Theo báo cáo phân tích từ Công ty Cổ phần Chứng khoán Dầu khí (PSI), eo biển Hormuz hiện là điểm nghẽn năng lượng quan trọng bậc nhất toàn cầu. Tuyến hàng hải chiến lược này chịu trách nhiệm vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ mỗi ngày trên thế giới, kết nối trực tiếp các nước Vùng Vịnh với thị trường châu Á, châu Âu và Mỹ.
Bên cạnh dầu thô, gần 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu toàn cầu cũng đi qua tuyến này, với nguồn cung chủ yếu từ Qatar.
Rủi ro đứt gãy trở nên nghiêm trọng hơn khi PSI đánh giá khu vực này không có tuyến vận tải thay thế tương đương. Các hệ thống đường ống dẫn dầu trên bộ của Saudi Arabia hay UAE chỉ có thể thay thế một phần nhỏ lưu lượng, khiến thị trường cực kỳ khó bù đắp nhanh chóng nếu hải trình qua Hormuz bị gián đoạn trên diện rộng.
Căng thẳng địa chính trị lập tức phản ánh vào thị trường năng lượng khi giá dầuu vọt lên mốc 82 USD/thùng. PSI xây dựng các kịch bản dự phóng cho thấy giá dầu có thể tiến sát hoặc vượt mốc 100 USD/thùng nếu nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng.
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Sài Gòn, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân nhận định rủi ro vận tải biển và logistics là có khả năng tạo ra cú sốc lớn nhất đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Khi rủi ro an ninh gia tăng, các hãng tàu buộc phải thay đổi hải trình hoặc gánh thêm phụ phí bảo hiểm chiến tranh, đẩy chi phí logistics đội lên nhanh chóng và kéo dài thời gian giao hàng. Chuyên gia ước tính, nếu cước vận tải và bảo hiểm tăng từ 30% đến 50%, tổng chi phí logistics của doanh nghiệp có thể tăng tương ứng 15% đến 25% so với mức bình thường.
Những ngành hàng có độ nhạy cảm cao với chi phí vận tải biển đường dài và thời gian giao hàng như dệt may, da giày, đồ gỗ hay điện tử gia công sẽ đối mặt với thách thức suy giảm năng lực cạnh tranh. Trong kịch bản xung đột kéo dài 6 tháng, chi phí logistics leo thang có thể khiến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sụt giảm khoảng 2% đến 4%.
Không dừng lại ở bài toán chi phí, các doanh nghiệp còn phải đối diện với rủi ro sụt giảm tổng cầu toàn cầu
Đánh giá rủi ro vĩ mô của MBS chỉ ra nguy cơ suy thoái kết hợp cùng chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài tại các nền kinh tế lớn như Mỹ và EU sẽ làm suy yếu sức mua của người tiêu dùng
Bên cạnh bài toán vận tải và xuất khẩu, đà tăng của giá năng lượng đang tạo ra sức ép lạm phát chi phí đẩy lên toàn bộ nền kinh tế. Báo cáo đánh giá rủi ro vĩ mô của Chứng khoán MBS dự phóng kịch bản giá dầu thô Brent và WTI có thể ghi nhận mức tăng từ 15% đến 40%, đẩy mặt bằng giá vượt mốc 100 USD/thùng.
Việc giá dầu toàn cầu tăng vọt sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vận tải nội địa, tạo áp lực đẩy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng từ mức 2,4% lên xấp xỉ 5%.
Đồng quan điểm về rủi ro này, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân phân tích thêm về sức chịu đựng của doanh nghiệp theo từng mốc giá dầu. Khi giá dầu Brent chạm ngưỡng 90 USD/thùng, chi phí đầu vào có thể tăng 3% đến 6%, bắt đầu bào mòn rõ rệt biên lợi nhuận của các ngành gia công.
Nếu giá vượt 100 USD/thùng, hệ thống sản xuất sẽ chịu cú sốc chi phí thực sự với mức tăng đầu vào từ 6% đến 10%, đẩy nhiều doanh nghiệp thâm dụng năng lượng vào vùng rủi ro thu hẹp lợi nhuận nếu không kịp điều chỉnh giá bán.
Về tình hình giá nhiên liệu trong nước, liên Bộ Công Thương – Tài chính tuần trước đã quyết định tăng 1.000 đồng đối với xăng RON 95-III, đưa mặt hàng này lên mức 20.150 đồng/lít, trong khi xăng E5 RON 92, dầu diesel và dầu hỏa cũng đồng loạt thiết lập mặt bằng giá mới.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước – Bộ Công Thương đã ban hành công văn yêu cầu các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu duy trì nghiêm túc tổng nguồn phân giao, chủ động phương án dự phòng nguyên liệu nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
