tượng này nhanh chóng tạo ra tranh luận gay gắt trong xã hội Trung Quốc, khi nhiều khu dân cư phản ánh tình trạng “căn hộ tro cốt” gây ảnh hưởng đời sống đô thị và làm méo mó thị trường bất động sản.
Đất nghĩa trang thành ‘tài sản đầu cơ’
Theo China Daily, trong bối cảnh giá nhà ở tại các đô thị lớn vốn đã ở mức rất cao, đây vẫn chưa phải là “trần cuối cùng” của chi phí sinh tồn đô thị, khi chi phí đất nghĩa trang cũng đang tăng nhanh.
Các chuyên gia phân tích ba nguyên nhân chính.
Thứ nhất là áp lực đô thị hóa tại Trung Quốc. Ở các thành phố lớn, quỹ đất ngày càng khan hiếm, trong khi dân số tập trung đông. Đất dành cho nghĩa trang bị thu hẹp nhanh chóng, tạo ra tình trạng cung không đủ cầu.
Thứ hai là già hóa dân số. Trung Quốc đang bước vào giai đoạn dân số già tăng mạnh, kéo theo nhu cầu an táng tăng đều qua từng năm.
Thứ ba là yếu tố thương mại hóa. Một số báo cáo từ Caixin và Economic Daily cho thấy ngành dịch vụ tang lễ tại Trung Quốc trong nhiều giai đoạn đã bị đẩy mạnh theo hướng thị trường hóa, khiến giá dịch vụ và đất nghĩa trang tăng nhanh hơn mức thu nhập trung bình của người dân.
Trong bối cảnh đó, đất an táng không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà dần trở thành một loại tài sản bị đầu cơ. Quan niệm Á Đông đã bén rễ lâu nay vẫn là “người sống lo nhà, người chết lo mả”.
Một trong những cụm từ gây ám ảnh nhất từng xuất hiện trên truyền thông Trung Quốc là: “người sống không đủ tiền mua nhà, người chết không đủ tiền mua chỗ chôn”. Dù mang tính khái quát, câu nói này phản ánh rõ áp lực kép của xã hội đô thị hiện đại: chi phí sinh hoạt tăng cao khi còn sống và chi phí tang lễ cũng không hề rẻ khi qua đời.
Phân bổ đất đai trong xã hội đô thị hóa cực độ
Trước tình trạng giá đất nghĩa trang tăng nóng tại nhiều đô thị lớn, chính quyền Trung Quốc đã bắt đầu đẩy mạnh các biện pháp quản lý và siết chặt kiểm soát toàn ngành dịch vụ tang lễ.
Theo Xinhua, định hướng chính sách tập trung vào việc hạn chế phê duyệt và mở rộng các nghĩa trang tư nhân mới tại khu vực đô thị đông dân, đồng thời tăng cường kiểm soát giá dịch vụ mai táng nhằm ngăn chặn tình trạng thương mại hóa quá mức.
Chính quyền cũng khuyến khích mạnh mẽ hình thức hỏa táng thay vì chôn cất truyền thống để tiết kiệm quỹ đất, cũng như thúc đẩy các mô hình “an táng sinh thái” như rải tro cốt tại biển, công viên tưởng niệm hoặc các khu vực được quy hoạch tập trung, qua đó giảm áp lực lên tài nguyên đất đô thị đang ngày càng khan hiếm.
Đáng chú ý, một số quy định gần đây còn cấm việc thương mại hóa quá mức dịch vụ lưu trữ tro cốt, sau khi xuất hiện hiện tượng “căn hộ tro cốt” gây tranh cãi.
Theo giới quan sát, các biện pháp này nhằm hạ nhiệt một thị trường đang bị đẩy lên mức phi lý, đồng thời giải quyết bài toán dài hạn về đất đai trong bối cảnh đô thị hóa cực nhanh.
Thực trạng giá đất nghĩa trang tại Trung Quốc không chỉ là vấn đề tang lễ, mà còn phản ánh một bài toán rộng hơn: phân bổ đất đai trong xã hội đô thị hóa cực độ.
Thực trạng giá đất nghĩa trang tại Trung Quốc không chỉ phản ánh chi phí hậu sự ngày càng đắt đỏ, mà còn cho thấy áp lực phân bổ tài nguyên đất tại các siêu đô thị. Khi quỹ đất trở nên khan hiếm, từ nhà ở cho người sống đến nơi an nghỉ cho người đã khuất đều bị cuốn vào vòng xoáy giá cả.
