Trong một bước đi táo bạo mở ra tương lai mới cho vật liệu bền vững, các nhà khoa học Nhật Bản đã phóng thành công vệ tinh gỗ đầu tiên trên thế giới vào vũ trụ. Đây là nỗ lực tiên phong nhằm thử nghiệm khả năng ứng dụng gỗ – một vật liệu tái tạo -trong các sứ mệnh dài hạn tại Mặt Trăng và Sao Hỏa.
Vệ tinh mang tên LignoSat, do Đại học Kyoto phối hợp cùng Sumitomo Forestry phát triển, đã được đưa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) trong một sứ mệnh do SpaceX dẫn dắt. Sau đó, LignoSat được thả vào quỹ đạo, cách bề mặt Trái Đất 400 km.
LignoSat, vệ tinh bằng gỗ đầu tiên trên thế giới – Ảnh: Irene Wang/Reuters.
LignoSat có kích thước chỉ bằng bàn tay, được chế tạo hoàn toàn từ honoki, một loại gỗ mộc lan quý của Nhật Bản, bằng kỹ thuật thủ công truyền thống không sử dụng đinh hay keo. Vật liệu này vốn được sử dụng trong chế tác chuôi kiếm, và qua trải qua một cuộc thử nghiệm kéo dài 10 tháng trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, honoki đã chứng minh rằng gỗ có thể trở thành vật liệu khả thi cho các sứ mệnh không gian trong tương lai.
Theo ông Doi Takao, cựu phi hành gia NASA kiêm giáo sư tại Đại học Kyoto, gỗ không chỉ là vật liệu dễ sản xuất mà còn mang theo tiềm năng to lớn cho cuộc sống ngoài hành tinh: “
Với gỗ, một vật liệu chúng ta có thể tự chế tác, ta có thể xây dựng nơi ở, làm việc và tồn tại lâu dài trong không gian
”.
Với tầm nhìn dài hạn 50 năm, nhóm của ông Doi Takao kỳ vọng có thể xây dựng những khu dân cư bằng gỗ trên Mặt Trăng và Sao Hỏa. Và để chứng minh điều đó, họ đã phát triển vệ tinh gỗ đầu tiên và được NASA chứng nhận.
Doi Takao, cựu phi hành gia và hiện là giáo sư tại Đại học Kyoto, đang cầm trên tay mô hình kỹ thuật của vệ tinh LignoSat – Ảnh: Irene Wang/Reuters.
Không ít người hoài nghi về tính khả thi của ý tưởng này. Tuy nhiên, theo Giáo sư Murata Koji, chuyên gia về lâm học tại Đại học Kyoto, thì điều đó hoàn toàn hợp lý: “
Đầu thế kỷ 20, máy bay cũng được làm từ gỗ. Vậy tại sao vệ tinh gỗ lại không được như thế?
”
Murata cho biết, môi trường không gian vốn không có nước hay oxy sẽ khiến gỗ bền hơn so với trên Trái Đất. Quan trọng hơn, vệ tinh gỗ khi hết vòng đời sẽ cháy hoàn toàn khi tái nhập khí quyển mà không để lại rác vũ trụ nguy hại, như các hạt ôxít nhôm mà vệ tinh kim loại tạo ra.
Không chỉ dừng lại ở tính bền vững, LignoSat còn được kỳ vọng sẽ mở ra ứng dụng công nghiệp mới. Vệ tinh sẽ đo lường khả năng cách ly bức xạ của gỗ đối với các linh kiện bán dẫn – yếu tố thiết yếu trong việc xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng công nghệ cao trong môi trường vũ trụ.
Ông Kariya Kenji , đại diện Viện Nghiên cứu Sumitomo Forestry, cho biết: “
Nghe có vẻ xưa cũ, nhưng gỗ đang chứng minh mình là công nghệ tiên tiến khi nhân loại tiến ra không gian. Và điều đó có thể mang lại sức sống mới cho cả nghề mộc
”.
Trong bối cảnh thế giới tìm kiếm những giải pháp bền vững và ít tác động đến môi trường, vệ tinh gỗ của Nhật Bản đem lại một làn gió mới cho khoa học vật liệu, đồng thời là lời nhắc nhở rằng những vật liệu tưởng chừng giản đơn vẫn có thể mang trong mình tiềm năng cách mạng.
