Nhiều học giả kinh tế cho rằng thương mại quốc tế và hệ thống tài chính – tiền tệ cho thấy năng lực chống chịu của Việt Nam hiện nay chủ yếu dừng ở mức hấp thụ và phục hồi chu kỳ, trong khi dư địa thích ứng cấu trúc đang dần thu hẹp trong kỷ nguyên đa sốc…
Tại
hội thảo “Năng lực chống chịu kinh tế: Lý luận, kinh nghiệm quốc tế và hàm ý
chính sách cho Việt Nam” do Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới (thuộc Viện Hàn
lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức trung tuần vừa qua, các chuyên gia đều thống
nhất quan điểm rằng là một nền kinh tế xuất khẩu lớn, có độ mở thương mại thuộc
nhóm cao nhất trong ASEAN, Việt Nam đồng thời đứng trước cơ hội và thách thức của
quá trình hội nhập sâu: khả năng tận dụng thị trường toàn cầu để tăng trưởng
nhanh, nhưng cũng dễ bị tổn thương khi các cú sốc bên ngoài xảy ra trên diện rộng
và kéo dài.
Thương mại quốc tế được xem là tuyến đầu chịu sốc, với kim ngạch xuất khẩu ước đạt 475 tỷ USD vào năm 2025. Tuy nhiên, độ mở thương mại cao khiến Việt Nam nhạy cảm với biến động toàn cầu, như đã thấy trong đại dịch Covid-19 và giai đoạn lạm phát toàn cầu 2022–2023.
Một yếu tố quan trọng giúp thương mại Việt Nam chống chịu là cơ cấu hàng hóa xuất khẩu đa dạng, với nhóm sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 88% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng đóng vai trò then chốt, khi Việt Nam có quan hệ thương mại với khoảng 230 nền kinh tế và tham gia 17 Hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, giá trị gia tăng nội địa trong hàng xuất khẩu vẫn thấp, và sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI là những điểm yếu cần khắc phục.
Hệ thống tài chính – tiền tệ của Việt Nam cũng đối mặt với nhiều thách thức. Ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ đạo, khiến chu kỳ kinh tế gắn chặt với chu kỳ tín dụng. Mặc dù hệ thống ngân hàng đã phát triển nhanh về quy mô và công nghệ, nhưng vẫn tồn tại những điểm yếu cấu trúc như xử lý nợ xấu chưa triệt để và sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Giai đoạn 2020–2025 là phép thử đặc biệt cho hệ thống tài chính – tiền tệ, khi phải đối mặt với đại dịch Covid-19 và suy giảm thương mại toàn cầu.
Để củng cố sức chống chịu của nền kinh tế, Việt Nam cần tái cấu trúc mô hình tài chính theo hướng cân bằng hơn, phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Điều này sẽ giúp nền kinh tế không chỉ vượt qua các cú sốc tiếp theo mà còn phát triển bền vững trong kỷ nguyên đa sốc…
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 3-2026 phát hành ngày 19/1/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-3-2026.html
-Tuấn Khang
