Trong bối cảnh nền kinh tế số bùng nổ, những câu chuyện về các cá nhân kiếm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng từ việc gắn link tiếp thị liên kết (affiliate), quay clip ngắn hay livestream bán hàng đã không còn xa lạ. Tuy nhiên, đằng sau những khoản hoa hồng hấp dẫn từ Shopee, TikTok hay YouTube là một bài toán pháp lý mà không ít người vẫn đang loay hoay tìm lời giải, đó là làm sao để kê khai và nộp thuế đúng quy định.
Nhiều người làm tự do thường thắc mắc liệu việc chỉ ngồi nhà gắn link sản phẩm có cần đăng ký kinh doanh hay không. Câu trả lời nằm ở bản chất nguồn thu và cách thức cá nhân đó vận hành công việc của mình. Theo hướng dẫn mới nhất từ cơ quan Thuế, cùng một hoạt động cung cấp dịch vụ nhưng nếu không xác định đúng bản chất, số tiền thuế phải nộp có thể chênh lệch rất lớn.
Cụ thể là từ ngày 01/7/2026, khi Nghị định số 253/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, các quy định về xác định bản chất thu nhập sẽ càng được siết chặt. Nếu một freelancer (người làm tự do) hay KOL/KOC (người có ảnh hưởng, người tiêu dùng chủ chốt) hoạt động độc lập, có đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký thuế theo hộ kinh doanh, có doanh thu từ hoạt động này trên 1 tỷ đồng mỗi năm sẽ phải nộp thuế 7%. Trong đó phần thuế giá trị gia tăng chiếm 5% và thuế thu nhập cá nhân chiếm 2%.
Ngược lại, nếu cá nhân cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký kinh doanh hoặc không có mã số thuế phù hợp, cơ quan thuế có thể xác định đó là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Khi đó, thay vì hưởng mức thuế khoán ưu đãi, người nộp thuế phải áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần với các bậc thuế tăng dần và mức cao nhất có thể lên tới 35%.
Một trong những lầm tưởng phổ biến nhất hiện nay của các nhà sáng tạo nội dung là quan điểm đã bị nền tảng hoặc nhãn hàng khấu trừ 10% nghĩa là đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế, Cục Thuế nhấn mạnh con số 10% này chỉ là khoản tạm thu tại nguồn chứ không đồng nghĩa với số thuế cuối cùng phải nộp.
Thực tế cho thấy nhiều cá nhân nhận thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau như vừa nhận hoa hồng affiliate, freelancer, KOL/KOC vừa nhận tiền booking quảng cáo, vừa có doanh thu từ bán hàng trực tiếp. Khi quyết toán thuế vào cuối năm, người nộp thuế có trách nhiệm tổng hợp toàn bộ các nguồn thu này. Nếu tổng thu nhập sau khi trừ các khoản giảm trừ gia cảnh mà vẫn nằm trong khung thuế cao, họ sẽ phải nộp thêm phần chênh lệch. Ngược lại, nếu số thuế đã khấu trừ tại nguồn lớn hơn số thuế thực tế phải nộp, cá nhân đó mới được hoàn thuế.
Đề xuất người bán trên sàn thương mại điện tử không phải lập hóa đơn nếu sàn đã nộp thuế thay
Để bảo đảm quyền lợi và tránh các rủi ro pháp lý về sau, những người hoạt động trong lĩnh vực tiếp thị liên kết và dịch vụ số cần chủ động thực hiện các bước chuẩn bị quan trọng.
Đầu tiên là việc chủ động đăng ký hộ kinh doanh hoặc đăng ký thuế khi xác định hoạt động kinh doanh độc lập và lâu dài. Việc này giúp cá nhân được thừa nhận tư cách là cá nhân kinh doanh, từ đó áp dụng mức thuế suất ưu đãi trên doanh thu thay vì bị tính theo biểu thuế lũy tiến của tiền lương, tiền công.
Thứ hai là kỹ năng quản lý hồ sơ và chứng từ. Người làm freelancer, affiliate hay KOL/KOC cần lưu trữ đầy đủ hợp đồng dịch vụ, dữ liệu giao dịch, sao kê ngân hàng và các chứng từ khấu trừ thuế do phía đối tác cung cấp. Đây là bằng chứng quan trọng nhất để đối soát và chứng minh bản chất giao dịch với cơ quan thuế khi có yêu cầu.
Cuối cùng là trách nhiệm tổng hợp doanh thu đa kênh. Dù kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hay các nền tảng xuyên biên giới thì cách xác định nghĩa vụ thuế vẫn không thay đổi so với kinh doanh truyền thống. Người nộp thuế phải tự rà soát toàn bộ dòng tiền thu về để kê khai trung thực và đầy đủ, tránh trường hợp bị truy thu và xử phạt do bỏ sót các nguồn thu nhập từ nước ngoài hoặc từ các nền tảng số khác nhau.
Việc hiểu đúng và thực hiện đủ nghĩa vụ thuế sẽ giúp các freelancer, affiliate và KOL/KOC lúng túng trước những thay đổi của chính sách thuế.
Thanh Hoa
Nguồnvnbusiness.vn
