Tại Hội nghị Phụ nữ quốc tế 2026 diễn ra ở Hà Nội, các chuyên gia, tổ chức quốc tế và đại diện hợp tác xã đã nhấn mạnh vai trò trung tâm của phụ nữ trong phát triển nông nghiệp và kinh tế tập thể. Dù đóng góp lớn cho sản xuất và sinh kế nông thôn, phụ nữ vẫn gặp nhiều rào cản về đất đai, tài chính, công nghệ và cơ hội lãnh đạo, đòi hỏi các chính sách thúc đẩy bình đẳng giới mạnh mẽ và thực chất hơn…
Trong hai ngày, từ 7-9/5/2026 tại Hà Nội, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phối hợp với Liên minh Hợp tác xã quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương tổ chức Hội nghị Phụ nữ 2026 với chủ đề
“Trao quyền để phát triển: Phụ nữ trong nông nghiệp và Hợp tác xã”.
TRAO
QUYỀN CHO PHỤ NỮ TRONG HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
Phát biểu khai mạc, bà Cao Xuân Thu Vân – Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, cho biết Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết tuyên bố năm 2026 là Năm Quốc tế Nữ Nông dân.
Theo
bà Vân, bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ trong phát triển
kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, đang trở thành mối quan tâm chung
của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, trong gần 24.000 hợp tác xã nông nghiệp hiện
nay, có ít nhất 10% hợp tác xã có phụ nữ tham gia quản lý, điều hành. Nhiều hợp
tác xã do phụ nữ lãnh đạo hoạt động hiệu quả, tạo việc làm, nâng cao thu nhập
cho lao động nữ và chú trọng các chính sách an sinh xã hội.
“Khoảng cách giới trong khu vực kinh tế tập thể vẫn còn lớn khi tỷ lệ nữ lãnh đạo hợp tác xã mới chiếm hơn 25%, phần lớn giữ vị trí cấp phó trở xuống. Nhiều nữ cán bộ hợp tác xã còn hạn chế về kỹ năng quản lý tài chính, tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ và xúc tiến thương mại
Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ phụ nữ tham gia quản lý hợp tác xã”.
Những
năm qua, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ phụ
nữ tham gia quản lý hợp tác xã như đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, xúc tiến thương mại,
hỗ trợ tiếp cận vốn vay ưu đãi và thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực
quản trị.
Ông Balasubramanian Iyer, Tổng Giám đốc
khu vực của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương
(ICA-AP) khẳng định: “Phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong phát triển nông nghiệp
với tư cách là nông dân, doanh nhân, người chăm sóc gia đình và nhà lãnh đạo.
Tuy nhiên, phụ nữ vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận đất đai, thị trường,
nguồn vốn và cơ hội phát triển kinh doanh hợp tác”.
Theo
ông Balasubramanian Iyer, các hợp tác xã không chỉ là tổ chức kinh tế mà còn là
đối tác thúc đẩy các giá trị phát triển bền vững, tạo cơ hội nâng cao kỹ năng,
tăng khả năng tiếp cận thị trường và thúc đẩy vai trò quản trị của phụ nữ.
“ICA-AP
cam kết tiếp tục đồng hành cùng các hợp tác xã trong khu vực thông qua thúc đẩy
chính sách, tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và đổi mới sáng tạo nhằm
xây dựng các mô hình hợp tác xã bền vững, bao trùm và hiệu quả hơn, đồng thời
thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương”, ông Balasubramanian
Iyer khẳng định.
THÚC
ĐẨY VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA PHỤ NỮ
Bà
Chitose Arai, Chủ tịch Ủy ban Phụ nữ của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế khu vực
châu Á – Thái Bình Dương (ICA-AP), cho biết ICA-AP đã xây dựng Chiến lược Bình
đẳng giới từ năm 2023 với 4 trụ cột, gồm: trao quyền kinh tế, xã hội, nâng cao kiến
thức – giáo dục và tăng cường hợp tác.
“Việc nâng cao kỹ năng và tạo thêm nguồn lực cho phụ nữ là yếu tố quan trọng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng, việc nâng cao kỹ năng và tạo thêm nguồn lực cho phụ nữ là yếu tố quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp bền vững và bao trùm”.
Nhấn mạnh các hợp tác xã nông nghiệp do phụ nữ làm chủ đang đóng
góp lớn cho sản xuất nông nghiệp khu vực châu Á – Thái Bình Dương, song bà Chitose Arai cho rằng phụ nữ vẫn gặp
nhiều khó khăn trong tiếp cận đất đai, công nghệ và tài chính. Vì vậy, cần thúc
đẩy mạnh mẽ hơn các chính sách bình đẳng giới, hỗ trợ phụ nữ giảm gánh nặng
chăm sóc gia đình và tăng cơ hội tham gia các hoạt động kinh tế – xã hội.
Theo đại
diện Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), việc trao quyền cho phụ nữ
cần được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm tạo ra những thay đổi tích cực và xây dựng nền
kinh tế bao trùm, tự cường hơn, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác xã nông nghiệp
tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
FAO
cũng đánh giá cao những nỗ lực hợp tác giữa Liên minh Hợp tác xã Việt Nam với
các đối tác khu vực và quốc tế trong việc xây dựng các hợp tác xã mạnh và bền vững
hơn. Thông qua mạng lưới kết nối của International Cooperative Alliance Asia
and Pacific, các hợp tác xã có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, đổi mới sáng tạo
và mở rộng hợp tác kinh doanh.
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy các hợp tác xã,
đặc biệt là những hợp tác xã do phụ nữ tham gia điều hành, đang góp phần thúc đẩy
đổi mới sáng tạo và thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển bền vững trong
khu vực.
Phụ nữ nông thôn vẫn đối mặt với nhiều rào cản về
tiếp cận đất đai, tín dụng, công nghệ, đào tạo kỹ thuật và cơ hội lãnh đạo. Dù
phụ nữ chiếm khoảng 38-40% thành viên hợp tác xã và hơn 45% lực lượng lao động,
tỷ lệ phụ nữ giữ vai trò quản lý chỉ khoảng 20-25%, trong khi hợp tác xã do phụ
nữ làm chủ mới chiếm 16,6%. Nhiều lao động nữ vẫn tập trung ở các công việc thu
nhập thấp, thời vụ và thiếu ổn định”.
Bà
Trần Thị Thủy Tiên, chuyên gia nghiên cứu về Giới của Viện Nghiên cứu quốc gia
của FAO tại Việt Nam, cho hay việc Liên hợp quốc chọn năm 2026 là Năm Quốc tế Nữ
nông dân thể hiện sự ghi nhận vai trò trung tâm của phụ nữ trong nông nghiệp, hệ
thống thực phẩm và phát triển nông thôn bền vững.
Số liệu của FAO cho thấy, phụ nữ
hiện chiếm khoảng 52% lực lượng lao động nông nghiệp tại Việt Nam, tham gia từ
sản xuất, chế biến, thương mại đến bảo đảm an ninh lương thực và ứng phó biến đổi
khí hậu. Tuy nhiên, những đóng góp này vẫn chưa được ghi nhận đầy đủ và chưa nhận
được sự hỗ trợ tương xứng từ chính sách và thể chế.
Theo
nghiên cứu của FAO và ICA-AP, hợp tác xã được xem là cơ chế hiệu quả giúp trao
quyền cho phụ nữ thông qua đào tạo kỹ năng, tiếp cận thị trường, giảm chi phí sản
xuất và tăng cường tiếng nói trong quá trình ra quyết định. Một số quốc gia như
Philippines và Nepal đã áp dụng các cơ chế ràng buộc về bình đẳng giới trong hợp
tác xã, trong khi Việt Nam chủ yếu thực hiện theo hướng chính sách hỗ trợ và
đào tạo.
Bà
Trần Thị Thủy Tiên cũng thừa nhận rằng thách thức hiện nay không còn là việc phụ nữ có
tham gia nông nghiệp hay không, mà là làm thế nào để họ có thể thực sự tham gia
lãnh đạo, đưa ra quyết định và định hình tương lai của ngành nông nghiệp một
cách bình đẳng.
-Chu Khôi
