Tỷ phú USD quyết gia nhập lĩnh vực hàng không vũ trụ
Theo báo cáo thường niên 2025 của Vingroup, VinSpace – công ty hàng không vũ trụ do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập – đặt mục tiêu chế tạo và phóng vệ tinh siêu nhỏ đầu tiên lên quỹ đạo vào năm 2027. Đây được xem là bước đi mới trong chiến lược mở rộng sang lĩnh vực công nghệ của tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam.
Hiện VinSpace đang từng bước xây dựng hạ tầng kỹ thuật, bao gồm phòng sạch, hệ thống thiết bị thử nghiệm và các trạm mặt đất. Đồng thời, doanh nghiệp cũng tìm kiếm hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước nhằm hình thành hệ sinh thái hàng không vũ trụ, hướng tới thương mại hóa các dịch vụ viễn thông và viễn thám trong tương lai.
VinSpace được thành lập vào tháng 11/2025 với vốn điều lệ 300 tỷ đồng. Trong đó, ông Phạm Nhật Vượng nắm giữ 71% cổ phần, Vingroup sở hữu 19%, phần còn lại thuộc về hai con trai của ông. Doanh nghiệp này đăng ký hoạt động trong nhiều lĩnh vực như sản xuất máy bay, tàu vũ trụ, vệ tinh viễn thông và vận tải hàng không.
Trước khi VinSpace xuất hiện, Việt Nam mới chỉ có Trung tâm Vũ trụ Việt Nam chế tạo thành công vệ tinh siêu nhỏ vào các năm 2013 và 2021. Vì vậy, sự tham gia của khu vực tư nhân được xem là dấu mốc đáng chú ý, cho thấy tham vọng vươn lên trong lĩnh vực công nghệ cao.
Ngoài VinSpace, hệ sinh thái của Vingroup còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực công nghệ như robot, phần mềm, bán dẫn và an ninh mạng. Điều này cho thấy tập đoàn đang từng bước chuyển dịch từ mô hình bất động sản – dịch vụ sang công nghiệp và công nghệ lõi.
Việc lấn sân sang lĩnh vực hàng không vũ trụ được xem là bước đi có tính biểu tượng cao, thể hiện tham vọng nâng tầm vị thế của doanh nghiệp Việt. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực có rủi ro lớn, đòi hỏi nguồn lực tài chính mạnh và thời gian đầu tư dài hạn.
VinSpace có lợi thế và khó khăn gì?
Vệ tinh siêu nhỏ mà VinSpace hướng tới có trọng lượng từ vài kg đến vài chục kg, thường được sử dụng để quan sát Trái Đất, chụp ảnh, nghiên cứu khoa học và cung cấp dữ liệu cho các lĩnh vực như nông nghiệp, môi trường hay quản lý đô thị. Với quy mô nhỏ, loại vệ tinh này có chi phí thấp hơn và phù hợp để thử nghiệm trong giai đoạn đầu.
So với hệ thống Starlink của SpaceX do Elon Musk sáng lập, vệ tinh của VinSpace có mức độ đơn giản và quy mô nhỏ hơn rất nhiều. Trong khi Starlink là mạng lưới hàng nghìn vệ tinh (mỗi chiếc nặng vài trăm kg) cung cấp Internet toàn cầu, thì VinSpace chủ yếu hướng tới việc thu thập và thương mại hóa dữ liệu.
Nói cách khác, VinSpace có lẽ hướng tới việc là “mắt quan sát từ không gian”, còn Starlink là “mạng Internet trên quỹ đạo”.
Dù vậy, ngay cả mục tiêu phóng một vệ tinh siêu nhỏ vào năm 2027 cũng là thách thức không nhỏ. Việt Nam hiện chưa có bệ phóng riêng, đồng nghĩa với việc VinSpace phải phụ thuộc vào đối tác quốc tế trong khâu đưa vệ tinh lên quỹ đạo.
Ở chiều tích cực, Việt Nam vẫn còn nhiều “khoảng trống” trong lĩnh vực này, đặc biệt ở khu vực tư nhân. Điều này mở ra cơ hội để VinSpace trở thành doanh nghiệp tiên phong. Bên cạnh đó, Vingroup có lợi thế về tiềm lực tài chính và kinh nghiệm đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ như AI, robot hay sản xuất công nghiệp.
Một yếu tố quan trọng khác là tư duy dám chấp nhận rủi ro của ông Phạm Nhật Vượng. Những dự án như VinFast cho thấy chiến lược “đi nhanh, làm lớn” có thể tạo ra bước đột phá, dù đi kèm không ít áp lực.
Ngoài ra, nhu cầu thị trường đối với dữ liệu vệ tinh đang tăng mạnh trên toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực như nông nghiệp chính xác, giám sát môi trường và quản lý đô thị thông minh. Đây là nền tảng để các doanh nghiệp như VinSpace tìm kiếm cơ hội thương mại hóa.
Tuy nhiên, khó khăn cũng rất rõ ràng. Ngành hàng không vũ trụ đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cực cao, với sai số gần như bằng không. Bên cạnh đó là chi phí đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài. Việc thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này tại Việt Nam cũng là một rào cản đáng kể.
Cạnh tranh quốc tế là yếu tố không thể bỏ qua, khi thị trường đã có sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn và các startup công nghệ vũ trụ. Điều này khiến con đường đi lên của VinSpace không hề dễ dàng.
Trong bối cảnh đó, kịch bản khả thi nhất trong các năm tới là VinSpace có thể phóng thành công vệ tinh đầu tiên, nhưng quy mô còn nhỏ và mang tính thử nghiệm. Việc thương mại hóa và mở rộng sẽ phụ thuộc vào khả năng giải quyết bài toán thị trường và nhân lực.
Dù vậy, nếu thành công, đây sẽ là bước tiến quan trọng, giúp Vingroup tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành tập đoàn công nghệ thực thụ, thay vì dựa vào bất động sản và công nghiệp như trước nay.
