Hãng tin CNBC cho hay vào năm 2025, Trung Quốc lại một lần nữa chứng kiến một cuộc thư hùng mới, nhưng lần này không phải là thương mại điện tử truyền thống mà là “thương mại tức thời” (Instant Commerce).
Trong nỗ lực bảo vệ ngôi vương và mở rộng bờ cõi, Meituan đang cùng các đối thủ truyền kiếp là JD.com và Alibaba lao vào một cuộc chiến giá rẻ không hồi kết, nơi mà người tiêu dùng được hưởng lợi tối đa, còn nhà đầu tư thì bắt đầu nín thở dõi theo những bảng cân đối kế toán.
Lãnh địa giao đồ ăn
Tại các đô thị lớn ở Trung Quốc, khái niệm “nhanh” đang được định nghĩa lại. Nhờ mạng lưới hàng triệu tài xế công nghệ, mọi thứ từ ly cà phê, suất bánh bao cho đến iPhone hay quần áo thời trang đều có thể được giao tận tay chỉ trong vòng 30 phút.
Sự cạnh tranh gay gắt đã đẩy mức chiết khấu lên đến mức khó tin. Vào giữa năm 2025, các chương trình khuyến mãi của Meituan đã kéo giá “một ly cà phê mang đi” xuống chỉ còn 2 nhân dân tệ, tương đương khoảng 0,28 USD (hơn 7.000 đồng). Kết quả của đợt “vung tay” này là một con số kỷ lục: 120 triệu đơn hàng được xác lập chỉ trong vòng 24 giờ, khiến hệ thống máy chủ tại một số khu vực của Meituan rơi vào tình trạng quá tải tạm thời.
Tuy nhiên, đằng sau những con số hào nhoáng về lượng đơn hàng là sự sụt giảm niềm tin từ thị trường tài chính. Theo dữ liệu từ LSEG, cổ phiếu của Meituan đã bốc hơi khoảng 22% giá trị kể từ đầu năm 2024, trong khi JD.com cũng ghi nhận mức giảm 10%. Các nhà đầu tư đang đặt ra câu hỏi lớn: Bao giờ thì cuộc đua “đốt tiền” này mới dừng lại?
Căng thẳng thực sự leo thang từ tháng 2/2025 khi JD.com vốn mạnh về logistics hàng hóa, lại quyết định lấn sân sang mảng giao đồ ăn, lãnh địa vốn là “nồi cơm” chính của Meituan và Ele.me (thuộc Alibaba).
Không chịu ngồi yên, Meituan đáp trả bằng cách ra mắt nền tảng mua sắm chớp nhoáng 24/7 vào tháng 4, cung cấp từ rượu bia đến thiết bị điện tử với cam kết giao hàng thần tốc.
Cuộc đối đầu không chỉ dừng lại ở marketing mà còn chuyển sang cuộc chiến giành giật nhân lực. Cả hai bên đều cáo buộc nhau có các hành vi phản cạnh tranh để ngăn chặn tài xế nhận đơn từ đối thủ.
Thậm chí, nhà sáng lập JD.com là Richard Liu đã thực hiện một chiến dịch truyền thông gây sốt khi tự tay đi giao đồ ăn tại Bắc Kinh để khẳng định quyết tâm của tập đoàn.
Để hiện thực hóa tham vọng, JD.com đã không ngần ngại công bố gói trợ giá lên tới 10 tỷ nhân dân tệ.
Gần đây nhất, tập đoàn này tiếp tục rót thêm 10 tỷ nhân dân tệ cho “Kế hoạch Song Bách” nhằm hỗ trợ các nhà bán hàng. Ngay lập tức, Alibaba cũng “phản pháo” bằng gói trợ giá khổng lồ 50 tỷ nhân dân tệ (khoảng 7 tỷ USD) cho nền tảng Taobao Instant Commerce.
Dù các báo cáo tài chính quý I/2025 vẫn cho thấy những tín hiệu tích cực về mặt con số, nhưng bóng ma của cuộc chiến giá cả đang bắt đầu hiện rõ. Lợi nhuận của Meituan đạt 10,2 tỷ nhân dân tệ trong quý I/2025, tăng 63% so với cùng kỳ, nhưng chính ban lãnh đạo công ty cũng đưa ra cảnh báo về áp lực cạnh tranh trong các quý tiếp theo.
Đối với JD.com, tình hình có vẻ khắc nghiệt hơn. Phân tích từ Nomura chỉ ra rằng việc mở rộng sang mảng giao đồ ăn có thể khiến JD.com lỗ hơn 10 tỷ nhân dân tệ chỉ trong quý II. Với việc Alibaba cũng nhảy vào cuộc đua trợ giá, các chuyên gia nhận định JD có thể phải “đốt” sạch lợi nhuận từ mảng bán lẻ cốt lõi trong nhiều quý liên tiếp nếu muốn duy trì cuộc chơi này.
Từ kẻ sống sót duy nhất đến vị thế thống trị
Để hiểu về sự lỳ lợm của Meituan trong cuộc chiến giá hiện tại, phải nhìn lại lịch sử “máu và nước mắt” của doanh nghiệp này. Thành lập năm 2010 bởi Vương Hưng (Wang Xing), một doanh nhân từng thất bại với nhiều dự án mạng xã hội, Meituan khởi đầu là một trang web mua chung (giống mô hình Groupon).
Giai đoạn 2010-2012 được gọi là “Cuộc chiến nghìn web” (Thousand Group-buy War) tại Trung Quốc với hơn 5.000 đối thủ cùng đốt tiền để giành thị phần.
Trong khi các đối thủ vung tay quá trán vào quảng cáo xa xỉ, Vương Hưng lại chọn chiến lược “kiểm soát chi phí cực đoan” và tập trung vào hiệu suất vận hành.
Kết quả, Meituan không chỉ sống sót mà còn thâu tóm các đối thủ để trở thành gã khổng lồ đa dịch vụ, từ giao đồ ăn, đặt khách sạn đến vé xem phim.
Chính DNA “sống sót từ vùng chiến sự” này đã tôi luyện nên một Meituan cực kỳ hung hãn trong các cuộc đua đốt tiền hiện nay.
Sự khốc liệt của thị trường đã buộc giới chức Trung Quốc phải lên tiếng. Vào tháng 5/2025, cơ quan quản lý thị trường hàng đầu nước này đã triệu tập cả ba ông lớn JD.com, Meituan và Alibaba để yêu cầu tuân thủ luật pháp và cạnh tranh lành mạnh. Các hiệp hội bán lẻ lo ngại rằng chương trình trợ giá vô tội vạ sẽ phá nát cấu trúc giá thị trường và gây hệ lụy xấu cho nền kinh tế dài hạn.
Dẫu vậy, dường như cỗ xe “thương mại tức thời” vẫn chưa có dấu hiệu đạp phanh. Tại thị trường mà tốc độ và giá cả là “tôn giáo”, Meituan và các đối thủ vẫn đang chọn cách tiến lên phía trước, bất chấp việc lợi nhuận đang bị bào mòn sau mỗi đơn hàng giá 2 nhân dân tệ.
*Nguồn: CNBC, LSEG và Nomura Research
