Tốc độ phục hồi nhanh
Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính, khi đại dịch Covid-19 xảy ra cũng là thời điểm Việt Nam bắt đầu triển khai chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2021-2030.
So với thế giới, Việt Nam phục hồi rất tốt. Việt Nam không tăng trưởng âm mà đạt được mốc tăng trưởng cao trong thời gian ngắn, với tốc độ phục hồi nhanh hơn và cao hơn nhiều quốc gia khác. Trong khi tốc độ tăng trưởng trung bình của thế giới giai đoạn 2022-2023 chỉ khoảng 3,5%, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ phục hồi cao hơn.
Năm 2024, kinh tế Việt Nam gần như phục hồi hoàn toàn và trở lại mức tăng trưởng trên 7% như trước đại dịch Covid-19. Năm 2025, tăng trưởng dự kiến đạt khoảng 8%. Mục tiêu này được đánh giá là khả thi, khi ba quý đầu năm 2025 đã đạt mức tăng trưởng bình quân 7,8%.
Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là các yếu tố bất lợi từ thiên tai, bão lụt trải dài từ Bắc vào Nam, cùng với sức ép từ căng thẳng thuế quan kể từ tháng 4/2025. Những tác động này không chỉ mang tính ngắn hạn mà có thể kéo dài trong thời gian tới.
Dù vậy, nền tảng tăng trưởng cao trong hai năm 2024 và 2025 được xem là xuất phát điểm thuận lợi cho tăng trưởng của các năm tiếp theo.
Những yếu tố tạo nền tảng cho phục hồi nhanh
TS Nguyễn Như Quỳnh cho rằng, yếu tố quan trọng nhất giải thích cho tốc độ phục hồi nhanh của Việt Nam là quyết tâm của Chính phủ trong việc tạo lập tiền đề cho phục hồi và tăng trưởng. Quyết tâm chính trị này đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ, tạo sự lan tỏa tích cực tới cộng đồng doanh nghiệp và người dân về mục tiêu phục hồi, tăng trưởng và tăng tốc của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, nông nghiệp tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức khoảng 3,5-3,7% mỗi năm. Đây là mức tăng trưởng tương đối ấn tượng, đóng vai trò là điểm tựa và bệ đỡ cho phục hồi tiêu dùng, phát triển công nghiệp và dịch vụ, góp phần tạo ra sự ổn định trong giai đoạn Covid-19 cũng như thời kỳ sau đó.
Công nghiệp và dịch vụ phục hồi rất nhanh, đặc biệt là khu vực dịch vụ. Ngành dịch vụ ghi nhận mức tăng trưởng cao, với nhiều quý đạt 7,3-8% và có quý ghi nhận mức tăng rất cao, lên tới khoảng 9,5% như quý III/2025. Công nghiệp cũng đóng góp đáng kể cho tăng trưởng nhờ thuận lợi từ thị trường xuất khẩu.
Trong khi nhiều quốc gia chịu tác động tiêu cực về thương mại quốc tế trong giai đoạn Covid-19, Việt Nam là một trong số ít nước hưởng lợi khi các lỗ hổng thị trường và điểm tắc nghẽn nguồn cung toàn cầu xuất hiện. Nhiều nhóm ngành trong công nghiệp và dịch vụ đã đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong hai năm gần đây như dệt may, sản xuất kim loại xây dựng và vận tải.
Môi trường kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì ổn định, đặc biệt là lạm phát được kiểm soát ở mức hợp lý, khoảng 3,1-3,5% đối với cả lạm phát chung và lạm phát lõi. Nếu xét theo cơ cấu hàng hóa và vùng miền, mức tăng lạm phát dao động khoảng 3-3,5%.
Ở góc độ tiêu dùng, trong ngắn hạn, tiêu dùng của khu vực dân cư và chi tiêu của Chính phủ đã góp phần quan trọng vào quá trình phục hồi kinh tế. Tiêu dùng dân cư và chi tiêu công phục hồi nhanh từ quý II/2023 đến nay, với tốc độ tăng tiêu dùng cơ bản tiệm cận mức trước đại dịch.
Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư công đóng vai trò rất lớn trong phục hồi tăng trưởng, thể hiện rõ vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế. Quy mô đầu tư công đã vượt mức trước năm 2019, đạt khoảng 600 nghìn tỷ đồng năm 2023 và đến năm 2025 kỳ vọng giải ngân trên 1 triệu tỷ đồng.
Về thương mại và đầu tư FDI, đây là hai điểm sáng đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế. Ngoại trừ năm 2023 gặp một số khó khăn, các năm còn lại trong giai đoạn Covid-19 và hậu Covid-19, xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam duy trì mức tăng trưởng hai con số, cao hơn nhiều so với mức tăng trưởng thương mại toàn cầu trung bình khoảng 3,6%.
Thặng dư thương mại – cấu phần được tính trực tiếp vào tăng trưởng GDP, cũng gia tăng mạnh, từ mức khoảng 6 tỷ USD các năm trước lên tới 24-28 tỷ USD trong một số thời điểm. Riêng 9 tháng đầu năm 2025, thặng dư thương mại đạt 16,8 tỷ USD và cả năm có thể vượt 20 tỷ USD. Tương tự, dòng vốn FDI liên tục thiết lập các kỷ lục mới.
Hai yếu tố này đã đóng góp rất lớn và lý giải rõ nét cho quá trình phục hồi và tăng trưởng của kinh tế Việt Nam trong thời gian qua.
