Vượt ‘sóng gió’, kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp FDI bứt phá

Vài năm trở lại đây, thế giới xảy ra nhiều biến động mang tính lịch sử. Trong đó, đại dịch Covid-19 bùng phát trên diện rộng, làm đứt gãy chuỗi cung ứng, hoạt động giao thương ở nhiều thời điểm gần như đóng băng. Cùng với đó, xung đột địa chính trị và các biện pháp thuế quan đối ứng của Mỹ tiếp tục khiến doanh nghiệp toàn cầu chao đảo.

Để vượt qua những “sóng gió” mang tính toàn cầu này, tổng giám đốc một doanh nghiệp FDI ở TPHCM cho biết, doanh nghiệp đã chọn cách thay đổi linh hoạt để phù hợp với tình hình chung, từ đó duy trì sản xuất và bứt tốc qua từng năm.

Số liệu thống kê của Cục Hải quan cho thấy, năm 2021 dù chịu ảnh hưởng nặng bởi dịch Covid-19, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vẫn đạt 245,2 tỷ USD.

Đến năm 2022, dịch Covid-19 được kiểm soát, hoạt động sản xuất phục hồi, các thị trường xuất khẩu được khơi thông, xuất khẩu hàng hóa của khối doanh nghiệp FDI bứt phá, đạt 273,6 tỷ USD, tăng mạnh 28,4 tỷ USD so với năm trước đó.

Sang năm tiếp theo, kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp FDI sụt giảm đáng kể. Tuy nhiên, đến năm 2024, xuất khẩu đã lấy lại đà tăng trưởng khi đạt 289,2 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2023.

Trong năm 2025, bất chấp các cuộc xung đột địa chính trị xảy ra và vấn đề thuế quan đối ứng của Mỹ, doanh nghiệp FDI vẫn giữ đà tăng trưởng ở mức hai con số. Thống kê cho thấy, trong 11 tháng năm 2025, xuất khẩu hàng hóa của khối doanh nghiệp này vọt lên ngưỡng 326,5 tỷ USD, tăng mạnh 23,4% (tương ứng tăng 61,88 tỷ USD) so với cùng kỳ năm 2024, đồng thời chiếm tới 75,9% tổng trị giá xuất khẩu của cả nước.

Đáng chú ý, dự kiến thặng dư thương mại đạt 21,2 tỷ USD năm 2025, trong đó thặng dư thương mại chủ yếu đến từ khối doanh nghiệp FDI với 48,2 tỷ USD.

Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ thu hút tốt các dự án mới mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa cam kết đầu tư thành dòng vốn thực tế chảy vào sản xuất, tạo tác động trực tiếp đến tăng trưởng, việc làm và xuất khẩu.

Có thể thấy doanh nghiệp FDI tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong năm 2025, đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng thương mại quốc gia, chủ yếu ở các mặt hàng điện tử, máy tính, điện thoại. 

Song song với đó, sau giai đoạn suy giảm nhẹ vào năm 2020-2021 do tác động của đại dịch Covid-19 và đứt gãy chuỗi cung ứng, dòng vốn FDI thực hiện đã phục hồi mạnh từ năm 2022 và duy trì quỹ đạo tăng trưởng ổn định. 

Trong 11 tháng năm 2025, thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục ghi nhận những con số tích cực với số vốn đăng ký đạt gần 33,7 tỷ USD, vốn thực hiện đạt 23,6 tỷ USD, mức cao nhất trong vòng 5 năm qua. Dự báo, vốn thực hiện cả năm 2025 sẽ vượt 25,5 tỷ USD.

Nhìn vào con số kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn 2021-2025, chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, khu vực FDI vẫn giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến – chế tạo và các chuỗi sản xuất toàn cầu. 

Những con số trên cũng chính là kết quả của quá trình hội nhập sâu rộng, thu hút đầu tư hiệu quả và tham gia ngày càng sâu của Việt Nam vào chuỗi giá trị. 

Thời gian qua, Bộ Công Thương đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Từ đó, thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực cung ứng, tăng tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng. 

Có thể khẳng định việc khu vực FDI chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu vừa là động lực tăng trưởng, vừa là cơ hội để doanh nghiệp trong nước học hỏi, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Lãnh đạo Bộ Công Thương nhấn mạnh, tới đây cần chú trọng đầu tư nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi sản xuất và cung ứng nhằm tăng tính tự lực, tự cường của nền kinh tế, củng cố vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó, phải xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào các khâu sản xuất của tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI; tăng tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc nguồn cung bên ngoài. 

Phải kết nối chặt chẽ doanh nghiệp FDI về chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh. Đẩy mạnh phát triển cụm liên kết ngành và chuỗi sản xuất khép kín, hoàn thiện chuỗi cung ứng đồng bộ từ nguyên liệu đến sản xuất, phân phối, tiêu dùng nội địa.

Vấn đề đặt ra là từng bước nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước để tham gia sâu hơn và hiệu quả hơn vào các chuỗi cung ứng do khối doanh nghiệp FDI dẫn dắt.

Hà Giang