Câu trả lời cho những hoài nghi
Khi Mỹ công bố mức thuế quan đặc biệt cao dự kiến áp dụng với Việt Nam, ông Vũ Bình Minh – Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam, cho biết đã có rất nhiều hoài nghi về việc Việt Nam liệu có đạt được mục tiêu kinh tế đầy tham vọng mà Chính phủ đặt ra đầu năm 2025.
Tuy nhiên, dữ liệu kinh tế vĩ mô cho thấy đà tăng trưởng GDP ấn tượng trong quý II-III/2025, với đà tăng quý sau cao hơn quý trước. Bất chấp môi trường thương mại thay đổi khó lường, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý III tăng 10% so với cùng kỳ. Tăng trưởng diễn ra ở diện rộng.
Cũng theo ông Minh, kể từ đầu năm 2025, các sản phẩm điện tử Việt Nam đã vượt qua ngành sản xuất công nghiệp nhẹ để trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu sang thị trường Mỹ. Thời gian qua, Việt Nam đã nâng tầm trong hoạt động lắp ráp thành phẩm các sản phẩm điện tử. Điều này cũng phản ánh sự tiến bộ của Việt Nam trong việc từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị công nghệ.
Mặc dù về tổng thể, Việt Nam vẫn còn tập trung ở phân khúc thấp hơn của chuỗi cung ứng công nghệ, nhưng nhu cầu AI (trí tuệ nhân tạo) tăng cao vẫn có tác động lan tỏa tích cực, giúp cho thị phần xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến điện thoại và điện tử tiêu dùng của Việt Nam tăng trưởng đáng kể.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang ngày càng trở nên quan trọng trong chuỗi sản xuất chip xử lý, một phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn so với chỉ lắp ráp điện tử đơn thuần.
Dẫn thông tin từ một báo cáo uy tín, ông Minh nêu ví dụ, tính đến tháng 8/2025, Việt Nam chiếm tới khoảng 75% lượng máy chơi game xuất khẩu sang Mỹ. Lượng xuất khẩu máy chơi game của Việt Nam sang Mỹ, vốn chỉ đạt trung bình dưới 30 triệu USD/tháng vào năm 2024 đã tăng vọt lên hơn 400 triệu USD/tháng sau thời gian ngắn.
Việt Nam đang từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị. Ảnh: Hồng Khanh
Những tín hiệu tích cực từ thực tiễn cũng được các tổ chức tư vấn quốc tế ghi nhận. Trong báo cáo về “Triển vọng Việt Nam 2026” do KPMG mới phát hành, ông Warrick Cleine MBE – Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KPMG tại Việt Nam và Campuchia, đánh giá, 2025 là một năm bước ngoặt đối với Việt Nam. Điều làm cho thời điểm này thực sự mang tính chuyển mình là sự hội tụ của các cải cách nội bộ táo bạo và kế hoạch có tầm nhìn.
Trong đó, Nghị quyết 68 và việc khởi động sáng kiến Trung tâm Tài chính Quốc tế phản ánh tham vọng của Việt Nam trở thành một trung tâm tài chính khu vực. Kế hoạch tổng thể ngành công nghiệp bán dẫn quốc gia đặt nền tảng cho Việt Nam trở thành một người chơi trong hệ sinh thái chip toàn cầu. Quan trọng nhất là việc khu vực tư nhân đang được trao quyền như chưa bao giờ có trước đây, với các cải cách nhằm khai thác tối đa tiềm năng của khu vực này.
Theo ông Warrick, những thay đổi trên không phải là riêng lẻ mà liên kết với nhau, thúc đẩy sự chuyển mình của Việt Nam hướng tới các ngành công nghiệp có giá trị cao, chuyển đổi số và tăng trưởng toàn diện. Như vậy, đối với các nhà đầu tư, thông điệp rất rõ ràng: Việt Nam đang mở cửa, sẵn sàng và chuyển động nhanh chóng.
Chính sách đã có, quan trọng là thực thi
Đại diện HSBC Việt Nam nhận định, mặc dù các diễn biến của năm 2026 là rất khó dự đoán tại thời điểm này, nhưng các chỉ số như PMI (chỉ số nhà quản trị mua hàng) cũng góp phần hé lộ một số triển vọng đáng khích lệ.
Cụ thể, chỉ số PMI tổng thể vẫn duy trì ở mức mở rộng 53,8 trong tháng 11/2025. Đặc biệt, đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn trong tháng thứ hai liên tiếp.
Thời gian qua, Việt Nam đã tập trung đẩy mạnh đầu tư công, đặc biệt vào cơ sở hạ tầng trọng điểm. Chi tiêu công cho cơ sở hạ tầng chiếm khoảng 6-7% GDP, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Đây đã và đang là động lực quan trọng hỗ trợ đà tăng trưởng kinh tế, nhất là trong bối cảnh rủi ro thương mại toàn cầu gia tăng.
Về triển vọng thương mại, đa dạng hóa thương mại đã trở thành một chiến lược quan trọng trong bối cảnh bất ổn về thuế quan từ Mỹ.
Theo ông Vũ Bình Minh, dù Mỹ vẫn duy trì là điểm đến xuất khẩu hàng đầu, song Việt Nam đang tích cực theo đuổi các cơ hội thương mại dài hạn.
Thực tế, năm 2024, thương mại của Việt Nam với EU tăng 36% so với năm 2019, đưa nước ta trở thành đối tác thương mại quan trọng nhất của EU trong ASEAN. Ngoài ra, Việt Nam đã và đang ký một loạt các hiệp định thương mại, cũng như nâng cấp quan hệ với các quốc gia cho thấy tiềm năng của việc đa dạng hoá thương mại là rất lớn.
PGS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho biết, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với cả 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, gồm: Anh, Pháp, Nga, Mỹ và Trung Quốc. Đồng thời, Việt Nam đã ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do với nhiều đối tác lớn, tạo mạng lưới liên kết kinh tế sâu rộng.
Trong nước, các quyết sách quan trọng được ban hành như Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã “đánh” rất trúng tình hình hiện tại.
Từ những gì Việt Nam đã làm được trong năm 2025, ông Võ Đại Lược khẳng định: “Hoàn cảnh quốc tế của Việt Nam trong năm 2026 là cực kỳ thuận lợi. Có thể xem là chưa bao giờ có”.
Tuy nhiên, vấn đề quan trọng vẫn là khâu thực thi chính sách.
“Tình hình kinh tế Việt Nam năm 2026 chắc chắn sẽ tốt hơn. Nhưng để đạt mức tăng trưởng hai con số như kỳ vọng, phải chờ vào quá trình đưa chính sách vào cuộc sống”, ông Lược nói với PV VietNamNet.
Đơn cử, tinh thần của Nghị quyết 68 đối với kinh tế tư nhân cần được luật hoá cụ thể. Thứ tự ưu tiên trước đây trong hệ thống kinh tế luôn là doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp FDI rồi mới đến doanh nghiệp tư nhân. Với tinh thần mới, doanh nghiệp tư nhân cần được trao các ưu tiên rõ ràng và thực chất hơn trong khung khổ pháp lý, thay vì chỉ áp dụng chung như hiện nay.
Bên cạnh đó, chiến lược trọng dụng nhân tài cũng cần được quan tâm đúng mức.
PGS Võ Đại Lược dẫn ví dụ từ Trung Quốc, nơi có chính sách thu hút nhân tài rất rõ ràng, sẵn sàng mời các chuyên gia đang làm việc ở nước ngoài về nước với chế độ đãi ngộ tương đương. Dù chi phí cao, nhưng giá trị đóng góp mang lại cho nền kinh tế là rất lớn.
|
Tại Diễn đàn kinh tế Việt Nam lần thứ 4 ngày 31/12/2025, GS Nguyễn Đức Khương, Thành viên Hội đồng tư vấn quốc gia về KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đã nêu ra một số mô hình quốc tế mà Việt Nam có thể tham khảo trong quá trình đưa chính sách vào thực tiễn. Singapore được xem là chuẩn mực toàn cầu về thực thi chính sách, với cơ chế điều phối mạnh mẽ từ Văn phòng Thủ tướng và Bộ Tài chính, cùng hệ thống công vụ gắn trách nhiệm giải trình rõ ràng và trọng dụng nhân tài. Hàn Quốc là hình mẫu tiêu biểu của mô hình nhà nước kiến tạo phát triển, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và khu vực tư nhân trong các chiến lược công nghiệp dài hạn. Quốc gia này cũng nổi bật ở năng lực triển khai nhanh các chương trình về hạ tầng, giáo dục và công nghệ, đi kèm giám sát chặt chẽ các dự án ưu tiên. Tại Nhật Bản, điểm mạnh nằm ở kỷ luật thể chế cao và tính liên tục của chính sách, không bị gián đoạn bởi các chu kỳ chính trị. Cùng với đó là đội ngũ công chức có năng lực kỹ thuật sâu và cơ chế tham vấn hiệu quả giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật. Trong khi đó, Trung Quốc cho thấy khả năng triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn nhờ phân công trách nhiệm rõ ràng từ trung ương tới địa phương, kết hợp cách tiếp cận thí điểm – nhân rộng sau khi thành công. |
