Ngành rau quả Việt Nam bước vào năm 2026 với tín hiệu khởi sắc rõ rệt. Theo số liệu từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả tháng 1/2026 đạt hơn 644 triệu USD, tăng 72,9% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng trưởng ấn tượng, tạo đà thuận lợi cho mục tiêu cả năm…
Tháng 1 trùng với giai đoạn trước Tết Nguyên đán, nhu cầu
tiêu thụ trái cây tại thị trường Trung Quốc cũng như trong cộng đồng người Việt
Nam ở nước ngoài gia tăng mạnh, góp phần thúc đẩy xuất khẩu. Bên cạnh yếu tố
mùa vụ, chất lượng rau quả Việt Nam ngày càng được nâng cao, đáp ứng tốt các
tiêu chuẩn kiểm dịch nghiêm ngặt của những thị trường có yêu cầu cao như Hoa Kỳ
và EU.
TRUNG QUỐC TIẾP TỤC LÀ THỊ TRƯỜNG SỐ 1
Trong cơ cấu thị trường, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí
là đối tác lớn nhất của rau quả Việt Nam. Cụ thể, tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu
sang thị trường này đạt gần 376 triệu USD, tăng 117,6% so với cùng kỳ năm trước,
chiếm 58,31% tổng trị giá xuất khẩu toàn ngành. Các mặt hàng chủ lực gồm sầu
riêng, chuối, thanh long, xoài, dừa… Sự tăng trưởng mạnh mẽ cho thấy doanh nghiệp
trong nước đã khai thác hiệu quả thị trường truyền thống, đồng thời đẩy mạnh xuất
khẩu chính ngạch và nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.
Đứng sau Trung Quốc là thị trường Hoa Kỳ với kim ngạch đạt xấp xỉ 48,54 triệu USD, tăng 56,1% so với tháng 1/2025. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ chủ yếu là các sản phẩm rau quả chế biến và trái cây đặc sản như bưởi, dừa. Kết quả này phản ánh xu hướng gia tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng cao trong cơ cấu xuất khẩu.
Tại thị trường EU, nhóm hàng rau quả chế biến và nước ép
trái cây tiếp tục chiếm ưu thế. Dù không tăng đột biến như thị trường Trung Quốc,
nhưng xuất khẩu sang EU duy trì đà tăng trưởng ổn định, cho thấy khả năng thích
ứng và nâng chuẩn chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam.
Năm 2025 được xem là một cột mốc đặc biệt của ngành rau
quả Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu đạt 8,56 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm
2024. Đặc biệt, xuất khẩu sản phẩm rau quả chế biến lần đầu tiên đạt trên 2 tỷ
USD. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết kết quả
này không chỉ phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ, mà còn cho thấy sự chuyển dịch
tích cực trong cơ cấu thị trường và chủng loại sản phẩm xuất khẩu.
Trung Quốc
tiếp tục là thị trường lớn nhất của rau quả Việt Nam trong năm 2025, với kim ngạch trên 5,5 tỷ
USD. Đáng chú ý, trong năm qua Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ hai, chỉ sau
Thái Lan, trong số các quốc gia xuất khẩu rau quả vào thị trường Trung Quốc. Song
song với việc củng cố thị trường truyền thống, rau quả Việt Nam cũng bứt phá tại
nhiều thị trường khó tính. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản ghi nhận mức
tăng trưởng khả quan, cho thấy chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm đang được nâng
lên rõ rệt.
Đặc biệt, thị trường EU ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khoảng
58% so với năm 2024 nhờ tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan. Ngoài ra, các
thị trường tiềm năng như Úc cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực, hứa hẹn mang
lại giá trị gia tăng cao trong thời gian tới. Điều này cho thấy chiến lược đa dạng
hóa thị trường đang phát huy hiệu quả, giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường
đơn lẻ.
TÁI CẤU TRÚC MẠNH MẼ, NGÀNH RAU QUẢ HƯỚNG TỚI MỐC 10 tỷ USD
Về cơ cấu sản phẩm, năm 2025 chứng kiến sự chuyển dịch mạnh
theo hướng nâng cao giá trị. Sầu riêng tiếp tục giữ vị trí số một với kim ngạch
3,86 tỷ USD, chiếm 45% tổng xuất khẩu toàn ngành. Động lực tăng trưởng đến từ
việc mở rộng vùng trồng đạt chuẩn và thâm nhập sâu hơn vào các thị trường có
giá trị cao như Hoa Kỳ và EU.
Dừa (tươi và chế biến) nổi lên mạnh mẽ sau khi ký
kết Nghị định thư xuất khẩu dừa tươi sang Trung Quốc, tạo cú hích đáng kể cho mặt
hàng này. Trong khi đó, thanh long dù chịu cạnh tranh gay gắt vẫn duy trì vị thế
nhờ chuyển hướng sang các thị trường Ấn Độ và Trung Đông. Các loại trái cây
khác như xoài, bưởi, chanh leo và nhãn tiếp tục tăng trưởng ổn định; riêng
chanh leo chiếm khoảng 25% cơ cấu xuất khẩu sang EU, cho thấy dư địa phát triển
lớn tại thị trường này.
Với đà tăng trưởng hiện tại và sự hỗ trợ tích cực từ
Chính phủ trong mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng hai con số của nền kinh tế, ngành
rau quả Việt Nam được kỳ vọng có thể đạt kim ngạch từ 9,5 đến 10 tỷ USD trong
năm 2026”.
Theo TS. Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt
Nam, Chủ tịch HĐQT – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng
Giao (Doveco), nếu trước đây rau quả Việt Nam chủ yếu dựa vào một số thị trường
truyền thống và nhóm sản phẩm quen thuộc, thì nay đã đồng thời củng cố thị trường
cũ, bứt phá vào các thị trường khó tính và từng bước chinh phục các phân khúc
giá trị gia tăng cao.
Cùng với chuyển dịch thị trường là sự thay đổi trong cơ cấu
sản phẩm. Các chuỗi liên kết ngành hàng đang dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào một
vài mặt hàng truyền thống để hướng tới đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa thị
trường và phương thức chế biến. Theo TS Khuê, đây không chỉ là tín hiệu tích cực
trước mắt mà là nền tảng cho một chu kỳ phát triển bền vững hơn của ngành rau
quả.
Thực tiễn tại Doveco phần nào phản ánh xu hướng này.
Doanh nghiệp hiện có hơn 30.000 ha vùng nguyên liệu, ba trung tâm chế biến hiện
đại tại Ninh Bình, Sơn La và Gia Lai với tổng công suất 136.000 tấn/năm, xuất
khẩu tới hơn 50 quốc gia. Song song với mở rộng vùng trồng, Doveco đẩy mạnh đầu
tư công nghệ, tự động hóa tới 90% dây chuyền sản xuất, nhập khẩu đồng bộ từ Nhật
Bản, Đức, Mỹ và các nước G7. Đáng chú ý là dây chuyền Tetra Pak và Tetra Recart
công nghệ Thụy Điển lần đầu có mặt tại Việt Nam, giúp tiệt trùng chỉ trong 30
giây thay vì 30-45 phút như trước đây, bảo đảm giữ trọn hương vị tự nhiên mà
không cần chất bảo quản. Đây không chỉ là bước tiến về chất lượng mà còn thể hiện
cam kết sản xuất xanh, giảm phát thải nhựa và hướng tới phát triển bền vững của
doanh nghiệp.
Qua phân tích nhu cầu tiêu dùng tại thị trường trong nước
và các thị trường trọng điểm như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, lãnh đạo
doanh nghiệp nhận định dư địa cho rau quả chế biến và sản phẩm chất lượng cao của
Việt Nam vẫn còn rất lớn nếu đáp ứng đúng tiêu chuẩn và thị hiếu.
Từ đó, TS. Khuê đề xuất ba trụ cột phát triển: mở rộng và
tái tổ chức vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, tăng cường liên kết chuỗi; đầu
tư chiều sâu cho chế biến để nâng cao giá trị; chủ động mở rộng thị trường,
thâm nhập các phân khúc cao cấp. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, mục
tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu rau quả lên 10 -20 tỷ USD trong những năm tới là
hoàn toàn khả thi.
-Chu Khôi
