Hoàn thiện cơ chế nhằm khơi thông nguồn lực và bảo đảm hài hòa lợi ích

I. Mở đầu

Trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội theo hướng hiện đại và bền vững, nhu cầu đầu tư kết cấu hạ tầng ngày càng gia tăng cả về quy mô và chất lượng. Trong điều kiện nguồn lực ngân sách còn hạn chế, việc huy động các nguồn lực ngoài nhà nước trở thành một định hướng nhất quán trong điều hành chính sách. Thực tiễn những năm trước đây cho thấy, bên cạnh các hình thức đối tác công – tư (PPP) đa dạng, mô hình đầu tư theo hình thức xây dựng – chuyển giao (BT) đã từng đóng góp nhất định vào việc bổ sung nguồn lực cho đầu tư công, đặc biệt trong phát triển hạ tầng đô thị, giao thông và các công trình thiết yếu.

Việc hoàn thiện cơ chế chính sách góp phần tháo gỡ vướng mắc trong các dự án hạ tầng theo hình thức BT

Ở giai đoạn trước khi khuôn khổ pháp lý về đầu tư theo phương thức đối tác công – tư được hoàn thiện, mô hình BT được triển khai tương đối phổ biến với cơ chế thanh toán chủ yếu bằng quỹ đất. Theo tổng hợp từ các báo cáo quản lý nhà nước trong giai đoạn này, nhiều dự án BT đã góp phần cải thiện diện mạo đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và tạo điều kiện thu hút đầu tư. Tuy nhiên, đặc thù của cơ chế “đổi hạ tầng lấy đất” cũng đặt ra yêu cầu cao về minh bạch trong định giá tài sản, quản lý đất đai và kiểm soát rủi ro.

Khi hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện theo hướng minh bạch, chặt chẽ và tiệm cận thông lệ quốc tế—đặc biệt với việc ban hành các quy định mới về đầu tư công, đất đai và đối tác công – tư—một bộ phận các dự án BT được ký kết trong giai đoạn trước đã phát sinh vướng mắc. Những bất cập chủ yếu xuất phát từ sự không tương thích giữa nội dung hợp đồng đã ký và yêu cầu của khung pháp lý hiện hành, dẫn đến tình trạng chậm quyết toán, khó khăn trong xác định giá trị quỹ đất đối ứng, cũng như vướng mắc trong thủ tục điều chỉnh dự án.

Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án BT chuyển tiếp rơi vào trạng thái đình trệ kéo dài, không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành công trình mà còn làm gia tăng chi phí xã hội và tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Một số trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên, đặt ra yêu cầu phải có cơ chế xử lý phù hợp, vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư. Những vấn đề này đã được phản ánh trong các báo cáo tổng hợp, giám sát và điều hành gần đây, cho thấy tính cấp thiết của việc tháo gỡ một cách đồng bộ và có hệ thống.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành cơ chế, chính sách nhằm xử lý các dự án BT chuyển tiếp mang ý nghĩa quan trọng cả về kinh tế và thể chế. Đây không chỉ là giải pháp để giải quyết các tồn đọng lịch sử, hạn chế lãng phí nguồn lực mà còn là bước đi cần thiết nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường pháp lý. Đồng thời, quá trình này cũng góp phần hoàn thiện khuôn khổ chính sách về huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng theo hướng minh bạch, ổn định và hiệu quả hơn.

Từ góc độ phương pháp tiếp cận, bài viết sử dụng kết hợp các phương pháp phân tích – tổng hợp, so sánh và đối chiếu chính sách, dựa trên cơ sở lý luận về hợp tác công – tư, cùng với việc tham chiếu kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết hướng tới việc làm rõ bản chất các “điểm nghẽn” của dự án BT chuyển tiếp, đánh giá các nội dung chính sách mới và đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm bảo đảm việc tháo gỡ được thực hiện hiệu quả, góp phần khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.

II. Cơ sở lý luận: Cơ chế BT và vấn đề chuyển tiếp trong chính sách công

Trong hệ thống các mô hình hợp tác công – tư, hình thức xây dựng – chuyển giao (BT) được xem là một cơ chế huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển hạ tầng, trong đó nhà đầu tư thực hiện xây dựng công trình và được thanh toán bằng quỹ đất hoặc tài sản công khác theo thỏa thuận. Điểm đặc thù của mô hình này nằm ở cơ chế trao đổi giá trị giữa tài sản hữu hình (công trình hạ tầng) và tài sản tiềm năng (đất đai), qua đó cho phép Nhà nước tận dụng nguồn lực đất đai để giảm áp lực chi tiêu công trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng gia tăng.

Tuy nhiên, xét từ góc độ kinh tế học thể chế, hiệu quả của mô hình BT phụ thuộc chặt chẽ vào chất lượng thiết kế thể chế, đặc biệt là tính minh bạch trong định giá tài sản và cơ chế phân bổ rủi ro giữa các bên tham gia. Khi việc xác định giá trị quỹ đất không phản ánh đầy đủ tín hiệu thị trường hoặc thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp, nguy cơ sai lệch trong phân bổ nguồn lực có thể phát sinh, kéo theo những hệ quả không mong muốn đối với hiệu quả kinh tế và tính công bằng trong sử dụng tài sản công. Đồng thời, nếu cơ chế hợp đồng không quy định rõ trách nhiệm và quyền lợi của các bên trong các tình huống biến động, rủi ro pháp lý có thể gia tăng trong quá trình thực thi.

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện theo hướng tiệm cận thông lệ thị trường, vấn đề “dự án chuyển tiếp” trở thành một nội dung có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đáng chú ý. Khái niệm này phản ánh trạng thái mà trong đó các hợp đồng được ký kết dưới một khuôn khổ pháp lý trước đây, nhưng phải tiếp tục thực hiện hoặc xử lý trong môi trường pháp lý mới với các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn. Sự chuyển đổi này tạo ra khoảng “lệch pha” nhất định giữa tính hợp lệ của các cam kết ban đầu và yêu cầu tuân thủ của hệ thống pháp luật hiện hành.

Từ góc độ lý luận chính sách công, việc xử lý các dự án chuyển tiếp đòi hỏi một cách tiếp cận cân bằng, trong đó đồng thời xem xét ba yêu cầu cơ bản. Thứ nhất là bảo đảm tính liên tục của các cam kết hợp đồng nhằm duy trì sự ổn định của môi trường đầu tư. Thứ hai là giữ vững kỷ cương pháp luật, không làm suy giảm hiệu lực của các quy định hiện hành. Thứ ba là bảo đảm niềm tin của các chủ thể tham gia thị trường, thông qua việc xử lý minh bạch và nhất quán các quyền lợi hợp pháp. Sự cân bằng giữa các yêu cầu này không chỉ có ý nghĩa đối với từng dự án cụ thể mà còn góp phần định hình chất lượng thể chế trong dài hạn.

III. Thực trạng: Những vướng mắc mang tính hệ thống trong xử lý các dự án BT chuyển tiếp

Trong quá trình rà soát và xử lý các dự án BT chuyển tiếp, thực tiễn cho thấy nhiều vướng mắc phát sinh mang tính hệ thống, phản ánh sự giao thoa giữa hạn chế của giai đoạn pháp lý trước đây và yêu cầu điều chỉnh theo khuôn khổ pháp luật hiện hành. Những vướng mắc này không chỉ làm chậm tiến độ xử lý dự án mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực và môi trường đầu tư.

Trước hết, một trong những điểm nghẽn nổi bật nằm ở cơ chế thanh toán bằng quỹ đất. Do đặc thù của mô hình BT gắn với việc “đổi hạ tầng lấy đất”, việc xác định giá trị quỹ đất đóng vai trò trung tâm trong cân đối lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường bất động sản biến động và phương pháp định giá có sự thay đổi theo thời gian, việc xác định giá trị đất tại các thời điểm khác nhau đã dẫn đến những chênh lệch đáng kể giữa giá trị tính toán ban đầu và giá trị thực tế tại thời điểm thanh toán. Điều này làm phát sinh khó khăn trong quyết toán, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp nếu không có cơ chế xử lý phù hợp.

Bên cạnh đó, nội dung của nhiều hợp đồng BT được ký kết trong giai đoạn trước chưa dự liệu đầy đủ các tình huống phát sinh trong điều kiện pháp lý mới. Khi các quy định pháp luật được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ và minh bạch hơn, một số điều khoản trong hợp đồng không còn phù hợp, dẫn đến lúng túng trong việc tiếp tục thực hiện, sửa đổi hoặc chấm dứt hợp đồng. Sự thiếu tương thích này không chỉ làm gia tăng chi phí xử lý mà còn ảnh hưởng đến tính ổn định của quan hệ hợp đồng.

Một vấn đề đáng lưu ý khác là tình trạng chậm thanh toán cho nhà đầu tư, đặc biệt đối với các dự án đã hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành. Việc kéo dài thời gian thanh toán không chỉ gây áp lực về dòng tiền đối với doanh nghiệp mà còn tác động đến tâm lý thị trường, làm suy giảm mức độ tin cậy đối với cơ chế hợp tác công – tư trong lĩnh vực hạ tầng. Trong dài hạn, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn lực xã hội cho các dự án tương tự.

Ngoài ra, quy trình thủ tục liên quan đến điều chỉnh dự án, xác định giá đất và phê duyệt phương án thanh toán còn tồn tại sự phân tán giữa nhiều cơ quan quản lý, với mức độ phối hợp chưa thực sự đồng bộ. Điều này làm gia tăng chi phí giao dịch và kéo dài thời gian xử lý, trong khi yêu cầu đặt ra là cần có các giải pháp kịp thời để tránh lãng phí nguồn lực đã đầu tư. Sự phức tạp về thủ tục cũng góp phần làm giảm tính linh hoạt trong quá trình xử lý các tình huống phát sinh.

Tổng thể các vướng mắc nêu trên cho thấy việc xử lý các dự án BT chuyển tiếp không đơn thuần là giải quyết từng trường hợp riêng lẻ, mà đòi hỏi một cách tiếp cận mang tính hệ thống, trong đó cần đồng thời xem xét yếu tố pháp lý, kinh tế và quản trị. Nếu không được xử lý một cách đồng bộ và nhất quán, các tồn tại này không chỉ kéo dài tình trạng đình trệ của dự án mà còn có thể tạo ra những hệ lụy đối với môi trường đầu tư và hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

IV. Định hướng chính sách: Nội dung cốt lõi trong cơ chế tháo gỡ các dự án BT chuyển tiếp

Việc thiết lập cơ chế tháo gỡ đối với các dự án BT chuyển tiếp phản ánh sự điều chỉnh quan trọng trong tư duy điều hành chính sách, theo hướng dung hòa giữa yêu cầu tuân thủ pháp luật và tính linh hoạt cần thiết trong xử lý các tồn đọng lịch sử. Trong bối cảnh nhiều dự án bị đình trệ kéo dài, cách tiếp cận chính sách không chỉ dừng lại ở việc xử lý từng trường hợp cụ thể mà hướng đến xây dựng một khuôn khổ chung, bảo đảm tính nhất quán và khả thi trong thực thi.

Một trong những nội dung cốt lõi của cơ chế này là việc xác định rõ phạm vi và điều kiện áp dụng. Việc “khoanh vùng” đối tượng không chỉ giúp tập trung nguồn lực xử lý đúng các dự án thực sự vướng mắc, mà còn góp phần hạn chế nguy cơ mở rộng chính sách ngoài phạm vi cần thiết. Cách tiếp cận này thể hiện sự thận trọng trong điều hành, đồng thời bảo đảm nguyên tắc minh bạch và kiểm soát rủi ro trong quá trình triển khai.

Trên cơ sở đó, cơ chế chính sách được thiết kế theo hướng phân loại dự án dựa trên mức độ hoàn thành và tình trạng pháp lý, qua đó lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Đối với các dự án đã triển khai ở mức độ nhất định, việc tiếp tục thực hiện trên cơ sở điều chỉnh các nội dung chưa phù hợp được xem là giải pháp khả thi nhằm tận dụng nguồn lực đã đầu tư. Trong khi đó, đối với các trường hợp chưa triển khai hoặc không còn phù hợp với định hướng phát triển, việc xem xét chấm dứt dự án trên cơ sở thỏa thuận là phương án nhằm hạn chế phát sinh chi phí và rủi ro trong dài hạn. Cách tiếp cận linh hoạt này góp phần tạo điều kiện để các bên tìm kiếm giải pháp tối ưu trong khuôn khổ pháp luật.

Một điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh một số thủ tục theo hướng đơn giản hóa, đặc biệt là cho phép điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi mà không phải thực hiện lại toàn bộ quy trình điều chỉnh chủ trương đầu tư. Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc rút ngắn thời gian xử lý, giảm bớt các khâu trung gian và nâng cao tính kịp thời trong điều hành. Qua đó, các dự án có thể được tháo gỡ nhanh hơn, hạn chế tình trạng kéo dài gây lãng phí nguồn lực.

Đồng thời, cơ chế thanh toán cũng được thiết kế theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù của từng dự án. Bên cạnh phương thức thanh toán bằng quỹ đất, việc bổ sung khả năng thanh toán bằng ngân sách trong những trường hợp cần thiết góp phần giải quyết những hạn chế phát sinh từ biến động của thị trường đất đai hoặc sự không tương thích giữa giá trị tài sản và nghĩa vụ thanh toán. Sự đa dạng trong phương thức thanh toán giúp tăng khả năng xử lý dứt điểm các tồn tại, đồng thời bảo đảm cân đối lợi ích giữa các bên.

Xuyên suốt cơ chế này là nguyên tắc bảo đảm minh bạch và tuân thủ pháp luật, không hợp thức hóa các sai phạm trong quá khứ, đồng thời tôn trọng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Việc duy trì sự cân bằng này có ý nghĩa quan trọng trong việc vừa giữ vững kỷ cương pháp luật, vừa củng cố niềm tin của thị trường. Khi các nguyên tắc được thực thi một cách nhất quán, cơ chế tháo gỡ không chỉ giải quyết các tồn đọng cụ thể mà còn góp phần nâng cao chất lượng thể chế trong dài hạn.

V. Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách đối với Việt Nam

Quá trình xử lý các dự án hợp tác công – tư trong giai đoạn chuyển tiếp tại nhiều quốc gia cho thấy, một trong những yếu tố quyết định hiệu quả là việc thiết lập cơ chế đánh giá độc lập và minh bạch. Thông lệ phổ biến là sử dụng các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp để thực hiện định giá tài sản và đánh giá hiệu quả dự án trên cơ sở nguyên tắc thị trường. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần bảo đảm tính khách quan trong xác định giá trị mà còn hạn chế các rủi ro phát sinh từ xung đột lợi ích trong quá trình ra quyết định.

Bên cạnh đó, việc phân định rõ ràng giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng đại diện chủ sở hữu được xem là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả giám sát. Khi vai trò của các chủ thể được xác định minh bạch, cơ chế kiểm soát trở nên rõ ràng hơn, đồng thời giảm thiểu khả năng can thiệp hành chính trực tiếp vào hoạt động của dự án. Điều này góp phần tạo lập môi trường đầu tư ổn định, trong đó các quyết định kinh doanh được thực hiện trên cơ sở tín hiệu thị trường thay vì phụ thuộc vào yếu tố hành chính.

Một kinh nghiệm đáng chú ý khác là việc xây dựng các cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, bao gồm cả cơ chế trọng tài và hòa giải, nhằm xử lý kịp thời các bất đồng phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng. Khi các kênh giải quyết tranh chấp được thiết kế rõ ràng và vận hành hiệu quả, rủi ro pháp lý đối với nhà đầu tư được giảm thiểu, qua đó nâng cao mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Từ những kinh nghiệm này, có thể rút ra một số hàm ý chính sách đối với Việt Nam trong quá trình xử lý các dự án BT chuyển tiếp. Trước hết, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế cần được đặt ở vị trí trung tâm, với yêu cầu xây dựng khuôn khổ pháp lý rõ ràng, ổn định và có khả năng dự đoán. Khi hệ thống quy định được thiết kế nhất quán, không chỉ giúp giảm thiểu chi phí tuân thủ mà còn tạo điều kiện để các chủ thể chủ động trong việc xây dựng kế hoạch đầu tư.

Cùng với đó, việc nâng cao năng lực quản lý và giám sát cần được thực hiện theo hướng chuyên nghiệp hóa, tăng cường tính độc lập trong đánh giá và kiểm soát. Đồng thời, việc hạn chế can thiệp hành chính trực tiếp vào hoạt động của dự án sẽ góp phần nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả trong vận hành, phù hợp với nguyên tắc của kinh tế thị trường.

Nhìn tổng thể, việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế không nhằm áp dụng một cách cơ học, mà hướng đến việc lựa chọn và điều chỉnh các yếu tố phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Khi các bài học được vận dụng một cách linh hoạt và có chọn lọc, chúng có thể góp phần hỗ trợ quá trình hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả xử lý các dự án BT chuyển tiếp trong giai đoạn tới.

VI. Giải pháp trọng tâm: Hoàn thiện cơ chế để xử lý dứt điểm các dự án BT chuyển tiếp

Việc xử lý dứt điểm các dự án BT chuyển tiếp đòi hỏi một hệ thống giải pháp được triển khai đồng bộ, trong đó trọng tâm là hoàn thiện khuôn khổ thể chế, nâng cao chất lượng quản trị và tăng cường hiệu lực thực thi. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm tháo gỡ các tồn tại kéo dài, mà còn là điều kiện cần thiết để củng cố nền tảng thể chế cho các mô hình hợp tác công – tư trong dài hạn.

Trước hết, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cần được thực hiện theo hướng thống nhất, minh bạch và có khả năng áp dụng cao trong thực tiễn. Đặc biệt, các quy định liên quan đến định giá đất, phương thức thanh toán và xử lý chênh lệch giá trị cần được rà soát và điều chỉnh phù hợp với nguyên tắc thị trường. Khi cơ chế định giá và thanh toán được thiết kế rõ ràng, không chỉ góp phần hạn chế tranh chấp mà còn nâng cao tính công bằng và hiệu quả trong phân bổ nguồn lực công.

Song song với đó, việc nâng cao chất lượng công tác thẩm định và giám sát dự án có ý nghĩa then chốt trong bảo đảm hiệu quả xử lý. Các quyết định liên quan đến điều chỉnh, tiếp tục hay chấm dứt dự án cần được đặt trên cơ sở thông tin đầy đủ, được phân tích một cách khách quan và có hệ thống. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về các dự án tồn đọng sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý, tăng tính minh bạch và hỗ trợ quá trình ra quyết định một cách kịp thời, chính xác hơn.

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong toàn bộ quá trình xử lý. Việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền giữa các cấp, các ngành sẽ giúp hạn chế tình trạng chồng chéo và nâng cao hiệu quả phối hợp. Đồng thời, thiết lập cơ chế phối hợp linh hoạt nhưng có kiểm soát giữa các cơ quan quản lý là điều kiện cần để bảo đảm tiến độ xử lý, nhất là đối với các dự án có tính chất phức tạp và liên quan đến nhiều lĩnh vực.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm minh bạch thông tin trong quá trình triển khai có vai trò quan trọng trong việc củng cố niềm tin của nhà đầu tư và xã hội. Khi thông tin về tình trạng dự án, phương án xử lý và kết quả thực hiện được công bố một cách rõ ràng và nhất quán, không chỉ giúp tăng cường trách nhiệm giải trình mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát và đánh giá độc lập. Đây là yếu tố góp phần nâng cao chất lượng thực thi chính sách và hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình xử lý.

VII. Tác động lan tỏa: Khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư

Việc tháo gỡ các dự án BT chuyển tiếp, nếu được triển khai hiệu quả, không chỉ dừng lại ở việc xử lý các tồn tại cụ thể mà còn tạo ra những tác động lan tỏa đáng kể đối với nền kinh tế. Trước hết, khi các dự án được xử lý dứt điểm, các nguồn lực đã bị “đóng băng” trong thời gian dài—bao gồm đất đai, vốn và các tài sản liên quan—sẽ được giải phóng, qua đó tạo điều kiện cho việc tái phân bổ vào các hoạt động đầu tư có hiệu quả cao hơn. Sự khơi thông này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng ngày càng gia tăng.

Đồng thời, việc bảo đảm xử lý hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư góp phần củng cố niềm tin vào tính ổn định và nhất quán của môi trường pháp lý. Khi các quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư được xem xét và giải quyết trên cơ sở minh bạch, công bằng, khả năng thu hút nguồn lực ngoài ngân sách cho các dự án hạ tầng trong tương lai sẽ được cải thiện. Đây là yếu tố quan trọng trong việc duy trì động lực phát triển, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực công có giới hạn.

Một tác động quan trọng khác là sự cải thiện về chất lượng quản trị công. Quá trình rà soát, xử lý và hoàn thiện cơ chế đối với các dự án BT chuyển tiếp tạo cơ hội để đánh giá lại những hạn chế trong thiết kế và thực thi chính sách trước đây, từ đó điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với nguyên tắc thị trường và yêu cầu minh bạch. Khi các bài học được rút ra và thể chế được hoàn thiện, môi trường đầu tư sẽ trở nên ổn định và dễ dự đoán hơn, góp phần nâng cao hiệu quả chung của nền kinh tế.

Tổng thể, tác động lan tỏa của việc tháo gỡ các dự án BT chuyển tiếp không chỉ thể hiện ở khía cạnh kinh tế mà còn ở phương diện thể chế. Khi các nguồn lực được khơi thông và niềm tin thị trường được củng cố, nền tảng cho phát triển hạ tầng theo hướng bền vững và hiện đại sẽ từng bước được thiết lập vững chắc hơn trong trung và dài hạn.

VIII. Kết luận: Điều kiện để chính sách đi vào thực chất

Từ các phân tích trên có thể thấy, việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” của các dự án BT chuyển tiếp là một yêu cầu mang tính khách quan trong tiến trình hoàn thiện thể chế đầu tư và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cho phát triển. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách không chỉ được quyết định bởi thiết kế quy định, mà còn phụ thuộc đáng kể vào chất lượng tổ chức thực hiện trong thực tiễn.

Để cơ chế tháo gỡ phát huy tác dụng một cách thực chất, cần bảo đảm sự nhất quán trong áp dụng chính sách trên phạm vi toàn hệ thống, tránh tình trạng diễn giải khác nhau giữa các cấp, các ngành. Đồng thời, việc nâng cao trách nhiệm của các chủ thể liên quan, đặc biệt là trong khâu phối hợp và ra quyết định, có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tiến độ và chất lượng xử lý. Cùng với đó, minh bạch thông tin cần được duy trì xuyên suốt, không chỉ nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình mà còn góp phần củng cố niềm tin của thị trường.

Khi các điều kiện này được bảo đảm, việc tháo gỡ các dự án BT chuyển tiếp sẽ không chỉ dừng lại ở xử lý các tồn tại mang tính lịch sử, mà còn góp phần hoàn thiện khuôn khổ thể chế theo hướng minh bạch, ổn định và hiệu quả hơn. Trên cơ sở đó, nền tảng cho việc phát triển các mô hình hợp tác công – tư trong giai đoạn tiếp theo sẽ được củng cố, qua đó hỗ trợ quá trình phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững và có chất lượng cao hơn./.

Ths. Vũ Tuấn Anh