CME Group, tập đoàn vận hành các sàn giao dịch phái sinh lớn của Mỹ, đang lên kế hoạch ra mắt hợp đồng tương lai gắn với năng lực tính toán – sản phẩm được CME mô tả là “đầu tiên thuộc loại này”…
Gần như ngay từ khi ChatGPT ra mắt vào cuối năm 2022, nhiều
ý kiến đã cho rằng năng lực tính toán khổng lồ để vận hành và huấn luyện các mô
hình trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành “dầu thô của thế kỷ 21”.
Nhận định này có trở thành hiện thực hay không vẫn cần thời
gian kiểm chứng. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, năng lực tính toán có thể sớm
được giao dịch trên thị trường tài chính theo cách tương tự dầu thô, thông qua
các hợp đồng tương lai được thiết kế theo một bộ tiêu chuẩn chung.
HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI NĂNG LỰC TÍNH TOÁN ĐẦU TIÊN
Vào thứ Ba (12/5), CME Group, tập đoàn vận hành các sàn giao
dịch phái sinh lớn của Mỹ, cho biết đang lên kế hoạch ra mắt hợp đồng tương lai
gắn với năng lực tính toán – sản phẩm được CME mô tả là “đầu tiên thuộc loại
này”. Theo kế hoạch, CME sẽ hợp tác với Silicon Data, công ty chuyên cung cấp
các chỉ số theo dõi chi phí tính toán bằng bộ xử lý đồ họa (GPU). Silicon Data
hiện được hậu thuẫn bởi tập đoàn giao dịch DRW, có trụ sở tại Chicago.
GPU, trong đó có các sản phẩm của hãng chế tạo chip Nvidia,
được xem là hạ tầng thiết yếu để huấn luyện các mô hình AI. Trong khi đó, hợp đồng
tương lai là công cụ cho phép nhà đầu tư giao dịch dựa trên kỳ vọng về giá của
một tài sản, hàng hóa hoặc chỉ số tại một thời điểm trong tương lai. Nhà đầu tư
có thể sử dụng công cụ này để phòng ngừa rủi ro hoặc đặt cược vào biến động
giá.
Để giao dịch hợp đồng tương lai, nhà đầu tư thường cần có tài khoản ký quỹ.
Đây là loại tài khoản yêu cầu nhà đầu tư đặt trước một khoản tiền nhất định để
mở và duy trì vị thế giao dịch, thay vì phải thanh toán toàn bộ giá trị hợp đồng
ngay từ đầu.
Theo CME Group, nếu được cơ quan quản lý phê duyệt, sản phẩm
này dự kiến bắt đầu giao dịch trong năm nay. Kế hoạch này được đưa ra sau nhiều
tháng Phố Wall bàn luận về nhu cầu xây dựng một thị trường cho phép mua bán
năng lực tính toán – yếu tố đang trở nên ngày càng quan trọng trong làn sóng
AI.
Tại hội nghị Milken Conference ở California tuần trước, ông
Larry Fink, CEO tập đoàn quản lý tài sản BlackRock, cho rằng nhu cầu tính toán
đang tăng nhanh đến mức sự ra đời của một thị trường hợp đồng tương lai cho
lĩnh vực này chỉ còn là vấn đề thời gian.
“Là xương sống của nền kinh tế số, năng lực tính toán chính
là dầu thô mới của thế kỷ 21″, ông Terry Duffy, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều
hành CME Group, nhận xét.
Một số nhân vật khác cũng từng đưa ra nhận định tương tự.
Ông Don Wilson, nhà sáng lập DRW, cho rằng thị trường giao dịch năng lực tính
toán một ngày nào đó có thể vượt quy mô thị trường hợp đồng tương lai dầu thô.
“Từ lâu tôi đã tin rằng năng lực tính toán sẽ phát triển
thành một thị trường hàng hóa thực sự. Đó là lý do DRW sớm đầu tư vào các công
ty như Silicon Data và Compute Exchange ngay từ giai đoạn đầu của thị trường”,
ông Wilson chia sẻ với trang tin tài chính MarketWatch.
Theo ông Wilson, cách doanh nghiệp nhìn nhận năng lực tính
toán đã thay đổi nhanh chóng.
“Hai năm trước, hầu hết doanh nghiệp chủ yếu coi năng lực
tính toán là vấn đề mua sắm đầu vào. Hiện nay, yếu tố này ngày càng được quản
lý như một loại hàng hóa chiến lược, có tác động thực chất tới định giá, kế hoạch
phân bổ vốn và tăng trưởng”, ông Wilson chỉ ra.
NHU CẦU TĂNG CHÓNG MẶT
Nhu cầu tính toán tiếp tục tăng mạnh trong năm 2026, thể hiện
qua việc các tập đoàn công nghệ như Oracle phải chạy đua xây dựng trung tâm dữ
liệu nhưng vẫn khó đáp ứng kịp nhu cầu. Điều này củng cố niềm tin của nhà đầu
tư rằng AI vẫn là động lực lớn của thị trường. Sau hơn 3 năm thị trường giá
lên, nhu cầu tính toán rất lớn từ các công ty AI tiếp tục khiến nhiều nhà đầu
tư cho rằng nhóm cổ phiếu và tài sản liên quan đến AI vẫn còn dư địa tăng.
Ông Warren Pies, đồng sáng lập công ty nghiên cứu 3Fourteen
Research, cho biết nguồn cung năng lực tính toán đã giảm mạnh hồi đầu năm nay,
khi các công ty AI lớn đồng loạt chạy đua ra mắt các mô hình mới. Để theo dõi
tình trạng này, ông Pies và 3Fourteen Research đã xây dựng Chỉ số Khả dụng GPU,
nhằm đo mức độ dễ tiếp cận năng lực tính toán đối với người dùng cuối, trong đó
có các công ty như Anthropic và OpenAI – những đơn vị cần GPU để huấn luyện mô
hình
Chỉ số này theo dõi mức độ sẵn có của GPU Nvidia – dòng bộ xử
lý đồ họa vẫn được xem là tiêu chuẩn hàng đầu trong huấn luyện AI – thông qua một
số nhà cung cấp điện toán đám mây lớn. Tuy nhiên, ông Pies không tiết lộ cụ thể
các nhà cung cấp mà 3Fourteen Research đưa vào chỉ số.
“Trong vài tuần gần đây, mức độ sẵn có đã tăng nhẹ, nhưng cuộc
đua giành năng lực tính toán vẫn đang diễn ra mạnh mẽ”, ông Pies nói với trang
tin tài chính MarketWatch.
Theo bà Carmen Li, nhà sáng lập Silicon Data và cựu giao dịch
viên tại DRW, nhu cầu tăng vọt đang khiến nhiều tổ chức gặp khó trong việc tiếp
cận năng lực tính toán với chi phí hợp lý. Đây là một trong những vấn đề mà hợp
đồng tương lai năng lực tính toán có thể góp phần giải quyết, bằng cách giúp
các bên phòng ngừa rủi ro trước biến động giá.
“Áp lực là có thật, biến động là có thật, sự dịch chuyển
cung – cầu là có thật. Năm ngoái giá giảm, năm nay giá tăng, và không ai biết
điều gì sẽ xảy ra trong tương lai”, bà Li nói với MarketWatch.
Hợp đồng tương lai năng lực tính toán của CME Group cần được
Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) phê duyệt trước khi chính thức ra
thị trường. Nếu được triển khai, sản phẩm này có thể dần xuất hiện trong danh mục
của cả các nhà đầu cơ lẫn nhà đầu tư thông thường.
Triển vọng này không phải quá xa vời. Ông Pies và một số
chuyên gia khác từng khuyến nghị nhà đầu tư cân nhắc bổ sung các hàng hóa như dầu
vào danh mục, trong bối cảnh trái phiếu không còn phát huy tốt vai trò bù đắp
thua lỗ khi thị trường cổ phiếu giảm, nhất là sau làn sóng lạm phát toàn cầu hậu
đại dịch Covid-19.
Hiện vẫn chưa rõ các chi tiết quan trọng về cách vận hành hợp
đồng tương lai năng lực tính toán. Trong thông báo ngày thứ Ba, CME Group chưa
đưa ra thông tin về việc các hợp đồng này sẽ được thanh toán ra sao. Thông thường,
các hợp đồng gắn với chỉ số sẽ được tất toán bằng tiền, tức nhà đầu tư chỉ
thanh toán phần chênh lệch giá, thay vì giao nhận hàng hóa hoặc năng lực tính
toán thực tế. Đại diện CME cho biết các thông số cụ thể của hợp đồng hiện chưa
được công bố.
Một số chuyên gia cũng băn khoăn về việc CME chọn GPU làm cơ
sở để thiết kế hợp đồng mới. Theo ông Kelly Littlepage, Giám đốc điều hành
OneChronos, công nghệ bán dẫn thay đổi rất nhanh, nên trong tương lai có thể xuất
hiện những dòng con chip mới thay thế vai trò hiện nay của GPU trong lĩnh vực
AI.
“Thị trường năng lực tính toán cần các công cụ tài chính đủ
linh hoạt để thích ứng với tốc độ thay đổi rất nhanh của công nghệ. Vấn đề là
phần cứng AI đang cải tiến nhanh nhưng khó dự báo. Trong khi đó, hợp đồng tương
lai dầu thô có thể vận hành ổn định vì một thùng dầu năm 1985 về cơ bản vẫn có
cùng giá trị năng lượng như một thùng dầu hiện nay”, ông Littlepage nhận xét.
-Ngọc Trang
