Tìm cơ chế mở ‘kho vàng’ trong dân

Nên sớm phát hành chứng chỉ vàng

Giá vàng đang rơi vào chuỗi ngày lao dốc mạnh. Khảo sát của PV Tiền Phong tại cửa hàng vàng trên phố Trần Nhân Tông (Hà Nội), khác với những lần giảm giá trước đó, nhiều người tranh thủ mua vào. Công ty Bảo Tín Minh Châu cho biết, tại cơ sở kinh doanh, lượng khách mua vào chiếm 55%, lượng khách bán ra khoảng 45%.

Bà Nguyễn Hạnh (Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho biết, đến hạn tất toán sổ tiết kiệm đã dành 30% số tiền này mua vàng. Theo bà Hạnh, đây là số tiền dưỡng già, phòng khi ốm đau. Thấy giá vàng giảm sâu, bà Hạnh mua vào để tích trữ phòng ngừa rủi ro.

“Thời điểm giá vàng lên tới 180 – 190 triệu đồng/lượng, nhiều người xếp hàng cũng khó mua vàng. Nay thấy giá vàng giảm, không phải xếp hàng nên tôi tranh thủ mua vàng cất giữ”, bà Hạnh nói.

Thói quen tích trữ vàng của người Việt tồn tại nhiều thế hệ. Một số tổ chức ước tính lượng vàng người dân đang nắm giữ có thể lên hàng nghìn tấn. Đây là nguồn lực lớn nhưng dường như vẫn “bất động”.

Trao đổi với Tiền Phong, TS. Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó Chủ tịch Uỷ ban giám sát tài chính quốc gia cho biết, theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ tiết kiệm của Việt Nam hiện ở mức khoảng 37% GDP.

Trong khi đó, tỷ lệ đầu tư toàn xã hội chỉ đạt khoảng 30-31% GDP. Khoảng chênh lệch gần 7% GDP này đang được tích trữ dưới nhiều hình thức khác nhau, chủ yếu là vàng và ngoại tệ. Nếu ngoại tệ phần lớn nằm trong dự trữ quốc gia thì vàng lại chủ yếu nằm trong dân.

“Số vàng do người dân nắm giữ là nguồn lực rất lớn nếu được huy động hiệu quả vào nền kinh tế. Tuy nhiên, để làm được điều đó cần một cơ chế đủ sức tạo niềm tin cho người dân. Để huy động nguồn lực vàng trên quy mô toàn nền kinh tế, giải pháp căn cơ là Ngân hàng Nhà nước phát hành chứng chỉ vàng.

Khi đó, người dân mang vàng vật chất gửi vào hệ thống và nhận lại chứng chỉ vàng. Các chứng chỉ này có thể được giao dịch trên thị trường như một loại tài sản tài chính”, ông Nghĩa đề xuất.

Theo ông Nghĩa, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan duy nhất có đủ uy tín để thực hiện nhiệm vụ này. Toàn bộ lượng vàng vật chất huy động được có thể tập trung tại Ngân hàng Nhà nước, sau đó được sử dụng làm tài sản dự trữ để hoán đổi thành ngoại tệ hoặc nội tệ, từ đó tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế.

Cùng quan điểm, chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho biết, đã nhiều lần đề xuất Ngân hàng Nhà nước phát hành chứng chỉ vàng. Đây là cơ quan có uy tín cao nhất trong hệ thống tài chính. Nếu có cơ chế phù hợp, người dân sẵn sàng mang vàng ra gửi. Đồng thời, các sáng kiến từ khu vực tư nhân cũng cần được khuyến khích để đa dạng hóa các kênh huy động nguồn lực.

Ðủ cách “kéo vàng” khỏi két sắt

“Kho vàng” nằm trong két sắt của người dân cũng đã được một số doanh nghiệp lớn “để mắt”. Giữa tháng 5/2026, Vinhomes công bố chương trình hỗ trợ khách chuyển đổi vàng mua nhà. Theo đó, khách hàng đang sở hữu nguồn vàng nhàn rỗi có thể chọn quy đổi vàng thành tiền mặt để mua bất động sản của chủ đầu tư Vinhomes.

Sau 5 năm, tùy vào biên độ tăng lợi nhuận và nhu cầu, khách hàng có thể chọn tiếp tục nắm giữ nhà hoặc nhận lại khoản tiền tương đương 110% số vàng đã chuyển đổi để mua bất động sản, tức nhận thêm lãi 10%.

Toàn bộ quá trình quy đổi vàng thành tiền mặt hoặc ngược lại, từ tiền mặt sang vàng sẽ thông qua các công ty vàng bạc đá quý nhằm đảm bảo sự an toàn về giá trị tài sản, tính hợp pháp.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, đề xuất của doanh nghiệp hỗ trợ khách hàng quy đổi vàng để mua bất động sản nên được xem như một mô hình thí điểm. Với uy tín thương hiệu và quy mô lớn, doanh nghiệp này có điều kiện thử nghiệm những giải pháp mới nhằm đưa vàng tích trữ vào lưu thông.

Hơn nữa, tài sản hoán đổi là bất động sản – loại tài sản có xu hướng tăng giá dài hạn nhanh hơn vàng – có thể tạo thêm sự yên tâm cho nhà đầu tư.

Cùng quan điểm, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, sáng kiến đổi vàng lấy nhà của Vinhomes là nỗ lực kéo nguồn vàng tích trữ vào các hoạt động kinh tế thực. Tuy nhiên, mô hình này vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết.

“Bên cạnh sáng kiến từ doanh nghiệp, việc hình thành một thị trường vàng hiện đại mới là giải pháp lâu dài. Trong đó, sàn giao dịch vàng đóng vai trò trung tâm”, ông Hiếu nói.