Cách đây mấy năm, chị Nguyễn Thơm (Ninh Bình, tên nhân vật đã thay đổi) quyết định khởi nghiệp khi thấy nhiều quán trà chanh vỉa hè thu hút đông đảo khách trẻ. Vào buổi tối, nhiều tuyến phố thường xuyên chật kín người ngồi uống trà chanh. Sự sôi động của mô hình này khiến chị tin rằng đây là cơ hội kinh doanh dễ tiếp cận với chi phí đầu tư không quá lớn.
Chị quyết định đầu tư gần 700 triệu đồng để mở quán trà chanh theo phong cách vỉa hè. Mặt bằng được thuê tại một khu phố khá sầm uất, gần khu dân cư và một số trường học. Số vốn chủ yếu được sử dụng cho việc cải tạo mặt bằng, thiết kế biển hiệu, mua bàn ghế, quầy pha chế và các thiết bị phục vụ kinh doanh.
Quán được bố trí nhiều bàn ghế ngoài trời theo đúng phong cách trà chanh vỉa hè, hướng đến nhóm khách trẻ thích tụ tập buổi tối. Trong thời gian đầu khai trương, quán thu hút khá đông khách.
Sau vài tháng hoạt động, tình hình bắt đầu thay đổi. Khi mô hình trà chanh vỉa hè trở nên phổ biến, ngày càng nhiều quán tương tự xuất hiện trong khu vực. Sự gia tăng nhanh chóng của các điểm bán khiến mức độ cạnh tranh ngày càng cao.
Nhiều quán bắt đầu giảm giá hoặc đưa ra các chương trình khuyến mãi để thu hút khách. Giá bán đồ uống dần bị kéo xuống, trong khi lượng khách lại phân tán sang nhiều địa điểm khác nhau.
Sức hút của trào lưu trà chanh vỉa hè cũng bắt đầu giảm dần. Những buổi tối từng kín chỗ tại nhiều quán nay trở nên thưa thớt hơn. Khi xu hướng hạ nhiệt, lượng khách đến quán giảm mạnh.
Do mô hình kinh doanh phụ thuộc gần như hoàn toàn vào trào lưu, quán không kịp xây dựng được tệp khách hàng trung thành. Khi lượng khách giảm, doanh thu không còn đủ để bù đắp các chi phí vận hành như tiền thuê mặt bằng, nhân viên và nguyên liệu.
Sau chưa đầy một năm hoạt động, chị Thơm buộc phải đóng cửa quán và thanh lý phần lớn bàn ghế, thiết bị. Tổng thiệt hại ước tính lên tới hàng trăm triệu đồng.
Cân nhắc đầu tư theo trào lưu
Ông Trần Khánh Minh Sơn, chuyên gia trong lĩnh vực F&B, cho rằng việc chạy theo trào lưu là một trong những rủi ro phổ biến với những người mới khởi nghiệp. Các mô hình đang “hot” có thể mang lại lượng khách lớn trong thời gian ngắn, nhưng nếu không có chiến lược phát triển lâu dài, doanh thu thường khó duy trì ổn định.
Mô hình trà chanh vỉa hè thực chất có vòng đời khá ngắn nếu chỉ dựa vào yếu tố trào lưu. Sản phẩm dễ sao chép, vốn đầu tư ban đầu không quá lớn nên thị trường nhanh chóng xuất hiện nhiều đối thủ cạnh tranh. Khi nguồn cung tăng mạnh trong thời gian ngắn, các quán thường phải giảm giá để giữ khách, khiến biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.
Ngoài ra, nhiều quán trà chanh vỉa hè phụ thuộc nhiều vào lượng khách tụ tập buổi tối hoặc theo mùa. Nếu không mở rộng thêm sản phẩm, xây dựng thương hiệu riêng hoặc tạo điểm khác biệt trong trải nghiệm, mô hình này dễ rơi vào tình trạng bão hòa.
Những mô hình phụ thuộc nhiều vào xu hướng thị trường thường có vòng đời ngắn. Khi thị trường bão hòa hoặc trào lưu thay đổi, lượng khách có thể sụt giảm nhanh chóng.
Các chuyên gia cho rằng trước khi đầu tư vào lĩnh vực F&B, người khởi nghiệp cần đánh giá kỹ tính bền vững của mô hình, khả năng cạnh tranh cũng như kế hoạch xây dựng tệp khách hàng lâu dài.
Một ý tưởng kinh doanh có thể khởi đầu nhờ xu hướng thị trường, nhưng để tồn tại lâu dài vẫn cần dựa vào chiến lược vận hành ổn định và sự khác biệt rõ ràng so với các đối thủ.
Thấy một quán cà phê phong cách Hàn Quốc đông khách, anh Hưng vay ngân hàng gần 2 tỷ đồng để mở quán tương tự. Chưa đầy một năm sau, quán phải đóng cửa.
Chỉ 7 tháng sau khi khai trương, quán cà phê thứ hai buộc phải đóng cửa dù mọi thứ từ công thức, menu đến thiết kế đều được sao chép từ cơ sở đang ăn nên làm ra. Hoá ra sự khác biệt không nằm ở ly cà phê.
Với 1 tỷ đồng trong tay, nhiều người cho rằng mở quán cà phê là lựa chọn an toàn. Câu hỏi đặt ra bao lâu sẽ hòa vốn?
