Mẹ chồng không xác nhận, con dâu không thể sang tên
Theo trình bày của bà N. (ngụ tỉnh Cà Mau), bà và ông T. là vợ chồng, có ba người con chung. Trong thời gian chung sống, vợ chồng bà N. tạo lập được 2 thửa đất với tổng diện tích gần 9.500m2 tại địa phương, đã được cấp giấy chứng nhận đứng tên hai vợ chồng.
Năm 2018, ông T. qua đời nhưng không để lại di chúc. Sau khi chồng mất, bà N. tiếp tục quản lý, sử dụng toàn bộ tài sản.
Tuy nhiên, khi bà làm thủ tục đăng ký biến động, sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phát sinh tranh chấp do bà H. (mẹ ruột ông T.) không đồng ý ký xác nhận.
Từ đó, bà N. khởi kiện, yêu cầu tòa án chia thừa kế theo pháp luật đối với phần tài sản của ông T. trong khối tài sản chung của vợ chồng.
Theo quy định của pháp luật, hàng thừa kế thứ nhất gồm mẹ chồng là bà H., bà và ba người con sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau. Tuy nhiên, bà N. đề nghị được nhận toàn bộ đất để tiếp tục quản lý, sử dụng và hoàn trả giá trị tương ứng cho các đồng thừa kế.
Trong quá trình giải quyết vụ án, bà H. đồng ý với việc chia thừa kế theo pháp luật nhưng không yêu cầu nhận đất mà chỉ nhận giá trị bằng tiền.
Ba người con của ông T. và bà N. cũng không yêu cầu phân chia di sản mà tự nguyện tặng lại toàn bộ phần thừa kế của mình cho mẹ quản lý, sử dụng.
Con dâu phải trả tiền cho mẹ chồng
Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND TP Cà Mau (nay là TAND khu vực 1 – Cà Mau) xác định hai thửa đất là tài sản chung hợp pháp của vợ chồng ông T. và bà N.
Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, mỗi người có quyền sở hữu đối với 50% khối tài sản chung. Vì ông T. chết không để lại di chúc nên phần tài sản thuộc quyền của ông được xác định là di sản thừa kế.
Tòa án xác định hàng thừa kế thứ nhất gồm mẹ ruột của ông T. là bà H., vợ là bà N. và ba người con. Mỗi người được hưởng phần thừa kế bằng nhau theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Theo kết quả thẩm định giá, tổng giá trị hai thửa đất là hơn 1,34 tỷ đồng. Trong đó, phần di sản của ông T. tương ứng hơn 671 triệu đồng. Chia đều cho năm người thừa kế, mỗi người được hưởng khoảng 134,2 triệu đồng.
Tòa sơ thẩm nhận định từ trước đến nay bà N. là người trực tiếp quản lý, sử dụng đất và cũng là người chăm lo tài sản sau khi chồng qua đời. Việc giao toàn bộ đất cho bà N. tiếp tục sử dụng là phù hợp với thực tế, đồng thời bảo đảm ổn định cuộc sống gia đình. Do đó, tòa quyết định giao toàn bộ hai thửa đất cho bà N. quản lý, sử dụng và thực hiện các quyền theo quy định.
Đối với phần quyền lợi của bà H., do không nhận đất nên bà N. có trách nhiệm thanh toán cho mẹ chồng số tiền hơn 134 triệu đồng tương ứng với suất thừa kế được hưởng. Nếu chậm thi hành án, bà N. phải trả thêm lãi theo quy định. Riêng ba người con đã tự nguyện tặng lại phần thừa kế cho mẹ nên được tòa án công nhận.
(Tham khảo Bản án số 250/2022/DS-ST ngày 21/9/2022 của TAND TP Cà Mau, tỉnh Cà Mau, nay là TAND khu vực 1 – Cà Mau)
