Khơi thông thị trường, nhà máy ethanol “hồi sinh”
Theo ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, việc đẩy nhanh lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học không chỉ giải quyết đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, mà còn góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch.
“Các doanh nghiệp hiện đều mong muốn đẩy nhanh lộ trình phân phối xăng E10 trên toàn quốc, nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng trên thế giới”, ông nhấn mạnh.
Không chỉ giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, ông Đỗ Văn Tuấn – Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cho rằng chương trình nhiên liệu sinh học được xây dựng trên các mục tiêu lớn: góp phần bảo vệ môi trường; giải quyết đầu ra cho nông nghiệp; chủ động hơn về an ninh năng lượng và giảm một phần nguồn xăng dầu nhập khẩu.
Dù chủ trương đúng, song quá trình triển khai trước đây chưa thật sự đồng bộ nên chương trình không đạt được kỳ vọng ban đầu. Một số nhà máy sản xuất ethanol (E100) đã được xây dựng nhưng thiếu thị trường tiêu thụ, dẫn tới phải dừng hoạt động trong thời gian dài.
“Điển hình là các nhà máy ethanol Bình Phước hay Dung Quất đã phải đóng cửa nhiều năm. Một số nhà máy tư nhân vẫn hoạt động nhưng công suất còn thấp và hiệu quả chưa cao”, ông chỉ rõ thực trạng ngành ethanol tại Việt Nam trong những năm qua. Tuy nhiên, khi chương trình nhiên liệu sinh học được tái khởi động với cách tiếp cận toàn diện hơn, đây là cơ hội để các nhà máy này “hồi sinh” và chạy hết công suất thiết kế.
Đại diện Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR, đơn vị thành viên của Petrovietnam) cũng cho biết, đến thời điểm này, Nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung đã sẵn sàng sản xuất khoảng 60.000 tấn Ethanol nguyên liệu phục vụ pha chế xăng sinh học E10.
Trước đó, nhà máy sản xuất ethanol này với công suất thiết kế 80.000 tấn E100 đã có khoảng thời gian dài “đắp chiếu”.
Dự kiến cuối tháng 3, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất do BSR vận hành sẽ tiếp nhận ethanol nhiên liệu từ Nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung để pha chế xăng E10, góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh các kênh nhập khẩu bị hạn chế do xung đột tại Trung Đông hiện nay.
Theo ông Đỗ Minh Quân, đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), nước ta có 6 nhà máy sản xuất E100, nhưng mới chỉ khoảng 3 nhà máy đang hoạt động và cũng chưa vận hành hết công suất do trước đây thị trường chưa đủ lớn.
Nếu cả 6 nhà máy cùng hoạt động tối đa theo công suất thiết kế, sản lượng có thể đạt khoảng 400.000-500.000 m3, tương đương đáp ứng khoảng 40% nhu cầu ethanol trong nước cho phối trộn nhiên liệu sinh học.
Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp để hỗ trợ nhập khẩu ethanol, đồng thời thúc đẩy khôi phục các nhà máy hiện còn đóng cửa hoặc chưa vận hành hết công suất.
Khi thị trường hình thành ổn định, việc khôi phục và mở rộng sản xuất trong nước sẽ giúp Việt Nam từng bước chủ động hơn về nguồn cung E100, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu, ông Quân cho hay.
Hình thành ngành công nghiệp sản xuất ethanol nội địa
Theo ông Bùi Ngọc Bảo, ethanol hiện đã trở thành một cấu phần trong thị trường xăng dầu. Vì vậy, sự ổn định của thị trường xăng dầu cũng gắn liền với sự ổn định của thị trường ethanol.
Báo cáo của các thương nhân kinh doanh xăng dầu cho thấy, tổng lượng xăng tiêu thụ năm 2025 khoảng 11,37 triệu m3. Theo lộ trình, từ ngày 1/6 chuyển sang sử dụng xăng E10 và E5, ước tính lượng ethanol cần cho pha chế sẽ vào khoảng 1,1 triệu m3.
Như vậy, trong giai đoạn đầu triển khai lộ trình, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 60% ethanol từ nước ngoài.
Song song với nhập khẩu, ông Đỗ Văn Tuấn nhấn mạnh rằng khi chương trình nhiên liệu sinh học được triển khai ổn định, Việt Nam sẽ từng bước hình thành ngành công nghiệp ethanol nội địa.
“Ban đầu có thể chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu, nhưng khi thị trường đủ lớn, chắc chắn sẽ xuất hiện những nhà đầu tư mới, những dự án mới và cả những mô hình liên kết hiệu quả hơn với nông dân”, ông nói.
Đặc biệt, khi thị trường ethanol được khơi thông, các nhà máy hoạt động trở lại, nhu cầu thu mua nguyên liệu như ngô và sắn sẽ tăng lên đáng kể, qua đó tạo động lực hình thành vùng nguyên liệu ổn định.
Với lợi thế là nước có thế mạnh nông nghiệp sản xuất sắn và ngô, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam kỳ vọng trong tương lai sẽ có những doanh nghiệp ethanol xây dựng được mô hình liên kết với vùng nguyên liệu tương tự như cách một số tập đoàn đã làm rất thành công với cây mía đường. Khi đó, nông dân không chỉ là người bán nguyên liệu, mà còn có thể trở thành mắt xích thực sự trong chuỗi giá trị ngành ethanol.
Thay vì theo đúng lộ trình bắt đầu từ 1/6, các doanh nghiệp hiện đều mong muốn đẩy nhanh lộ trình phân phối xăng E10 trên toàn quốc, nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng trên thế giới.
Giá xăng dầu tại kỳ điều hành hôm nay (14/3) được giữ nguyên như mức điều hành ngày 12/3. Giá xăng RON95-III ở mức trên 25.000 đồng/lít.
Trường hợp giá xăng dầu thế giới vẫn tăng mạnh, Quỹ Bình ổn hơn 5.600 tỷ được sử dụng hết, cơ quan quản lý sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc ứng trước nguồn kinh phí dự phòng để bình ổn giá mặt hàng này.
