Bất chấp “cơn gió ngược” từ các chính sách thuế quan, rào cản kỹ thuật và biến động của thị trường toàn cầu, xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2025 vẫn đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024. Kết quả này phản ánh rõ nét khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp và xu hướng chuyển dịch cơ cấu thị trường, sản phẩm ngày càng rõ rệt của toàn ngành…
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam
(VASEP), tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 840 triệu USD, giảm 15% so với tháng 11/2025 và giảm gần 4% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên
nhân chủ yếu do doanh nghiệp thận trọng hơn khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ, trong bối
cảnh nhiều loài hải sản chính bị cấm nhập khẩu theo quy định MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú) và lo ngại về
mức thuế chống bán phá giá đối với tôm từ đầu năm 2026.
Tuy nhiên, nếu tính chung cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024.
BA ĐỘNG LỰC TẠO SỨC BẬT CHO XUẤT KHẨU THỦY SẢN
VASEP nhận định năm 2025 được xem là một trong những năm
nhiều thách thức nhất đối với ngành thủy sản, từ nguy cơ áp thuế đối ứng, thuế
chống bán phá giá, chi phí sản xuất cao đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt
khe. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh đó, xuất khẩu thủy sản lại ghi nhận những
cú bật vượt dự kiến nhờ ba yếu tố then chốt.
Thứ nhất: Sự bất ổn trên thị trường toàn cầu đã
làm gia tăng nhu cầu dự trữ lương thực – thực phẩm, kéo theo nhu cầu nhập khẩu
thủy sản tăng tại nhiều quốc gia.
Thứ hai: Sự chủ động và linh hoạt của cộng đồng
doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đóng vai trò rất quan trọng. Doanh nghiệp đã sớm
nhận diện các mốc rủi ro liên quan đến thuế và rào cản kỹ thuật, từ đó điều chỉnh
kế hoạch sản xuất, giao hàng và chuyển hướng thị trường để giảm thiểu tác động
tiêu cực.
Thứ ba: Lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do
(FTA) tiếp tục phát huy hiệu quả, giúp xuất khẩu thủy sản bứt phá tại các thị
trường trong khối CPTPP, EU và RCEP, qua đó bù đắp cho sự sụt giảm hoặc tăng
trưởng chậm tại một số thị trường lớn.
Bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP cho hay một trong những
điểm nhấn của xuất khẩu thủy sản năm 2025 là các doanh nghiệp đã “xoay
trục” thị trường để bù đắp bất ổn từ Hoa Kỳ. Trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ
phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật, cơ cấu thị trường
xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét.
“Khối CPTPP tiếp tục là động lực lớn, với kim ngạch xuất
khẩu năm 2025 đạt 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm 2024, nhờ sự ổn định của các
thị trường như Nhật Bản, Canada và Australia”.
Trung Quốc và Hồng Kông là thị trường tăng trưởng mạnh nhất
trong nhóm thị trường chủ lực, với kim ngạch đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Đáng
chú ý, nhu cầu đối với các sản phẩm tươi sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng
mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này trong cơ cấu xuất khẩu thủy
sản Việt Nam.
Thị trường EU đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5%, với nhu cầu
đang dần cải thiện, đặc biệt đối với thủy sản nuôi trồng, trong khi hải sản
khai thác vẫn chịu tác động từ thẻ vàng IUU.
Ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ trong tháng 12/2025 giảm 45%, dù cả năm vẫn đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng nhẹ 3% so với năm 2024.
THỦY SẢN NUÔI TRỒNG TIẾP TỤC DẪN DẮT TĂNG TRƯỞNG
Về cơ cấu sản phẩm thủy sản xuất khẩu, năm 2025 ghi nhận
sự tăng trưởng khá đồng đều giữa các nhóm hàng chủ lực, trong đó thủy sản nuôi
trồng giữ vai trò dẫn dắt.
Xuất khẩu tôm đạt 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch. Riêng tôm hùm đạt 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024.
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD, tăng 8%, nhờ điều kiện thị trường
thuận lợi hơn, đặc biệt là về thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ. Nhóm cá biển
khác đạt 2,16 tỷ USD, tăng 12,2%, tiếp tục đóng góp quan trọng nhờ quy mô lớn
và thị trường đa dạng.
Mực, bạch tuộc đạt 764,4 triệu USD, tăng 16,3%, trong khi
cá ngừ giảm 7,6%, đạt 913 triệu USD do thiếu hụt nguyên liệu và tác động kéo
dài của các quy định IUU.
VASEP nhấn mạnh: mốc hơn 11 tỷ USD năm 2025 là kết quả
của những bứt phá mang tính linh hoạt và tận dụng tốt thời cơ thị trường trong
bối cảnh nhiều biến động. Tuy nhiên, sự chuyển dịch cơ cấu thị trường và sản phẩm
là chiến lược dài hạn, cần thêm thời gian để tạo ra những thay đổi bền vững.
Theo bà Lê Hằng, trong năm 2026, các chính sách thuế quan
và rào cản kỹ thuật, đặc biệt từ Hoa Kỳ vẫn có thể tiếp tục tạo ra những biến
động lớn, khiến cạnh tranh tại các thị trường như EU, Trung Quốc, ASEAN và
Trung Đông ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, việc tháo gỡ thẻ vàng IUU vẫn là nút
thắt quan trọng để mở rộng cánh cửa vào thị trường EU, nâng cao uy tín và khả
năng cạnh tranh của hải sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
-Chu Khôi
