Hội nghị Thượng đỉnh AI toàn cầu tại New Delhi đang trở thành diễn đàn thể hiện rõ sự khác biệt trong cách tiếp cận quản trị trí tuệ nhân tạo giữa các chính phủ và tập đoàn công nghệ. Trong khi các nhà lãnh đạo chính trị nhấn mạnh chủ quyền công nghệ và an toàn, giới công nghệ kêu gọi tránh tập trung quyền lực và thúc đẩy “dân chủ hóa AI”
Hội nghị Thượng đỉnh AI toàn cầu
thường niên tại Ấn Độ (AI Impact Summit) quy tụ các nguyên thủ quốc gia, lãnh
đạo công nghệ và chuyên gia chính sách nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế trong quản
trị AI.
Tuy nhiên, kinh nghiệm từ hội nghị năm ngoái tại Paris cho thấy cộng
đồng quốc tế vẫn thiếu đồng thuận về cách điều tiết công nghệ đang phát triển
nhanh chóng này, khiến khả năng đạt được các cam kết cụ thể tại New Delhi trở
nên không chắc chắn.
MACRON:
TRÍ TUỆ NHÂN TẠO KHÔNG NÊN NẰM TRONG TAY MỘT SỐ ÍT TẬP ĐOÀN
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu
gọi tăng cường các biện pháp bảo vệ sau khi chatbot Grok của Elon Musk bị lợi dụng
để tạo ra các hình ảnh deepfake mang tính khiêu dâm về phụ nữ và trẻ em mà
không có sự đồng thuận.
Ông nhấn mạnh rằng AI đã trở thành
một lĩnh vực cạnh tranh chiến lược quan trọng, trong đó các tập đoàn công nghệ
lớn ngày càng tập trung quyền lực. Theo ông, AI không nên bị kiểm soát bởi một
số ít doanh nghiệp hoặc quốc gia.
Phản bác chỉ trích rằng châu Âu đang
quản lý AI quá chặt chẽ, Macron cho rằng châu lục này không chỉ tập trung vào
quy định mà còn thúc đẩy đổi mới và đầu tư. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh yếu tố an
toàn là điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững trong dài hạn.
Ông cũng cho biết Pháp và Ấn Độ chia
sẻ tầm nhìn về “AI có chủ quyền”, tức mô hình AI được phát triển và quản trị
theo cách bảo vệ môi trường và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bao trùm.
MODI:
TRÍ TUỆ NHÂN TẠO LÀ TÀI NGUYÊN CHUNG CỦA NHÂN LOẠI
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhấn
mạnh vai trò của văn hóa và triết lý trong phát triển công nghệ, trích dẫn lời
Đức Phật rằng hành động đúng đắn phải dựa trên hiểu biết đúng đắn. Ông cho rằng
thế giới cần xây dựng một lộ trình chung để nhận diện đầy đủ tác động thực sự
của AI.
Theo ông Modi, định hướng AI của Ấn
Độ là rõ ràng, coi AI là tài nguyên chung phục vụ lợi ích toàn nhân loại. Ông
kêu gọi cộng đồng quốc tế xây dựng tương lai AI thúc đẩy đổi mới, tăng cường
tính bao trùm và lồng ghép các giá trị nhân văn.
Thủ tướng Ấn Độ cũng nhấn mạnh rằng
AI cần được sử dụng vì lợi ích chung toàn cầu, đồng thời dự báo thế giới đang
bước vào kỷ nguyên nơi con người và các hệ thống trí tuệ sẽ cùng sáng tạo, cùng
làm việc và cùng tiến hóa.
GIỚI
CÔNG NGHỆ: KÊU GỌI QUẢN LÝ KHẨN CẤP, CẢNH BÁO RỦI RO
Trong khi đó, giới lãnh đạo công
nghệ cũng đưa ra nhiều thông điệp trái chiều tại hội nghị. Đồng sáng lập
Microsoft Bill Gates dự kiến phát biểu khai mạc nhưng đã rút lui vào phút chót.
Quỹ Gates cho biết quyết định này được đưa ra sau quá trình cân nhắc kỹ lưỡng
nhằm đảm bảo tập trung vào các ưu tiên chính của hội nghị, nhưng không nêu rõ
lý do cụ thể.
Việc rút lui diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ của Gates với tội
phạm tình dục quá cố Jeffrey Epstein bị nhắc lại trong các hồ sơ công bố gần
đây của Bộ Tư pháp Mỹ.
Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman
kêu gọi thế giới khẩn cấp xây dựng cơ chế quản lý AI, đồng thời nhấn mạnh tầm
quan trọng của việc “dân chủ hóa AI” để đảm bảo nhân loại phát triển thịnh
vượng.
Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng việc tập trung công nghệ AI vào một công ty
hoặc một quốc gia có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng.
CEO của Anthropic, Dario Amodei, cho
rằng AI đã tăng trưởng theo quỹ đạo hàm mũ trong thập kỷ qua và hiện đang ở
giai đoạn phát triển rất nhanh.
Ông cảnh báo khả năng máy móc vượt trội con
người có thể chỉ còn cách vài năm, với viễn cảnh các hệ thống AI có thể phối
hợp ở tốc độ siêu nhân và vượt qua năng lực của con người trong nhiều lĩnh vực.
Tuy vậy, Amodei cũng nhấn mạnh tiềm
năng của AI trong việc chữa bệnh và giúp hàng triệu người thoát nghèo, song
đồng thời cảnh báo các rủi ro như lạm dụng công nghệ và gián đoạn thị trường
lao động. Theo ông, Ấn Độ sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc giải quyết cả cơ
hội và thách thức của kỷ nguyên AI.
Hội
nghị tại New Delhi cho thấy AI đã trở thành một trụ cột chiến lược trong cạnh
tranh công nghệ và kinh tế toàn cầu. Các phát biểu của lãnh đạo chính trị và
doanh nghiệp công nghệ phản ánh sự khác biệt sâu sắc trong ưu tiên chính sách:
châu Âu nhấn mạnh an toàn và quản trị, Mỹ tập trung vào đổi mới và sức cạnh
tranh của doanh nghiệp, trong khi Ấn Độ và các nền kinh tế mới nổi tìm cách định
vị AI như một nguồn lực phát triển bao trùm.
Trong
bối cảnh AI ngày càng gắn với sức mạnh quốc gia, chuỗi giá trị công nghệ và dữ
liệu, cuộc cạnh tranh về tiêu chuẩn, kiểm soát công nghệ và ảnh hưởng chính
sách được dự báo sẽ ngày càng gay gắt.
Việc thiếu một khuôn khổ quản trị toàn cầu
thống nhất có thể dẫn tới sự phân mảnh trong quy định, tiêu chuẩn và thị trường
AI, tương tự những gì đã xảy ra với internet và công nghệ bán dẫn.
Do
đó, dù các tuyên bố về hợp tác và lợi ích chung của nhân loại được nhấn mạnh tại
New Delhi, khả năng đạt được một cơ chế quản trị AI toàn cầu mang tính ràng buộc
vẫn còn xa.
Trong trung hạn, các sáng kiến khu vực và song phương nhiều khả
năng sẽ đóng vai trò chủ đạo, trong khi cạnh tranh địa chính trị công nghệ tiếp
tục định hình quỹ đạo phát triển của AI.
Euronews-Trọng Hoàng
