Hai lần ký hợp đồng giá thấp để trốn thuế
Theo nội dung vụ án, vợ chồng ông C. là chủ sở hữu thửa đất rộng hơn 9,5ha tại tỉnh Bình Dương (cũ), nay thuộc TPHCM. Vợ chồng ông C. thỏa thuận chuyển nhượng thửa đất này cho bà H. với giá 18 tỷ đồng, đồng thời cấn trừ vào khoản nợ 24 tỷ đồng mà vợ chồng ông C. đang vay bà H.
Để thực hiện giao dịch, hai bên thông qua người trung gian là anh T. (con trai bà H.) để tiến hành các thủ tục ủy quyền và ký kết hợp đồng.
Tuy nhiên, thay vì kê khai đúng giá trị chuyển nhượng, các bên đã lập hợp đồng công chứng với giá chỉ 5 tỷ đồng. Phần chênh lệch lên tới 13 tỷ đồng không được khai báo nhằm giảm số tiền thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ phải nộp.
Trên cơ sở hợp đồng này, bà H. đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính với số tiền thuế và phí thấp hơn nhiều so với thực tế, sau đó được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên mình.
Một thời gian sau, bà H. tiếp tục chuyển nhượng lại chính thửa đất này cho ông Q. với giá thực tế vẫn là 18 tỷ đồng. Cách thức giao dịch cũ được bà H. lặp lại, khi hợp đồng công chứng chỉ ghi giá 3 tỷ đồng, thấp hơn 15 tỷ đồng so với giá giao dịch. Việc kê khai gian dối này giúp các bên tiếp tục giảm đáng kể số tiền thuế phải nộp.
Kết quả giám định của cơ quan thuế xác định, tổng số tiền thuế và lệ phí bị trốn trong hai giao dịch lên tới hơn 533 triệu đồng. Trong đó, riêng bà H. trốn hơn 267 triệu đồng, còn ông Q. trốn hơn 265 triệu đồng.
Sau đó, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, thu giữ các tài liệu liên quan và làm rõ vai trò của từng cá nhân. Viện kiểm sát truy tố bà H. theo khung hình phạt nặng hơn do số tiền trốn thuế lớn; trong khi đó, anh T. và ông Q. bị truy tố với vai trò đồng phạm ở mức độ nhẹ hơn.
Từ án tù giam đến án treo
Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND khu vực 19 – TPHCM xác định hành vi của các bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội “Trốn thuế”, gây thất thu ngân sách và xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Tòa sơ thẩm tuyên phạt bà H. 1 năm 2 tháng tù giam. Hai bị cáo còn lại bị xử phạt tiền, trong đó anh T. bị phạt 150 triệu đồng.
Không đồng ý với phán quyết trên, bà H. và con trai là anh T. đã kháng cáo. Ban đầu, hai mẹ con kêu oan và đề nghị hủy án sơ thẩm. Tuy nhiên, tại phiên phúc thẩm, bà H. đã thay đổi nội dung kháng cáo, chuyển sang xin giảm nhẹ hình phạt.
Sau khi xem xét toàn diện, Hội đồng xét xử TAND TPHCM nhận định có đủ cơ sở xác định hành vi phạm tội của các bị cáo như bản án sơ thẩm đã tuyên. Tuy nhiên, đối với bà H., tòa ghi nhận nhiều tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, đã khắc phục một phần hậu quả và có hoàn cảnh cá nhân hạn chế về nhận thức pháp luật.
Vì vậy, tòa quyết định chấp nhận một phần kháng cáo, sửa án sơ thẩm theo hướng cho bà H. hưởng án treo, với mức án 1 năm 2 tháng tù nhưng không phải chấp hành hình phạt tù giam. Đối với anh T., tòa bác kháng cáo và giữ nguyên hình phạt tiền 150 triệu đồng.
(Tham khảo Bản án số 191/2026/HS-PT ngày 27/3/2026 của TAND TPHCM)
