Thương mại điện tử và cửa hàng vật lý

Làn sóng mở rộng cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini và chuỗi thực phẩm không phải hiện tượng nhất thời mà phản ánh quá trình chuyển dịch rõ nét của thị trường bán lẻ

Dù thương mại điện tử đang bùng nổ, song các thương hiệu bán lẻ vẫn tăng tốc mở điểm bán mới. Cuộc đua này không chỉ nhằm gia tăng độ phủ mà còn phục vụ chiến lược bán lẻ đa kênh và chiếm lĩnh thị trường.

Cửa hàng mọc lên liên tục

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, từ đầu năm đến nay, các cửa hàng thực phẩm, siêu thị mini xuất hiện ngày càng nhiều tại các khu dân cư ở TP HCM. Như tại khu vực chợ Tân Định, một siêu thị Kingfoodmart và một cửa hàng Japfa Best vừa khai trương, trong khi xung quanh đã có sự hiện diện của nhiều thương hiệu như WinMart+, GKitchen, Bách Hóa Xanh, Homefarm…

Tương tự, gần chợ Vạn Kiếp (phường Gia Định), một cửa hàng Bách Hóa Xanh cũng vừa đi vào hoạt động với nhiều chương trình khuyến mãi lớn, thu hút người tiêu dùng. Chị Trần Thị Hiền, ngụ phường Cầu Kiệu, cho biết trước đây, gia đình gần như chỉ đi chợ truyền thống nhưng nay đã chuyển dần sang mua sắm tại siêu thị và cửa hàng thực phẩm vì hàng hóa đa dạng, giá cả niêm yết rõ ràng. “Đặc biệt, nếu biết lựa chọn theo chương trình khuyến mãi, giá ở siêu thị có khi còn rẻ hơn chợ truyền thống. Có những mặt hàng cuối ngày hoặc lỗi nhẹ được giảm đến 50%; nếu mua về chế biến ngay thì chất lượng vẫn bảo đảm” – chị Hiền nói.

Đại diện Bách Hóa Xanh cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống đã mở mới hơn 100 cửa hàng tại TP HCM nhằm nâng cao khả năng phục vụ người dân ở các khu dân cư, giúp khách hàng tiếp cận thực phẩm tươi sống và hàng tiêu dùng thiết yếu thuận tiện hơn. “Việc mở rộng được xây dựng trên nhu cầu thực tế và tiềm năng của từng khu vực, theo mô hình “siêu thị gần nhà – giá tiết kiệm”, bảo đảm mỗi cửa hàng hoạt động hiệu quả và đáp ứng nhu cầu mua sắm hằng ngày của người dân” – đại diện nhà bán lẻ này nói.

Trong khi đó, đại diện Saigon Co.op cho biết hành vi tiêu dùng đang thay đổi nhanh theo hướng mua sắm thông minh, đề cao giá trị thực và tính tiện lợi. Nếu trước đây quyết định mua hàng chủ yếu dựa vào giá thì nay khách hàng đồng thời quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, trải nghiệm mua sắm, chương trình ưu đãi và khả năng tiếp cận hàng hóa.

Trước xu hướng đó, Saigon Co.op tiếp tục mở rộng các mô hình Co.op Food, Co.op Smile, Cheers và cửa hàng tiện lợi thế hệ mới tại khu dân cư đông đúc, khu đô thị mới, chung cư, khu vực ven đô và những địa bàn đang đô thị hóa nhanh. Việc mở mới được thực hiện dựa trên nhu cầu thực tế của từng địa phương, không theo đuổi chiến lược mở rộng bằng mọi giá. “Năm 2026, Saigon Co.op đặt mục tiêu phát triển thêm gần 100 điểm bán trên cả nước, tiếp tục củng cố độ phủ tại các khu dân cư và địa bàn có tiềm năng tăng trưởng cao” – đại diện doanh nghiệp (DN) này thông tin.

Tương tự, ông Lâm Quốc Thanh, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn – TNHH một thành viên (SATRA), cho biết DN không mở cửa hàng tràn lan chỉ để tăng nhận diện thương hiệu mà tập trung vào những khu vực thật sự có nhu cầu về thực phẩm sạch với giá cả hợp lý.

Theo đó, SATRA hướng đến các khu nhà ở xã hội và nhà ở công nhân. Khi tiếp cận một khu vực tiềm năng, DN sẽ phát triển hệ sinh thái gồm trung tâm thương mại và chuỗi cửa hàng Satrafoods xung quanh, như định hướng tại khu vực sân bay Long Thành (TP Đồng Nai).

Tuy nhiên, ông Lâm Quốc Thanh cho rằng mô hình chỉ dựa vào khách đến mua trực tiếp không còn hiệu quả như trước. Vì vậy, SATRA đang đẩy mạnh bán hàng trực tuyến, từng bước đưa DN trở thành trung tâm phân phối không chỉ cho TP HCM mà còn hướng đến phục vụ khu vực và thị trường quốc tế.

Cửa hàng vật lý vẫn quan trọng

Trong khi đó, nhà bán lẻ Bách Hóa Xanh nhấn mạnh hệ thống cửa hàng chính thức vẫn là hạ tầng quan trọng để DN triển khai chiến lược O2O (Online-to-Offline), tức từ trực tuyến đến trực tiếp, nhằm mang lại trải nghiệm mua sắm thuận tiện và giao hàng nhanh hơn cho khách hàng.

Đại diện Saigon Co.op cũng nhận định thương mại điện tử phát triển mạnh và trở thành kênh mua sắm quan trọng nhưng không đồng nghĩa là vai trò của cửa hàng vật lý sẽ suy giảm. Bởi lẽ, người tiêu dùng hiện không còn lựa chọn đơn thuần giữa online hay offline mà kỳ vọng được phục vụ thuận tiện trên mọi kênh.

Đối với ngành hàng tiêu dùng thiết yếu, cửa hàng vật lý vẫn giữ vai trò nền tảng. Đây không chỉ là nơi bán hàng mà còn là điểm tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, góp phần xây dựng niềm tin về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và trải nghiệm mua sắm. Đặc biệt, nhu cầu mua sắm hằng ngày và mua sắm tức thời vẫn phụ thuộc lớn vào mạng lưới cửa hàng gần nơi sinh sống. Vì vậy, chiến lược của Saigon Co.op không phải là lựa chọn giữa online và offline mà là phát triển mô hình bán lẻ đa kênh. DN tiếp tục mở rộng, nâng cấp hệ thống điểm bán vật lý, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để kết nối liền mạch trải nghiệm trực tiếp và trực tuyến.

Theo nhà bán lẻ này, trong tương lai, cửa hàng vật lý vẫn là tài sản chiến lược của DN nhưng sẽ được vận hành theo hướng hiện đại hơn, thông minh hơn và gắn kết chặt chẽ hơn với hệ sinh thái số.

Ông Đỗ Duy Thanh – Giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director, sáng lập Horeca Business School – cho rằng làn sóng mở rộng cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini và chuỗi thực phẩm tại TP HCM không phải hiện tượng nhất thời mà phản ánh quá trình chuyển dịch rõ nét của thị trường bán lẻ.

Theo ông Duy Thanh, người tiêu dùng ngày càng đòi hỏi cao hơn về an toàn thực phẩm, minh bạch nguồn gốc hàng hóa, đồng thời có xu hướng mua sắm gần nhà và mua nhanh. Trong khi đó, dư địa phát triển của bán lẻ hiện đại vẫn còn rất lớn khi mới chiếm chưa đến 30% thị phần, thấp hơn nhiều so với mức 50%-70% tại nhiều quốc gia.

Một động lực quan trọng từ năm 2026 là yêu cầu tuân thủ thuế và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. Điều này khiến nhiều hộ kinh doanh gặp khó trong quá trình thích ứng, trong khi các chuỗi bán lẻ hiện đại vốn đã quen với việc tuân thủ nên có lợi thế cạnh tranh.