Bước vào năm 2026, dấu mốc mở ra kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định: “Ngành Công Thương không chỉ giữ vai trò là nòng cốt, trụ cột vững chắc của nền kinh tế, mà còn là nhân tố quyết định trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng, tạo xung lực bứt phá cho giai đoạn phát triển mới”.
Thưa Thứ trưởng, nhìn
lại giai đoạn 2021-2025, đâu là những kết quả ấn tượng nhất thể hiện vai trò
nòng cốt của ngành Công Thương trong phát triển kinh tế giai đoạn 2021-2025, đặc
biệt là năm 2025?
Trong nhiệm
kỳ vừa qua, ngành Công Thương đã có những đóng góp rất quan trọng, toàn diện và
mang tính nền tảng đối với phát triển kinh tế – xã hội đất nước. Ngành đã chủ động
tham mưu xây dựng nhiều cơ chế, chính sách chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế,
công nghiệp, thương mại và đầu tư; tháo gỡ các điểm nghẽn lớn để Trung ương, Quốc
hội và các cấp có thẩm quyền ban hành nhiều nghị quyết, kết luận có tính chất
quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội (Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập
quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng
quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá
phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị
quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 –
2030…).
Với vai
trò nòng cốt, trụ cột chiến lược, ngành Công Thương tiếp tục là một trong những
động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển
theo hướng tự chủ, hiện đại hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc
tế sâu rộng, hiệu quả.
Sự phục hồi
và tăng trưởng của sản xuất công nghiệp là minh chứng rõ nét nhất cho nỗ lực của
toàn ngành với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 6,1% mỗi năm. Đáng chú ý, công
nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực trung tâm của tăng trưởng
– đạt mức tăng bình quân 6,9%/năm; quy mô toàn ngành tăng gần 1,5 lần so với đầu
nhiệm kỳ. Tỷ lệ nội địa hóa tiếp tục được cải thiện; nhiều ngành công nghiệp
mũi nhọn như điện tử, dệt may, da giày, chế biến nông sản đã hội nhập thành
công, từng bước khẳng định vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong lĩnh
vực năng lượng, hệ thống năng lượng quốc gia phát triển mạnh mẽ, quy mô hệ thống
điện vươn lên nhóm 20 nước hàng đầu thế giới và đứng đầu khu vực Đông Nam Á. An
ninh năng lượng quốc gia cơ bản được bảo đảm, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế
– xã hội và đời sống nhân dân; cơ cấu năng lượng chuyển dịch theo hướng xanh
hơn, bền vững hơn, phù hợp với xu thế toàn cầu.
Xuất nhập
khẩu tiếp tục là điểm sáng nổi bật của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng bình
quân 10,9%/năm. Kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục xác lập các kỷ lục mới, riêng
năm 2025 đạt trên 930 tỷ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ; nhiều mặt hàng xuất
khẩu chủ lực duy trì thứ hạng cao trên thị trường thế giới. Thặng dư thương mại
được giữ vững ở mức cao, đóng góp tích cực vào cân đối vĩ mô, bổ sung dự trữ
ngoại hối và củng cố niềm tin thị trường.
Thị trường
trong nước tiếp tục phát triển ổn định, với tốc độ tăng trưởng bình quân
7,7%/năm, thực sự trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Việc bảo đảm
cung ứng đầy đủ nguyên, nhiên liệu và hàng hóa thiết yếu đã giúp thị trường
trong nước phát huy vai trò “bệ đỡ”, hỗ trợ nền kinh tế đứng vững và phục hồi
nhanh trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch Covid-19.
Cùng với đó, thương mại điện tử tăng trưởng trên 20%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm
10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới, tạo động lực quan trọng
cho kinh tế số và chuyển đổi số doanh nghiệp.
Hội nhập
kinh tế quốc tế được triển khai đồng bộ, thực chất và ngày càng hiệu quả. Việc
tham gia 17 Hiệp định thương mại tự do đã mở ra không gian thị trường gần 6 tỷ
người tiêu dùng, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước
ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tái cơ cấu nền kinh tế
theo hướng hiện đại, bền vững.
Trong những kết quả
chung đó, vai trò của ngành Công Thương trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc
gia được thể hiện như thế nào, thưa Thứ trưởng?
Trong cơ cấu
phát triển bền vững, an ninh năng lượng được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng
yếu và xuyên suốt. Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh
năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định mục tiêu phải bảo đảm vững chắc an
ninh năng lượng quốc gia.
Thực hiện
tinh thần của Nghị quyết số 70-NQ/TW, ngành Công Thương đã triển khai đồng bộ
nhiều giải pháp nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng, kết hợp hài hòa giữa năng lượng
truyền thống và năng lượng tái tạo, đồng thời thúc đẩy các dạng năng lượng mới,
đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Cùng với đó, đẩy nhanh tiến
độ hoàn thiện thể chế, chính sách để phát triển thị trường năng lượng cạnh
tranh, minh bạch nhằm thu hút mạnh mẽ các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát
triển năng lượng.
Thời gian
qua, Bộ Công Thương đã dồn sức hoàn thiện thể chế năng lượng với trọng tâm là
Luật Điện lực 2024 và Luật Dầu khí (sửa đổi). Việc tham mưu phê duyệt Điều chỉnh
Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn 2050
(Quy hoạch điện 8 điều chỉnh) và triển khai quyết liệt các dự án lưới điện trọng
điểm, đặc biệt là các đường dây 500 kV, 220kV đã giúp hệ thống điện Việt Nam
vươn lên quy mô hàng đầu khu vực ASEAN. Đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm
cung ứng điện trong mọi tình huống, phục vụ đắc lực cho mục tiêu công nghiệp hóa.
Để bảo đảm
vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong thời gian tới, ngành Công Thương
đang tập trung xây dựng lộ trình thị trường điện cạnh tranh, minh bạch và hoàn
thiện cơ chế giá điện theo nguyên tắc thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.
Đồng thời, việc đổi mới cơ chế tài chính để thu hút nguồn vốn xã hội hóa và ứng
dụng chuyển đổi số trong vận hành hệ thống điện được xem là những giải pháp căn
cơ để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia bền vững.
Thưa Thứ trưởng,
trong kỷ nguyên mới, ngành Công Thương sẽ tập trung triển khai những nhiệm vụ
trọng tâm nào để góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV
của Đảng?
Đất nước
ta đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên của khoa học, công
nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu
rộng. Đây là giai đoạn mở ra nhiều thời cơ, thuận lợi lớn lao, đồng thời cũng đặt
ra không ít khó khăn, thách thức đan xen.
Trong bối
cảnh đó, để tiếp tục thúc đẩy phát triển công nghiệp và thương mại, góp phần thực
hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng
vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ngành Công Thương quyết tâm
tập trung triển khai đồng bộ, hiệu quả một số nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, tiếp tục quán triệt, thể chế hóa đầy
đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển kinh
tế – xã hội và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành các cơ chế, chính
sách đồng bộ, khả thi; tập trung hoàn thiện thể chế theo tinh thần Nghị quyết số
66-NQ/TW, lấy “chuyển đổi kép” (chuyển đổi xanh và chuyển đổi số) là đột phá của
đột phá, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, tháo gỡ điểm nghẽn,
làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng
mới.
Thứ hai, đổi mới tư duy, cơ cấu lại ngành
công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia
tăng và năng lực cạnh tranh; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển
đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân làm động lực chủ yếu. Tập
trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược và từng bước làm chủ
công nghệ trong một số ngành mới nổi; xây dựng cơ chế phát triển doanh nghiệp
dân tộc, doanh nghiệp quy mô lớn; thu hút đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng,
công nghiệp, thương mại và logistics theo hướng hiện đại, xanh, số hóa, gắn với
yêu cầu hội nhập sâu.
Thứ ba, nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi
sản xuất, chuỗi cung ứng nhằm tăng tính tự chủ của nền kinh tế và nâng cao vị
thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Có chính sách đủ mạnh hỗ trợ doanh nghiệp
trong nước tham gia sâu vào chuỗi của các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI;
tăng tỷ lệ nội địa hóa; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị; phát
triển các cụm liên kết ngành và chuỗi sản xuất khép kín.
Thứ tư, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế
gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng; khai thác hiệu quả
các hiệp định thương mại tự do; tăng cường phòng vệ thương mại hợp pháp; đa dạng
hóa thị trường, nguồn cung và chuỗi cung ứng, tránh phụ thuộc vào một số ít đối
tác; đổi mới xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kinh tế số.
Thứ năm, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện
trong công nghiệp, thương mại; đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục,
điều kiện kinh doanh; mở rộng dịch vụ công trực tuyến, cơ chế một cửa liên
thông, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.
Thứ sáu, hiện đại hóa công tác quản lý nhà
nước. Việc đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục và chuyển mạnh
sang phương thức hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro sẽ tạo môi trường kinh doanh
minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp. Ngành Công Thương sẽ kiên định mục tiêu
phát triển tự chủ, hiện đại, lấy công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng
làm nền tảng vật chất quan trọng của nền kinh tế độc lập, tự chủ, quyết tâm
đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
–
